tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Niet de kunst is kinderachtig, maar de beschouwer die zich er te groot voor waant.

with 7 comments

buwaldaPeter Buwalda heeft maar liefst drie columns in de Volkskrant gewijd aan waarom hij volwassenen wantrouwt die kinderboeken lezen. Ook in de derde blijkt hij niet in staat om uit te leggen waarom hij het woord ‘wantrouwen’ gebruikte. Alle uitleg lijkt bedoeld om conformisme te verdoezelen: het hóórt niet dat volwassenen zich bezighouden met iets dat voor kinderen bedoeld is.

Dat soort kortzichtigheid begint heel vroeg in iemands leven. Kinderen leggen het al aan de dag op het moment dat ze leren lezen. Hoewel lezen vrij maakt – lezen stelt je in staat om zelfstandig te functioneren (omdat je overal kunt lezen hoe je iets moet doen) – sluit het voor de meeste kinderen ook een periode af: die van het tekenen. Zodra kinderen kunnen schrijven verandert hun opvatting over hun tekenvaardigheid. De meeste kinderen gaan, kijkend naar de wereld om hen heen, oordelen dat ze niet goed kunnen tekenen en houden ermee op. Tekenen, kleuren, en in het verlengde ervan kleien, knippen, plakken, dat is voortaan voor kleine kinderen, voor kinderen die nog níét kunnen schrijven.

Precies op diezelfde manier lijkt Buwalda te kijken naar volwassenen die kinderboeken lezen: ze doen iets dat ze achter zich hadden moeten laten toen ze eenmaal boeken voor volwassenen konden lezen; ze doen kinderachtig.

Ongetwijfeld maakt Buwalda een uitzondering voor kinderen en volwassenen die tekentalent hebben, en van wie hij het logisch vindt dat ze dat talent ontwikkelen door kunstenaar/illustrator te worden, maar normále volwassenen houden op met kinderactiviteiten zodra dat kán. Dat daarmee een hoop teloor gaat is evident: het erop los fantaseren, het spelen, de verkleedpartij. Een man die verkleed als indiaan of Batman naar een lezing over hoogconjunctuur komt, wordt niet voor vol aangezien.

Of is het maar schijn? Is het niet eigenlijk zo dat mannen en vrouwen nog steeds de kinderen zijn die ze waren, ook al zegt menigeen die fase te zijn ontgroeid? Is het werkelijk zo dat volwassenen, als ze eenmaal geen kind meer zijn, zich niet meer des kinds gedragen? Nou, in ruzies en verliefdheid komen kinderachtigheden heel snel bovendrijven: nee-jij-walgelijk-wijf-want-nou-ja-vuile-vent-jij-maar-ik! En: I can’t live if living is without you! En dan heb ik het nog niet eens over het liefdesspél.

Volwassenen blijven spélen, maar doen net of het iets anders is. Sprookjes noemen ze (science) fiction, een tekenfilm noemen ze animatie, fantasie fantasy, doktertje-spelen wordt seks en ravotten sport. En tekenen? Picasso en Karel Appel lieten zich inspireren door kinderen. En Peter Buwalda? Die was als volwassene redacteur van Wah-Wah, een tijdschrift over de muziek voor de jeugd met het volwassen sausje erover dat nostalgie heet: I love you yeah-yeah-yeah & My girl Lollipop, you make my heart go giddy up.

Onze jeugd blijft heel ons leven een onlosmakelijk deel van ons, “gesublimeerd”, zo je wilt. Net doen of je jeugd een jeugdzonde was is een pose. Kortzichtigheid. Het is het onvermogen om verder te kijken dan de eigen neus lang is en de navel diep. Kunstenaars, waartoe schrijvers behoren, mogen zichzelf beschouwen als de maat der dingen, en het is zeker zo dat stramme eigengerichtheid kan leiden tot waarachtige kunst. Maar empathie met en je inleven in het kind kunnen evenzeer leiden tot kunst, die het niet verdient om te worden weggezet als infantiel. Niet de kunst in al zijn facetten is kinderachtig, maar de beschouwer die zich er te groot voor waant.

Written by Ted

19 juli 2019 bij 07:28

Geplaatst in Diversen

7 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Schitterende analyse! Ik heb het tijdens mijn schoolbezoeken vaak gehoord: kinderen, eenmaal in groep 4, die beweren dat ze echt niet kunnen tekenen. Dat het leek of ze dat eigenlijk helemaal niet zo erg vonden. Terwijl de groep 3 kinderen altijd hopen dat ze nog mógen tekenen! (En letters willen leren tekenen!) En dat ik daarom tekenen en schrijven altijd verbind.
    Calligrafie en lettering-art; ik bedoel maar. Grotemensentekenen. Letters zijn ook tekeningen.
    Zonde als je die verbinding kwijt raakt.
    Als je laaggetekend door het leven moet.

    Kate

    19 juli 2019 at 09:10

    • Kinderliteratuur is voor mij onder ander een kunst van begrijpelijk maken. Begrijpelijk maken wordt vaak verward met vereenvoudigen (heet dat zo in nederlands? Simplifizieren), maar het is het tegenovergestelde.
      Wil ik bijvoorbeeld een wetenschappelijke theorie begrijpelijk maken, dan moet ik eerst uitleggen, wat ik vooronderstel. Er zijn basistheorieen die ik gebruik, en alles heeft ook een culturele achtergrond. Of, soms moet ik uitleggen, waar mijn gevoelens over een zaak vandaan komen, om mijn mening te verspreiden. Dan kunnen de anderen verbeelden, van waar ik kijk.
      Vereenvoudigen betekent: mijn beschouwing is de enig juiste, de perspective van waar ik de berg beschrijf, is belangrijker als de anderen, dus ziet hij zo uit. Zien jullie toch ook.
      Zeker bestaat in kinderliteratuur, zoals in educatie en de wetenschap, ook de gevaar van vereenvoudiging. Maar ze heeft tenminste meer druk, om echt begrijpbaar te zijn.
      Veele wetenschappers gooien data’s in een statistiekmachine, zonder te weten, wat ze eigenlijk aan het doen zijn.

      Annina

      19 juli 2019 at 23:05

  2. Ik doe het ook, als het even kan: tekenen met kinderen die al kunnen schrijven!

    Ted

    19 juli 2019 at 09:45

  3. Hear hear, Ted!! Wat ’n geluk hebben wij, mensen groot en klein, dat JIJ er mag zijn!!

    booxalivedotnl

    19 juli 2019 at 15:36

  4. ja.

    Beatrijs

    19 juli 2019 at 16:54

    • Het is werkelijk: een schitterende analyse! Dank.

      Beatrijs

      19 juli 2019 at 19:15

  5. Dank!

    Ted

    20 juli 2019 at 12:03


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: