tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Geef ons het lezen terug!

with 7 comments

krant-vroeger-en-nuOp de vraag waarom kranten geen aandacht besteedden aan de Grand Prix van Bratislava – Ludwig Volbeda is de eerste Nederlander die deze internationale prijs voor illustratoren kreeg – antwoordde een journalist dat het gaat om een vakprijs die te ver buiten de interessesfeer ligt van de lezer. Daar schrok ik wel van. Is het werkelijk zo dat de belangstelling van de lezer bepaalt wat er in de krant komt? Is dat waarom terreur, rampen en sport zo goed scoren in de media? Het verklaart misschien, voor een deel, waarom het voor prijzen voor kinderboeken zo moeilijk is geworden om sponsoren te vinden. Een bedrijf of instelling kan nobele redenen hebben om een onderscheiding met geld te ondersteunen, maar er is natuurlijk ook altijd een commerciële kant: naamsbekendheid. Wie naar een voetbalwedstrijd op tv kijkt ziet niet alleen reclame om het veld heen, maar digitale toevoegingen pal náást het doel omdat men staat te dringen om reclame te mogen maken. Sport heeft weinig moeite om sponsoren te vinden; sport is overal aanwezig in de media.

ECI heeft het prijzengeld voor een literatuurprijs kunnen verhogen omdat de media gelukkig behoorlijk wat aandacht besteden aan de prijs. ECI steunt echter geen jeugdliteratuur(prijs), net zo min als Libris, om nog maar te zwijgen van gigant Bol.com, en dat is wellicht omdat de krant en de televisie er geen aandacht (meer) aan besteden. Waarom zouden ze ook? Zelfs de overheid roept wel dat lezen en leesvaardigheid belangrijk zijn, maar we weten al langer dan tien jaar dat de laaggeletterdheid in Nederland stijgt en dat het de samenleving handenvol geld kost. Laaggeletterden komen moeilijker aan een baan en moeten geholpen worden bij het begrijpen van bijvoorbeeld belangrijke documenten. En toch doet de overheid er niets aan. Niets.

Het gaat om een neerwaartse spiraal: pabo’s besteden steeds minder aandacht aan jeugdliteratuur en besprekingen van en artikelen over kinderboeken zijn bijna helemaal verdwenen uit de krant en van tv en radio. En zo werkt het nu eenmaal: uit het oog, uit het hart. Als de media niets meer berichten over de boeken die kinderen moeten helpen bij leesvaardigheid, vlieden de sponsoren heen.

Vroeger zag de krant er zo uit (links). Nu ziet hij er zo uit (rechts). Vroeger werd informatie via tekst overgedragen; nu geven kranten een indruk van het nieuws door een plaatje te laten zien of een ultrakort bericht, soms nauwelijks meer dan een kop. Argument van de krant: lezers willen geen lappen tekst meer tot zich nemen. In de overige media is het niet anders. Ze wijzen allemaal graag naar het onderwijs en de overheid als het aankomt op onze leesvaardigheid, maar nemen zelf helemaal geen verantwoordelijkheid meer. Maar lezen en schrijven móét! Hebben ze geen zin? Dan máken ze maar zin!

Bij informatieoverdracht, zoals bijvoorbeeld in programma’s als Pauw en Jinek, zie je steeds minder deskundigen en steeds meer bekende Nederlanders die hun mening ergens over geven. Het nieuws is niet langer informatief of uitdagend om te lezen, maar een impressie van iets. Een impressie van de mening van iemand die vaak op tv te zien is en om die reden het nieuws duidt. Er zijn ook denkers en kunstenaars die het nieuws zouden kunnen duiden, maar ze komen niet meer op tv en daarom is hun mening van generlei belang.

We voeden generaties op die niet meer goed kunnen lezen en schrijven, omdat we ze steeds meer beelden te eten geven en haast geen woorden meer. En het zijn geen beelden die verheffen, zoals een mooi schilderij of een ballet, laat staan kinderboeken met fraaie plaatjes die de fantasie en het voorstellingsvermogen stimuleren, die de geestelijke ontwikkeling aanjagen. Nee, we krijgen alleen nog maar beelden die schokken, verontrusten of spannend zijn: impressies van rampen, geweld en terreur (en sport natuurlijk). We krijgen er zo veel van, dat we afgestompt raken; er is sprake van een chronisch gebrek aan kunst en cultuur, verheffing en vernuft.

Wie niet (goed) kan lezen vergooit bijna al zijn kansen op zelfstandigheid. Je hebt altijd iemand anders nodig om je te helpen bij de informatie die je nodig hebt om zelfstandig beslissingen te nemen over je eigen leven en dat van je naasten. Er is, bij mijn weten, geen onderneming, geen krant, geen tv-zender die zit te wachten op werknemers of gebruikers die nauwelijks kunnen lezen en schrijven, maar toch staat iedereen erbij en kijkt ernaar. Dóé er wat aan! Niet door belangstelling te veinzen, maar door elkaar er steeds op te wijzen hoe belangrijk de kunst van het lezen en schrijven is. Want wat je niet koestert kwijnt onherroepelijk weg.

 

PS. Als je na het lezen van dit stuk nog tijd hebt, kijk dan even of je deze petitie wilt ondertekenen: https://petities.nl/petitions/kunst-en-cultuuronderwijs-in-multicultureel-nederland?locale=nl

Written by Ted

24 september 2017 bij 07:33

Geplaatst in Diversen

7 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Je schrijft:
    ‘Vroeger werd informatie via tekst overgedragen; nu geven kranten een indruk van het nieuws door een plaatje te laten zien of een ultrakort bericht, soms nauwelijks meer dan een kop.’

    Ja, en nieuws over een prijswinnende illustrator kun je nou net prima brengen met flink wat beeld + een ietsiepietsie tekst!

    Judy Elfferich (@JudyElf)

    24 september 2017 at 12:25

  2. Maar dat doen ze óók niet!

    Ted

    24 september 2017 at 12:31

  3. Lezen is behalve informatief ook van belang voor de verbeelding, omdat het niet al in beelden is ingevuld. Uitermate geschikt om helemaal in de huid van een ander te kruipen. Zouden we allemaal vaker moeten doen en dan het nieuws laten duiden door deskundigen. Wat een fijne wereld zou dat zijn.

    Janet Brakel

    24 september 2017 at 14:54

  4. […] wie gisteren iets anders te doen had: misschien wil je dit toch nog wel even […]

  5. Tja…zouden kranten dan helemaal niet door hebben dat ontlezing hun uiteindelijk fataal zal worden? Dat het eigenbelang is om meer aandacht aan boeken en schrijvers te geven?

    Myconius

    27 september 2017 at 00:29


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: