tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Gratis lenen! Gratis schrijven?

with one comment

leenrechtDe Stichting Leenrecht bestaat 25 jaar. Tijd voor een evaluatie: er is gekeken naar hoe het leenrecht, ingevoerd in 1995, ervoor staat.

Maar wat ís leenrecht? Als je een boek in de winkel koopt en dat kost 10 euro, dan krijgt de schrijver daar 1 euro van. Leen je dat boek bij de bibliotheek, dan loopt de schrijver inkomsten mis en daarom krijgt hij voor elke uitlening van de bibliotheken een “billijke vergoeding”. Die bedraagt 5 cent. De bedragen die ik hier noem kloppen niet precies; ik heb ze voor het gemak sterk vereenvoudigd om het inzichtelijk te maken.

Nu is er in de afgelopen jaren veel veranderd. Bibliotheken verschralen de collectie (minder variëteit en meer bestsellers), bibliotheken sluiten, en hele en halve collecties worden overgedragen aan al of niet aan de openbare bibliotheek gelieerde schoolbibliotheken.

Natuurlijk is het goed om boeken dichterbij scholieren te brengen, maar voor schrijvers is het een strop. De overheid heeft namelijk bepaald dat schoolbibliotheken geen leengeld hoeven af te dragen. Dus als je een boek leent bij de schoolbieb krijgt de schrijver… niets.

Vooralsnog onderneemt de overheid geen actie en dat is wel te begrijpen. We vinden allemaal lezen belangrijk en dat de weg naar het boek door schoolbibliotheken korter wordt is alleen maar goed. De overheid staat niet te springen om daar iets aan te veranderen. Bovendien is de groep die de dupe is relatief klein: het zijn de schrijvers, tekenaars en uitgevers van die boeken. Als die roepen dat ze geld willen zien voor uitleningen door de schoolbibliotheek, maken ze zichzelf niet populair. Maar iedereen kan op zijn vingers natellen dat als de makers van die boeken niet meer betaald worden, ze hun beroep uiteindelijk zullen moeten opgeven. En dat betekent: géén boeken meer.

De Stichting Leenrecht heeft nu een rapport laten verschijnen. Omdat ik de formulering zelf niet aandurf citeer ik uit dat rapport, dat hier in zijn geheel te lezen is. De Stichting stelt over de leenrechtregeling: ‘Van ernstige aard is de situatie rond de uitvoering van de regeling. De ontevredenheid bij rechthebbenden is toegenomen. Met name kinderboekenschrijvers zien hun inkomsten fors teruglopen, soms met meer dan de helft. Voor een groot deel is deze ontevredenheid te verklaren vanwege het op grote schaal niet registreren of opgeven van uitleningen. De uitvoering van de regeling is echter op onderdelen ook onduidelijk. Zo is bijvoorbeeld geen eensluidend antwoord te geven op de vraag wanneer een bibliotheek wel of niet leenrechtplichtig is voor uitleningen gerealiseerd op haar minivestigingen op scholen (de Bibliotheek op School, dBoS). Bovendien is er onbekendheid bij bibliotheken welke verlenging wel of niet moet worden opgegeven. Er is mede hierdoor ongelijkheid ontstaan: de ene bibliotheek betaalt wel leenrecht voor haar minivestiging op scholen of (betaalde) verlengingen, de andere niet. Stichting Leenrecht wordt met regelmaat geconfronteerd met bibliotheken die willen terugkomen op eerder gedane opgaven.’

Oei! Tijd voor de overheid om in actie te komen!

Written by Ted

7 februari 2016 bij 12:42

Geplaatst in Diversen

Eén reactie

Subscribe to comments with RSS.

  1. Ted, ik neem aan dat je hier bedoelt: de overheid als handhaver van haar eigen regelingen? Ik ben daar niet optimistisch over. Uit jouw verhaal blijkt dat de overheid vindt dat ze allerlei taken heeft op het gebied van taal en cultuur, maar dan vervolgens verstek laat gaan als het gaat om uitvoer en waarmaken. Erger nog: als er bezuinigd moet worden (en dat komt nogal eens voor), dan komen eerst Kunst en Cultuur aan de beurt want dat is voor linkse, elitaire mensen.
    Er zijn alternatieven: minder afhankelijkheid van de overheid als het gaat om regelingen. Meer eigen initiatief ( = actie voor betere omstandigheden van de schrijver) en meer invloed op het onderricht in ons land. Dat ze daar als eerste begrijpen waarom lezen een basisbehoefte is en dat het in het onderwijs doordringt dat scheppen (= creëren) geld kost. Dat het onderwijs wegkomt met een twijfelachtige houding ten aanzien van betalingen (= de leenrechtregeling uitvoeren), betekent uiteindelijk dat ze in haar eigen voet schiet. Het is toch al treurig dat het onderwijs in ons land alleen nog maar over presteren gaat en of je er een goede (= goedbetaalde) baan mee krijgt.

    remyepskamp57

    7 februari 2016 at 13:22


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: