tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Toffe shit droppen

with 4 comments

elstakIn het NRC Handelsblad van vandaag snijdt Thomas de Veen een “probleem” aan waar kinderboekenmakers zich terdege van bewust zijn: moet de kinder- en jeugdliteratuur interracialer?

Ik kan me nog goed herinneren dat ik eind tachtiger jaren een verhaal schreef over een “ik” waarbij nergens in de tekst stond of het om een jongen of een meisje ging. Pas toen ik er tekeningen voor ging maken, moest ik een keuze maken. Die illustraties bepaalden uiteindelijk de sekse van de hoofdpersoon. Maar ook de huidskleur: ik vulde geen huidskleur in en daardoor werd het personage automatisch wit. Zo hagelwit als papier.

Vroeger tekende ik bij klassenbezoeken vaak op het zwarte schoolbord. Met wit krijtje tekende ik een poppetje en hoewel het dan automatisch zwart van huidskleur was, werd het toch ervaren als wit. Tegenwoordig maak ik vaak tekeningen op een whiteboard, maar zelfs als ik voor een klas vol donkere kinderen sta ben ik nooit geneigd om het gezichtje zwart of bruin in te kleuren. Dat heb ik lang geleden ooit één keer gedaan, maar ervoer het ogenblikkelijk als een vorm van racisme (blackfacing?). Je laat, als het even kan, huidskleur weg. Echt wit is niemand. Echt zwart is niemand. Zodra je huidskleur gaat benoemen maak je onderscheid, en de bedoeling is nu juist dat je géén onderscheid maakt. Daarom zouden kinderboeken over kinderen wier voorouders elders geboren zijn het best geschreven kunnen worden door iemand die zelf zo’n – ook religieuze! – achtergrond heeft. Natuurlijk kunnen lichtkleurige schrijvers zich inleven in een donkerkleurig personage, maar niet zo goed van binnenuit als iemand die zelf een donkere huidskleur heeft; vergelijk het met schrijven in een andere taal: mijn Engels is best goed, maar de nuances van die taal vallen in het niet bij de nuances die ik aan kan brengen in het Nederlands.

Er komen steeds meer schrijvers die hun afkomst of die van hun voorouders meenemen in hun boeken, maar weinigen van hen schrijven voor kinderen. Iemand zou eens uit moeten zoeken waarom. Thomas de Veen noemt in zijn artikel enkele schrijvers (waarom hij good old Halil Gür overslaat is niet duidelijk), waaronder Brian Elstak, van wie zojuist een kinderboek is verschenen. Uitgever Das Mag adverteert met de slogan: Eindelijk een kinderboek voor álle kinderen. De bedoeling daarvan is duidelijk: in dit boek komen kinderen voor met een donkerder huidskleur en daarom is het geschikt voor kinderen van welke kleur dan ook. Dat suggereert dat boeken over kinderen met een lichtere huidkleur niet geschikt zijn voor alle kinderen. De huidskleur van een personage, of van de auteur, maakt een boek niet geschikter of ongeschikter voor een lezer. Het kan prettig zijn voor een Chinese jongen om te lezen over een Chinese jongen, maar dat maakt het boek daarmee nog niet ongeschikt voor een Peruaans meisje.

In het artikel van Thomas de Veen komt Elstak aan het woord: ‘Het is ergens gek dat ik moet zeggen dat mijn verhaal voor álle kinderen is. Ik genoot van Pluk van de Petteflet en je hoort mij niet zeggen: dat is niet voor mij.’

Het is ergens gek, ja. Hij zegt: ‘Ik wil gewoon toffe shit droppen.’ Ik wil ook toffe shit droppen, maar uit de pen van een witte vent van in de zestig klink dat kut.

Written by Ted

14 oktober 2017 bij 10:24

Geplaatst in Diversen

4 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Het is ook gewoon ’n weergaveprobleem. Als illustrator probeer ik altijd donkere mensen en (midden-)oostersen te tekenen naast blanke kinderen, tenminste, als ik full color werk. Maar in zw/wit sta je als tekenaar voor ’n vervelend probleem, zeker toen ik nog analoog werkte: hoe geef je de donkere ‘kleur’ weer? Arceren? Dat kan verworden tot ’n soort rare baardgroei. Helemaal zwart is ’n vlekkerige bedoening. Als er ook grijstinten mogelijk zijn, dan is het makkelijker. Maar het wordt al gauw ’n soort cliché, en dat wil je niet als illustrator.

    booxalivedotnl

    14 oktober 2017 at 22:21

  2. Raar dat illustraties soms een hindernis kunnen zijn!

    Ted

    14 oktober 2017 at 22:32

  3. Ja, dat herken ik ook als illustrator. Soms wordt er expliciet gevraagd naar multi-culturele kinderen, altijd wil ik het zelf. Maar zeker als je beperkt bent in je middelen zoals zwart-wit, verval je snel in cliché’s, zoals dreadlocks, kroeshaar of een hoofddoekje. Je moet je zo uitspreken dan. En dat terwijl ik graag genuanceerd wil zijn.

    boterletters

    17 oktober 2017 at 12:28

  4. […] zich terdege van bewust zijn: moet de kinder- en jeugdliteratuur interracialer? Ik schreef er hier […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: