tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Roofkunst

leave a comment »

Op vrijdag zendt BNNVara op NPO 2 de serie Roofkunst uit. Vanavond de derde aflevering om 22:30 uur. De reeks gaat over het al of niet teruggeven van kunst uit, bijvoorbeeld, voormalige koloniën. De serie wordt gepresenteerd door Erik Dijkstra en die kennen we als de jongensachtige sportfanaat zonder kapsones waar de Vara patent op lijkt te hebben. Dijkstra heeft geschiedenis gestudeerd, maar is tóch-gewóón-gebleven, en dat soort types zien we graag.

Hij demonstreert wat voor soort gewóne man hij is door als hij het Rijksmuseum binnenstapt aan een suppoost de weg te vragen naar het kunstwerk dat onderwerp van de aflevering is.

Je zou denken dat de presentator van een programma over een beroemd kanon wel weet waar dat kunstwerk staat omdat hij eerder in het Rijksmuseum is geweest, maar kennelijk wist hij het niet, was hij zelfs nooit eerder in het Rijks geweest, of wilde hij doen voorkomen dat hij heus niet zo elitair is dat hij regelmatig musea bezoekt. Je zou denken dat hij ter voorbereiding op de aflevering vóór de opnames is wezen kijken, maar uit zijn laat-maar-gaan-houding bleek dat het hem niet zo veel kon schelen.

Zijn stellingname ademt desinteresse: geroofde kunst waar ik toch al geen belangstelling voor had, moet terug naar het land van herkomst en daar moet je verder niet over zeuren. Die houding maakt de serie – ik heb twee afleveringen gezien en houd het daarbij – clichématig en eendimensionaal. Dijkstra wil zo graag eenvoudig en onbelast overkomen, dat de spanning moet komen van de museummedewerkers. Die laten blijken dat ze verscheurd worden door enerzijds het recht dat anderen op kunstwerken hebben, en anderzijds het diepe verlangen om die kunst dichtbij te blijven koesteren. Dijkstra lijkt daar ongevoelig voor en haalt daardoor de spanning uit het probleem. Om er toch spanning in te brengen, stookt hij. In de eerste aflevering deed hij het al, ophitsen; in de tweede laat hij een Congolees masker zien aan een Congolese meneer, vertelt erbij dat België het gestolen heeft uit Congo, zodat de meneer weet dat er iets ernstigs aan de hand is, en vraagt wat die heer ervan vindt. Nou, die vindt er natuurlijk wat van. En om de verontwáárdiging is het de presentator te doen. Niet om ons deelgenoot te maken van de verschillende aspecten van roofkunst.

Of roofkunst terug moet of niet is een fascinerende kwestie en de spanning van de complexiteit ervan had ik graag terug willen zien in het programma. In principe vind ik dat gestolen kunst terug moet naar het land van herkomst, mits dat land niet in oorlog is en als het kunstwerk daar verzekerd is van de zorg die wereldlijk erfgoed verdient. Maar er is bij mij ook twijfel, naar alle kanten. Mag je überhaupt wel voorwaarden stellen aan teruggave? En als je geen voorwaarden stelt, in hoeverre ben of blijf je dan (moreel) verantwoordelijk voor het lot van die kunst?

Enige jaren geleden werd er met afschuw gekeken naar hoe Palmyra werd platgewalst door geloofsfanatici; dat er toch redelijk wat artefacten bewaard zijn gebleven, komt mede doordat die zich (legaal? illegaal?) bevinden in Denemarken: dáár konden de vernielers niet bij. – In de handen van mensen die eigenlijk niet geïnteresseerd zijn, is kunst niet veilig.

Written by Ted

30 april 2021 bij 06:09

Geplaatst in Diversen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: