tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Over kunst gesproken (26)

with 2 comments

Foto Piet den Blanken

Vorige week donderdag was op Human een aflevering van Medialogica te zien over de vernietiging van een kunstwerk van Erik Kessels. Het betrof een fotoachtig kunstwerk, bestaande uit grote, in de computer samengestelde vrouwengezichten die min of meer mismaakt waren door plastische chirurgie, dat in het kader van BredaPhoto op een skatebaan was geplakt. De skeelers reden die foto’s gaandeweg aan gort: Destroy my face. Ik vond het een mooie film over een onderwerp dat me aan het hart ligt: waarom willen mensen kunst vernietigd zien?

In dit geval ging het om vrouwelijke skaters die niet over vrouwengezichten wilden rijden en om vrouwen die zich verenigd hadden in We’re not a playground. ‘Moeten wij,’ zei een van hen, ‘Erik Kessels opvoeden over wat seksisme is? Dat moet hij maar in zijn eigen tijd doen.’ Ze demonstreerde daarmee dat ze kunst ondergeschikt vond aan de beperking van het eigen moralistische denkraam, terwijl openstaan voor kunst nu juist betekent dat je bereid bent om je denkraam te verrúímen. Dat kan bijvoorbeeld door te zien dat de stereotypering van door plastische chirurgie afgedwongen “schoonheidsverbeteringen” vrouwen onvrij maakt.

De lijst van vrouwen, mannen, kunstenaars en instanties die het protest tegen het kunstwerk ondertekenden, groeide en groeide maar. Sponsoren werden benaderd en die dreigden hun steun terug te trekken. Kortom: onder druk van het publiek werd het kunstwerk geruimd. Afgelopen. Uit.

Toch kun je de affaire rond het kunstwerk van Kessels als opbouwend ervaren. Het kunstwerk is van alle kanten bekeken, becommentarieerd en gedocumenteerd. En zo blijkt dat het werk als kunstwerk meer dan geslaagd is. Kunst kan een gaatje in je kop krabben, waardoor er licht valt in je donkere hoofd. Licht biedt inzicht, en het doet er in feite niet zo toe om wat voor inzicht het gaat. Het kan net zo goed een reactie van walging, afkeer en verzet zijn die iemand voelt bij een kunstwerk, met als gevolg dat het werk zelf vernietigd wordt, maar tegelijkertijd een plaatsje inneemt in de kunstgeschiedenis. Al met al kan niet anders geconcludeerd worden dan dat het kunstwerk zijn waarde meer dan voldoende heeft bewezen.

Written by Ted

10 december 2020 bij 05:18

Geplaatst in Diversen

2 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Gelukkig, ik sta in mijn opvattingen niet helemaal alleen. Dit is wat Tommy Wieringa schreef in zijn column in de NRC van 12 december 2020:

    (…)

    Het gaat er in de kunst niet langer om wat de maker bedoeld heeft, maar uitsluitend hoe de ontvanger het interpreteert. Artistieke beweegredenen leggen het in deze hoogsensitieve tijd af tegen morele bezwaren; de onbuigzame moraal van de sociale rechtvaardigheidsbeweging is hier het hogere recht. Nu een van mijn personages problematisch werd gevonden en over de rand dreigde te vallen, kon ik het kloppen van de tijdgeest niet langer negeren.

    Mijn vrienden in de kunstwereld hebben er al langer mee te maken. Sommigen doen na kritiek op hun werk aan zelfcensuur, een enkeling wordt gecanceld; de verdenkingen die hen treffen klinken vergezocht en onterecht, maar feit is dat de strikte normen en waarden van de nieuwe rechtzinnigen hard ingrijpen in hun leven en hun kunst.

    (…)

    Deze zomer kreeg curator en fotomaniak Eric Kessels er hardhandig mee te maken. Voor het fotofestival in Breda beplakte hij een skatebaan met digitaal gefabriceerde vrouwengezichten, alle door cosmetische chirurgie misvormd. Het werk riep zoveel kritiek op door het vermeende seksisme ervan, dat de maatschappijkritische bedoeling van de maker ondersneeuwde en de foto’s werden verwijderd. In de door Human uitgezonden documentaire Destroy my face zegt een van de vrouwelijke activisten: „Dit werk moest weg omdat het pijn deed.” In de cultuuroorlog worden pijn, gekwetstheid en slachtofferschap opgevoerd als objectieve rechtsgrondslag.

    Kessels werd zo slachtoffer van de slachtoffers. Hij kroop, vertelde hij in de documentaire, thuis onder een dekentje na alle kritiek en beledigingen, en zei bedrukt in de camera: „Hier kan ik me niet tegen verweren natuurlijk.”

    (…) het is dan ook niet de bedoeling dat beschuldigingen van racisme, seksisme of culturele toe-eigening worden tegengesproken. Elk verweer benadrukt dat de beschuldigde het onderdrukkende systeem en zijn eigen witte, geprivilegieerde positie daarin niet heeft doorgrond, en verzwaart zo de aanklacht.

    Excuses voldoen niet, in de tribunalen van de rechtvaardigheidsbeweging wordt stalinistische zelfbeschuldiging verlangd. Maar ook dat is geen garantie voor genade. Wie eenmaal als toxic wordt beschouwd, is verloren. Zijn of haar aanwezigheid zal voortaan als ‘onveilig’ worden ervaren, wat alleen kan worden weggenomen door uit beeld te verdwijnen. Een voorbeeld daarvan gaf ik hier al eerder, van de activiste die na de excuses van de Britse fotograaf Martin Parr zei: „Parr vertegenwoordigt een generatie van witte, middelbare mannen die zonder enige consequentie doet wat ze wil. Hij is het instituut, en we zijn nog maar net begonnen het te ontmantelen.”

    (…)

    Ted

    12 december 2020 at 15:51

  2. b3atrijs

    15 december 2020 at 07:47


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: