tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Over kunst gesproken (17)

with 4 comments

Foto door Mau00ebl BALLAND op Pexels.com

Arjen Lubach had er een mooi item over in Zondag met Lubach: Nederlandse vijftienjarigen staan op de laatste plaats als het gaat om het leuk vinden van lezen. Volgens Lubach ligt het probleem bij het schoolvak Begrijpend lezen. Of tekstverklaring, want zo heette dat vroeger. Ik dacht, eerlijk gezegd, dat die kant van Nederlandse les nauwelijks meer bestond, maar het bestaat niet alleen nog steeds, het is belangrijker geworden en, zo liet Lubach zien, onbegrijpelijker.

Ik had er zelf ook een hekel aan op school. Vooral grammatica en poëzieverklaren. Dan vertelde ik dat het gedicht volgens mij ging over een mooie zondagochtend en dan zei de docent dat ik het helemaal fout had. Ik durfde het niet hardop te zeggen maar dacht altijd: hoe weet u dat nou? Heeft u de dichter soms gebeld? Nee? Dan kan het best zijn dat ík gelijk heb.

Het is een volstrekt verkeerde aanpak van taal. Het belangrijke van taal is niet het ontleden ervan, maar het kneden ervan. Je moet ervaring opdoen met taal. Als een blok klei moet je erin knijpen, en dan hoef je niet te weten wat de bestanddelen van die klei zijn.

Leeservaring opdoen. Hoe beter je kunt lezen, hoe beter je de teksten snapt die je voor je snufferd krijgt. En als je eenmaal goed kunt lezen, ga je het leuker vinden. Zo werkt het met alles.

In mijn optiek is dé manier om lezen aantrekkelijk te maken het op de basisschool beginnen met een schrift waarin je je ervaringen noteert. Je “spaart” als het ware de boeken die je hebt gelezen, en hoe voller het schrift, hoe trotser je bent op wat je allemaal al wel niet gelezen hebt.

Elk volgend boek dat je leest staat in de context van wat er al in je schrift staat, van wat je eerder al gelezen hebt. En op die manier wordt leeservaring ook begrijpend lezen, en zelfs tekstverklaren! Want in je schrift schrijf je: ‘Ik heb een nieuw boek gelezen. Ik vond het leuker dan het vorige, WANT…’

Door een leesverslagje te schrijven waarin je een nieuw gelezen boek afzet tegen de eerder gelezen boeken, ben je spelenderwijze bezig met verklaren en begrijpen. Het gaat daarbij niet om het woord LEUK, maar om het woord WANT. En dan met name wat erna komt.

Written by Ted

2 oktober 2020 bij 06:41

Geplaatst in Diversen

4 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Toen ik een kind was, heeft mijn moeder mij aangeraden om bij te houden welke boeken ik had gelezen. Zij was een enorme veellezer, en ze vond het zelf jammer dat zij nooit had opgeschreven wat ze las. Ik heb haar advies gevolgd en ik ben het blijven doen (ik ben nu 35). Het is inderdaad heel leuk om te zien wat je allemaal gelezen hebt en wanneer. Je ziet je voorkeuren zich ontwikkelen, je ziet dat je soms een tijdje vooral fictie leest en dan een tijdje nonfictie, je ziet je interesses veranderen. Je kunt ook plaatsen wanneer je voor het eerst in aanraking kwam met een bepaald onderwerp of een manier van denken. Ik ben mijn moeder dankbaar dat ze mij dit advies gegeven heeft (dat heeft nu een extra lading want ze is kort geleden overleden).

    Toen ik op school zat, leerden wij ook romans en poëzie analyseren. Ik vond de theorie best leuk om te lezen, maar die hielp mij niet om de teksten beter te begrijpen. Het was toen overigens niet meer zo dat een eigen interpretatie werd afgewezen; sterker nog, het postmoderne idee had postgevat dat een tekst eigenlijk alles kan betekenen, en ik lees bij Ellen Deckwitz dat jongeren dat tegenwoordig nog steeds leren. Zolang je je eigen interpretatie kunt onderbouwen, is het altijd goed. Dat leert leerlingen vooral om onnavolgbare redeneringen te produceren. Dat deed ik toen ook, dus ik had goede cijfers voor literatuur. Maar eigenlijk begreep ik er bijna nooit iets van – het zei me vaak gewoon niks, of ik begreep alleen het verhaaltje. Ik denk nu dat ik er gewoon te jong voor was, en dat je leerlingen maar beter kunt toestaan om mooie romans voor jongeren te lezen dan om dat af te wijzen omdat het kinderboeken zijn.

    Maar goed, ik was dan een kind dat graag las, zelfs voor Nederlands. Dat was toen al redelijk uitzonderlijk, en nu nog meer. Als je leerlingen laat noteren wat ze hebben gelezen en wat ze ervan vonden, hoe weet je dan of ze het ook echt gelezen hebben? En niet alleen een samenvatting of recensie op internet?

    Verder is een literaire tekst (meestal) heel anders dan non-fictie. Hoe ga je leerlingen daarin trainen? Moeten ze die teksten ook verzamelen, en vertellen wat ze ervan vonden? Nee, want het gaat er bij non-fictie vooral om dat je de informatie eruit kan halen. Ik ben het er helemaal mee eens dat het zoeken naar en duiden van signaalwoorden geen goede methode is, maar wat dan wel?

    Sammie

    2 oktober 2020 at 09:07

  2. Je moet natuurlijk eerst goed ( = ook technisch) kunnen lezen

    Wim Hofman

    2 oktober 2020 at 17:22

    • Als je niet goed kunt lezen, vind je het ook niet (lang) leuk.

      Ted

      2 oktober 2020 at 21:29


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: