tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

De nieuwe beeldenstorm

with 12 comments

Schermafdruk-2020-06-08-13.56.10Kunst en cultuur worden steeds meer gezien als het afvoerputje van de samenleving. Als er bij wijze van protest iets moet worden doorgespoeld is het kunst, zo lijkt de gedachte.

Naar aanleiding van het omtrekken van een beeld in Bristol omdat het gerelateerd werd aan het slavernijverleden betoogde Achraf El Johari, de jeugdburgemeester van Amsterdam, dat de Amsterdamse gevels moeten volgen, omdat ze zijn gebouwd van geld dat mede afkomstig is uit de slavenhandel. Hij deed het bij nader inzien af als humor, en dat mag van mij gerust, maar het illustreert hoezeer het ontzag of de waardering voor kunst en cultuur achteruitholt.

Waarom kiest men bij protesten voor het aanvallen van kunst en cultuur en niet voor bijvoorbeeld bedrijven? Wel, het neerhalen van an sich onschuldig kunst- en cultuurgoed kost degene die om vernietiging vraagt: niets. Althans, dat is de gedachte. Kunst, zo redeneren die mensen, is iets wat je wel kunt missen. Ze zeggen niet dat oliemaatschappijen, grote bedrijven, het kapitaal omvergetrokken moeten worden, omdat ze dáár de pijn van zouden voelen. Wie werkelijk wil protesteren tegen onrecht moet geen benzine kopen, geen auto rijden, niet meer vliegen, niet gebruikmaken van uitkeringen en toeslagen die betaald worden uit kapitaal dat is vergaard door wat er allemaal in het verleden heeft plaatsgevonden aan moois en minder moois.

Begrijp me niet verkeerd: ik ben vóór het protesteren tegen onrecht uit heden en verleden. Maar ik ben tegen het oproepen om kunst en cultuurgoed te vernietigen. Wat je eenmaal vernietigt is ook echt weg. Wég. Ook alle nuances die ten grondslag liggen aan kunst en cultuur zijn weg, uitgewist. Wie van kunst de zondebok maakt getuigt van bittere geestelijke armoede.

Wat nu gebeurt met kunst is hetzelfde als de beeldenstorm in ons eigen verleden. Tot voor kort keken we daar ontzet naar. Maar het omtrekken van beelden is weer helemaal ín. Afgekeken van wat er redelijk recent gebeurde in Afghanistan, waar eeuwenoude, gigantische beelden werden opgeblazen, en van de vernietiging van Palmyra. Voor eeuwig voorbij. Werelderfgoed dat is gestolen van onze kinderen en kleinkinderen, omdat het kapotmaken van kunst en cultuur niet voelt als pijn. Onze auto, scooter en vliegreisjes opgeven doen wel pijn, dus die trekken we niet om.

Written by Ted

8 juni 2020 bij 14:14

Geplaatst in Diversen

12 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Ik ben het met je eens en ik vind het ook heel mooi verwoord, maar ik vraag me wel af: is er ook cultureel erfgoed waarover jij zou twijfelen? Een onwaarschijnlijk en beetje flauw voorbeeld: wat als er een standbeeld van Hitler op de Dam stond? Moest het kapot? Moest het in een depot?

    Sammie

    8 juni 2020 at 16:02

    • Van mij zou het mogen blijven staan, omdat het ons verbindt met onze geschiedenis. Wijzelf zijn de verbinding tussen onze voorouders en onze nakomelingen; wij behoren het cultuurgoed aan te vullen en door te geven, niet voor onze kinderen te beslissen wat zij in hun tijd mogen zien en wat niet.

      Ted

      8 juni 2020 at 16:54

      • Okee, dat had ik niet verwacht, maar dat is consequent. En toch… hoe verantwoord je dat tegenover (getraumatiseerde) mensen die eronder lijden om er steeds mee geconfronteerd te worden? Dit is geen aanval, ik ben benieuwd.

        Sammie

        8 juni 2020 at 22:00

        • Het trauma wordt niet veroorzaakt door de kunst, maar door waar het voor staat. Dan moet je de oorzaak bestrijden, niet het symbool ervan.
          En als je toch wilt protesteren via kunst, máák dan kunst.
          En verder: veel mensen lopen trauma’s op door bijvoorbeeld verkeersongevallen. Toch zouden we het niet accepteren als mensen auto’s vernielen omdat ze de aanblik ervan niet kunnen verdragen. Het wegdoen van auto’s doet (de eigenaar) pijn, het wegdoen van kunst (van ons allemaal) niet – denkt men.

          Ted

          9 juni 2020 at 05:21

          • Dank je voor je reactie. Hoewel het bestrijden van de oorzaak van een trauma wel makkelijker gezegd dan gedaan is, en hoewel ik de frustratie van mensen over het (schijnbare) eerbetoon aan omstreden mensen begrijp, kan ik me wel vinden in wat je schrijft. De auto-analogie is mooi gevonden.

            Sammie

            10 juni 2020 at 12:13

    • Aan het verleden kan je niks meer veranderen, het ligt naakt voor de toeschouwer. Soms zijn het lelijke beelden van oorlog, massamoord, religieuze waanzin en pandemieën. Maar telkens waren er ook tekenen van verder menselijke bewust vorming naar meer socialer vormen van samenleving. Maar deze feiten op een hoop gooien en kunst nonchalant vernielen en weggooien zegt veel over de mensen achter deze nieuwe barbarij.

      garilla1952

      13 juni 2020 at 12:57

  2. Net zo’n fanatiek vandalisme als de vernielde Bamiyan Buddhas in 2001 door de taliban. Ze hadden het als een symbool uit andere tijden kunnen zien, waarin andere normen en waarden golden maar daar zijn dit soort mensen te kortzichtig en te intollerant voor.

    Parolastampa1

    8 juni 2020 at 21:57

  3. (Excuus als deze reactie nu twee keer wordt geplaatst, het is mij niet duidelijk of het net gelukt is; ik zie hem zelf in ieder geval niet.)

    Nogal wat valse tegenstellingen in dit korte stukje, meneer Van Lieshout. Demonstranten vallen immers óók bedrijven aan. En ze maken ook kunst. En waarom zou je een symbool niet mogen aanvallen als we de wereld begrijpen in en door symbolen, en het aanvallen van symbolen dus ook betekenis heeft? Bovendien kan de ‘oorzaak’ daarmee ook wel degelijk worden aangevallen, als je de oorzaak bijvoorbeeld ziet als het superioriteitsgevoel dat de slavernij – om een specifieke vorm van onrecht te noemen – mede mogelijk maakte. Dat superioriteitsgevoel wordt onder meer in stand gehouden door symboliek, waaronder het in de publieke ruimte tentoonstellen van zogenaamde helden, en dat gebeurt niet zonder politieke agenda, zoals bijvoorbeeld blijkt uit het feit dat in de zuidelijke staten van Amerika juist in en na de tijd van de burgerrechtenbeweging veel beelden zijn geplaatst van generaals en andere figuren van de confederatie. Symbolen kunnen ook zeker pijn doen, zoals u naar ik aanneem best weet, zie voor het gemak bijvoorbeeld de extreme voorbeelden van het hakenkruis of de jodenster.

    Ik begrijp de emotie die ik in uw stuk meen te lezen vanuit uw persoonlijke positie als kunstenaar, die immers ook in de hoek zitten waar de klappen vallen. Maar vanuit uw eigen argumentatie zou ik dan zeggen: spreek u uit tegen de VVD en de rest van dit kabinet (wat u vast vaak genoeg doet, en wat ook vaak symbolisch gebeurt), in plaats van tegen demonstranten die opkomen voor onrecht. Uiteindelijk hebben de demonstranten en u naar mijn idee veel meer overeenkomsten dan verschillen, en als mede-marginalen moeten we elkaar wat mij betreft zo veel mogelijk steunen, zelfs als de gekozen tactieken van anderen misschien niet helemaal de onze zijn. Bovendien maakt het omtrekken van standbeelden ook weer ruimte voor nieuwe standbeelden, dus voor de werkgelegenheid van kunstenaars is het wellicht juist een zegen?

    Tot slot, waarom zou alles doorgegeven moeten worden, zoals u stelt? En als dat zou moeten, waarom zou de enige vorm van doorgeven dan zijn om alles te laten staan? Een mooie fotoserie van omgetrokken beelden met een paar teksten erbij, wellicht een paar beschadigde beelden in de expositieruimte, kan die functie toch ook prima vervullen? En dat zet mijns inziens meer in gang dan een beeld onder de duivenpoep ergens op een sokkel, waar in de meeste gevallen al decennia niemand meer naar omkijkt.

    Harmen van der Meulen

    11 juni 2020 at 17:44

    • Dank voor uw reactie. Het slot van uw betoog illustreert mooi het dedain voor kunst.

      Ted

      11 juni 2020 at 22:15

      • Och komaan zeg, wat een geweeklaag. Maar goed, als u zich liever wentelt in zelfmedelijden dan het gesprek aangaat moet u dat zelf weten. Was dat dan het enige doel van uw stuk, een paar schouderklopjes krijgen van gelijkgestemden om samen te kunnen treuren om de teloorgang van de beschaving?

        harmenvdm

        11 juni 2020 at 23:04

  4. 🙂 Soms is het zinnig om te reageren en soms niet.

    Ted

    20 juni 2020 at 04:24


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: