tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Kijk uit voor de sensitive reader!

with one comment

De sensitivity reader is, onder die naam, een betrekkelijk nieuw fenomeen. Het bestaat echter allang. De Bond tegen het Vloeken pluist al decennia boeken na op kwetsend geachte krachttermen en deed dat altijd en public. Nu blijkt dat het stilaan gebruik geworden is voor uitgeverijen om, al of niet heimelijk, teksten voor publicatie te laten lezen door sensitive readers, die gevoeligheden onder de aandacht moeten brengen van de uitgever en in sommige gevallen van de auteur. Het is een vorm van censuur, maar omdat die niet dwingend wordt opgelegd, is censuur geen passende term. Toch kan het oordeel van de sensitive reader als behoorlijk dwingend worden ervaren, getuige bijvoorbeeld deze tamelijk aanmatigende uitspraak van Lynn Brown, als ze het heeft over schrijvers die haar advies niet willen opvolgen: ‘Als je beledigend wil zijn, en je bent bereid om daar de terugslag van te ondergaan, dan moet je dat doen.’

Nu de functie publieker aan het worden is, staat die meteen ook enigszins onder druk, want kun je gevoeligheden overlaten aan het oordeel van één individu? Op welke gevoeligheden moet hij of zij letten, welke maatstaven hanteert hij of zij daarbij en vanuit welke hoedanigheid? Lastig, omdat het oordeel iets zegt over de sensitive reader als censor en niet per se over wat wenselijk is.

Een recente vertaling voor de jeugd van een erkend meesterwerk van Dante illustreert hoe discutabel het is om het oordeel over wat gevoelig ligt in de samenleving over te laten aan individuen (in dit geval vertaler/uitgever). In de vertaling van De Hel is de profeet Mohammed geschrapt – uit de hel, om precies te zijn – om te voorkomen dat het boek ‘onnodig kwetsend zou kunnen zijn’, aldus Myrthe Spiteri van Blossom Books: ‘Bij Dante ­ondergaat Mohammed een grof en vernederend lot, alleen maar omdat hij de voorloper van de islam is. De dieven of moordenaars in Dantes hel hebben wel echte fouten begaan, terwijl een godsdienst vestigen niet laakbaar kan zijn. Dante plaatst homoseksuelen ook in de hel, maar dat kwam doordat het christendom daar zo over dacht, tot vandaag toe. En Dante schrijft toch heel respectvol over hen.’

Los van of het vestigen van een godsdienst laakbaar kan zijn – waar nog wel een stevige discussie over gevoerd kan worden! – valt er wel wat af te dingen op de redenering van Spiteri. Waar hebben we eerder gehoord dat homo’s op één hoop worden gegooid met dieven en moordenaars? Juist, bij gelovige extremisten. En hoezo mogen islamitische gelovigen het exclusieve recht hebben om niet gekwetst te worden en mogen christenen gerust kwetsen, ‘omdat het christendom daar zo over dacht’?

Moet een uitgeverij van boeken voor de jeugd jonge lezers die onzeker zijn over hun geaardheid, niet juist beschermen tegen het idee dat homo’s in de hel horen? Kennelijk niet, want er is gekozen om bij het ingrijpen in het werk van Dante de profeet Mohammed uit de hel te halen en homo’s daar juist te laten. – Niet de auteur is de baas over zijn meesterwerk, maar de uitgeverij over het commerciële product.

Laat er geen misverstand over bestaan: ik ben niet voor het “zuiveren” van kunst en het vervalsen van de geschiedenis om zielen te sparen. Kunst en ook geschiedenis confronteren, en dat is maar goed ook. Wie niet wil dat de geschiedenis zich herhaalt, doet er goed aan die te kennen om zo te zien dat een andere weg raadzaam is.

Uit de handelwijze van Blossom Books blijkt plotseling wat er – zonder boze opzet, daarvan ben ik overtuigd! – bedoeld wordt met een samenleving waarin diversiteit en inclusie hoog in het vaandel staan: menigeen bedoelt er huidskleur en geloofsovertuiging mee, maar niet andersgeaard zijn! En zo zorgt men niet voor diversiteit, maar voor het scheiden van groepen.

How insensitive!

Written by Ted

28 maart 2021 bij 07:09

Geplaatst in Diversen

Eén reactie

Subscribe to comments with RSS.

  1. Het valt me vaker op: het beeld van diversiteit is niet divers.

    booksometea

    29 maart 2021 at 12:26


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: