tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Onverschilligheid

leave a comment »

Ik wil even terugkomen op het stukje dat ik maandag op dit weblog zette. Aanleiding was een column van Tommy Wieringa in NRC. Ik greep het stukje aan om een lans voor kunst te breken, iets wat ik wel vaker doe, met regelmatig boze of verontwaardigde reacties tot gevolg, want kunst ligt niet alleen niet lekker bij de overheid, ook burgers kunnen er behoorlijk wat moeite mee hebben.

In dit geval kreeg ik het verwijt dat ik een scholiere te hard aanpakte. Ik baseerde me op deze passage; Tommy Wieringa: ‘Ze kwam er lekker in, zogezegd, de Rotterdamse scholiere. Nog voordat wij, drie schrijvers, aan het gesprek met de leerlingen begonnen waren schoot ze uit de startblokken om Turks fruit bij het vuil van de geschiedenis te zetten. De hoofdpersoon was een vrouwenhater, hij sloeg zijn meisje. Ze begreep niet waarom ze het had moeten lezen en al helemaal niet waarom het tot de canon behoorde. Het boek deugde niet omdat de hoofdpersoon niet deugde. Volgens deze logica vervalt ook het onderscheid tussen een racistisch personage en een racistisch boek – waarbij een wezenlijke kwaliteit van de roman verloren gaat: de mens laten zien in al zijn manifestaties tussen engel en duivel.’

Nu is een column geen weergave van de feiten, maar een mening. Wieringa had een specifiek meisje voor ogen, ik niet. Ik had het dan ook niet over “dit meisje”, maar over “mensen zoals dit meisje”. Het ging mij om een groep die onverschillig staat tegenover kunst die niet naar de zin is of niet in de smaak valt. Dat die groep niet alleen uit scholieren bestaat, bleek uit bijvoorbeeld deze reactie op mijn stukje: ‘Het meisje heeft gelijk. Ik ben al vanaf mijn veertiende haar mening toegedaan – ik ben van 1965 -. Ik heb Wolkers altijd al een …piep…gevonden en zijn boeken ook. De film Turks Fruit geeft een mooi tijdsbeeld, maar zelfs Rutger Hauet zet een lul neer.’

Dat onderschrijft precies mijn stelling dat men tegen kunst is uit onverschilligheid. Iets niet mooi vinden, de persoonlijke smaak daarbij maatgevend laten zijn en om die reden afwijzen – of omdat je de schrijver een lul vindt – ís onverschilligheid. Onverschilligheid is dat het je niks kan schelen of iets behouden blijft en je zult er zeker niet voor opkomen als het kunstwerk in kwestie onder vuur ligt.

Om het dan maar bij mezelf en dit specifieke boek te houden: ik heb het als tiener gelezen en ik vond het een afschuwelijk boek. Maar dat weerhield mij er niet van om te erkennen dat het een kunstwerk is. Geen Heilige Kunst, geen heilig huisje waar niet tegenaan geschopt mag worden, maar een creatieve prestatie van een individuele kunstenaar die daar een eerlijke benadering en geen achteloze behandeling voor verdient.

Wat mij stoort, is dat bij de reacties op mijn pleidooi voor kunst veel mensen er één stukje uithalen dat niet bevalt en daar dan op losgaan – met weer een stroom van reacties dáár op volgend – waardoor de strekking van het betoog ondergesneeuwd raakt. Nee, het gíng niet om dit meisje; het ging om de taak die mensen hebben om kunst die zich niet kan verweren in bescherming te nemen tegen onbehouwenheid. Natuurlijk mag je discussiëren over kunst en mag je een kunstwerk niet mooi vinden en zelfs afwijzen, maar de trend is nu om meteen maar te cancellen en het hoeft allang niet meer alleen culture te zijn.

Written by Ted

23 juni 2021 bij 10:58

Geplaatst in Diversen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: