tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Turks Fruit: ‘deugt niet!’

with 4 comments

In zijn NRC-column (19 juni) vertelt Tommy Wieringa over een recent bezoek dat hij bracht aan een school in Rotterdam, samen met Kader Abdolah en Abdelkader Benali. Een scholiere viel het boek Turks Fruit van Jan Wolkers aan; ze begreep niet waarom ze het had moeten lezen en waarom het tot de canon behoort, want het boek deugt niet door de wijze waarop de hoofdpersoon met zijn meisje omgaat. Wieringa en Abdolah verdedigden het kunstwerk en volgens Wieringa zweeg Benali. Die reageerde een week later pas, in zijn column in Trouw. Wieringa citeert Benali: ‘Het enige wat ik dacht was: “Niet doen, jongens. Luister naar haar.” Heeft ze een punt, vraag ik me af? Hebben we als generatie iets gemist? Vereenzelvigen we ons te veel met die stoere, witte ik-verteller?’

Die uitspraak sluit aan bij de opvatting dat kunst er niet is om te verwonderen, maar om de toeschouwer te bevestigen in wat-ie al weet en vooral in wat-ie al víndt. Als kunst niet aansluit bij de normen en waarden van de toeschouwer – de lezer – dan moet die kunst worden afgewezen.

Maar literatuur – kunst – helpt je om je te verplaatsen in een ánder, niet per se in het zoeken naar hoe je samenvalt met de personages in een boek of met de auteur van dat verhaal. Dat is het mooie van kunst: je duikt dieper in de geest van een ander mens en dat levert verwondering en inzicht op. Je moet kunst niet toetsen aan de kleinburgerlijke moraal die de mode van het moment voorschrijft, maar aan bredere perspectieven.

Benali is zelf een kunstenaar en had, vind ik, op die school of anders in zijn column, op moeten komen voor kunst en niet voor de onverschilligheid. Want dát is het. Mensen zoals deze scholiere willen geen boeken lezen waarin vrouwen tegen hun zin seks hebben, maar wel naar liedjes luisteren waarin dat gebeurt en naar Netflixseries waarin opgehemelde boeven zonder gestraft te worden hun walgelijke gang gaan. Entertainment bóven kunst. Zo is het: morele verontwaardiging zit in de opgestoken wijsvinger en de uitgestoken middelvinger, maar niet in de vingers die in de jampot graaien.

De waarde van een kunstwerk als Turks Fruit meet je af aan het vermogen dat het heeft om de ruimte in je eigen hoofd te verkennen. Dat is echt iets anders dan je eigen normen en waarden gebruiken om je voor verlichting af te sluiten.

Written by Ted

21 juni 2021 bij 07:06

Geplaatst in Diversen

4 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Hallo Ted, wil je uitleggen wat het verschil is tussen jouw afkeer van de Netflixseries die criminaliteit ophemelen en de afkeer van de scholiere voor (de hoofdpersoon uit) Turks Fruit?

    Sammie

    21 juni 2021 at 14:09

    • Verschil tussen afkeer zal er niet zijn. Verschil tussen een boek als Turks Fruit en series met criminelen in de hoofdrol wel: die laatste worden door productiemaatschappijen gemaakt omdat ze zo populair zijn en hebben een specifiek commercieel oogmerk; boeken als Turks Fruit worden geschreven door eenlingen die daar over het algemeen geen miljoenenpubliek mee voor ogen hebben, maar het vorm geven aan een kunstzinnig idee.

      Ted

      21 juni 2021 at 14:22

  2. Komt dat erop neer dat zo’n serie geen kunst is en Turks Fruit wel?

    Sammie

    21 juni 2021 at 19:53


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: