tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Namenmonument

leave a comment »

foto: Ted van Lieshout

Ik kon niet wachten tot ik er toevallig langskwam en ben gisteren meteen gaan kijken naar het Namenmonument, het herinneringsbouwwerk in Amsterdam dat voor zo veel ophef heeft gezorgd en dat er na jaren strijd toch is gekomen. Ik was niet vóór de komst van het massieve gevaarte om verschillende redenen, die er nu niet meer toe doen, behalve dan de reden dat ik een ander ontwerp, dat door buurtbewoners was gemaakt – een landmark met water op het drukke plein dat het hart was van de voormalige jodenbuurt – mooier en artistieker vond. Maar het Namenmonument is er nu en ik ben blij dat het er is. Het heeft, bij nader inzien, voldoende allure en misstaat zeker niet in de omgeving. Ik dacht dat het veel te hoog zou worden, dat murenstelsel van acht meter hoog, maar het zit toch ingenieuzer in elkaar dan ik dacht: omdat de straat op dat punt verhoogd is (en altijd al was), staat het monument ten opzichte daarvan verzonken en steekt optisch dus niet zo de hoogte in als was gevreesd. Het mooie gebouw met tuin erachter is nu wel voor een belangrijk deel verscholen, maar ik zie dat niet meer als een bezwaar. Ik ben zelfs wel verbaasd dat het monument nu toch precies op de goede plaats lijkt te staan. Juist doordat het uiteindelijk wel degelijk massieve bouwwerk tussen een monumentaal pand en een drukke weg is gesitueerd, krijgt het de uitstraling van een kunstig architectonisch wonder: hoe hebben ze dat enorme ding op díé locatie gekregen? Het zijn nog steeds hoge muren waar je tegenaan moet kijken, maar ze staan redelijk wijd uit elkaar, waardoor er toch lucht en licht tussen komt.

Wel is het bouwwerk in hoge mate gevoelig voor vandalisme en verval. Hier en daar zitten er geen voegen tussen de dunne steentjes waarin de namen zijn gegraveerd, en ik weet niet of dat is uit tijdnood of dat de voeg er al is uitgevallen. Of het bovengedeelte, dat bestaat uit spiegelglad geslepen metaal, zo mooi blijft glanzen, zal de tijd leren. Er zijn wel camera’s opgehangen, maar die kunnen niet alle plekken zien en er zijn zelfs een paar hoeken die ongetwijfeld gebruikt zullen gaan worden door mannen die hun plas niet op kunnen houden.

Ik was niet de enige die op het idee was gekomen om het monument te bezoeken. Het was er vol nieuwsgierigen en overal waren sporen te vinden van mensen die het monument als gedenkplaats al in gebruik hebben genomen. En dat is mooi en goed. Het is fijn dat nabestaanden een plaats hebben waar ze naartoe kunnen gaan.

Written by Ted

22 september 2021 at 07:10

Geplaatst in Diversen

Philip laat zien hoe je een kip en kuiken tekent

leave a comment »

Het is maandag, dus een nieuw filmpje op het Boer Boris YouTube Kanaal. Ted legt aan Philip de vraag van Julia voor: hoe teken je het verschil tussen een kip en een kuiken? Philip laat het zien.

Written by Ted

20 september 2021 at 04:33

Geplaatst in Diversen

Namenmonument

leave a comment »

foto: amsterdam.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/namenmonument/

Zondag is er een documentaire om 22:10 uur op NPO2 die ik graag wil zien. Hij gaat over de totstandkoming van het Holocaustmonument in Amsterdam, een bouwwerk dat er kwam ondanks verzet uit de buurt.

Ik fiets regelmatig langs de plek waar het verrijst en ik dacht dat het in zijn massiviteit zou detoneren in de omgeving, maar dat valt mee. Het gaat om bakstenen muren van ongeveer twee meter hoog met daarboven de voortzetting van die muren in spiegelend metaal of kunststof (dat heb ik niet goed kunnen zien). Best mooi. Er staat een heg voor en er is ook gedacht aan ander groen.

Daar schuilt natuurlijk wel gevaar in: muren hebben een onweerstaanbare aantrekkingskracht op graffitispuiters, en spiegels, dat weten we van andere monumenten, worden nogal eens kapotgeslagen. Het is wonderlijk dat men met die wetenschap voor deze materialen heeft gekozen. Het bouwwerk is bovendien een soort doolhof waar je uit het zicht makkelijk je destructieve gang kunt gaan. Het monument oogt alsof het is gemaakt om vandalen aan te trekken. Het is dan ook niet de vraag óf er vernield zal worden, maar wannéér! Ik vrees al binnen een paar maanden. Velen zullen dat dan aangrijpen om te roepen dat het gaat om antisemitisme, maar de kans is misschien wel groter dat het om “eenvoudig” vandalisme gaat omdat de kat op het spek is gebonden.

Auke Kok wijdde vorige week zaterdag in de NRC een column aan het monument. Een vrouw die in de buurt woont, liet blijken dat ze het niks vindt. Kok: ‘Ze kijkt sip. Met haar blik op de werklieden, druk in de weer met slijptollen, bezems, kleine walsen, zegt ze: “Ons bewoners is niets gevraagd. Wat moet dat bizarre gevaarte hier? Alles heeft hiervoor moeten wijken. We zullen er geen dag omheen kunnen.” “Misschien is dat de bedoeling,” opper ik, “dat we er niet omheen kunnen.”‘

Dat je zoiets zegt tegen een vrouw die er woont en er dus sowieso niet omheen kan, is olie op het vuur gooien, maar de gemeente doet er nog een schepje bovenop: als het Namenmonument wordt onthuld, zondagmiddag, mogen buurtbewoners niet vanaf hun balkon naar de ceremonie kijken, noch mogen zij hun ramen en deuren openen. De onthulling mag alleen worden bijgewoond door genodigden, en de omwonenden horen daar niet bij. Die kunnen er, om met Kok te spreken, op alle andere dagen niet omheen.

Written by Ted

18 september 2021 at 05:39

Geplaatst in Diversen

Philip 60!

with 3 comments

Philip Hopman werd precies twee maanden geleden 60 jaar.

60 jaar? Dat is zeker een tikfout; je bedoelt 50 jaar!

Nee, 60 jaar en je ziet er inderdaad niks van. Helaas kon hij vanwege Corona zijn verjaardag niet vieren zoals-ie wou, met veel gasten, dus hij vierde het in twee keer. Op 3 september was het “officiële” feest en bij die gelegenheid verraste ik hem met een cadeau dat ik in het geheim samen met negen bevriende illustratoren en met de hulp van Uitgeverij Gottmer had gemaakt: een speciaal Boer Borisboek. Philip was totaal overdonderd en dat kun je zien op het filmpje dat Carine van Wijk van Gottmer maakte; ik heb er spreads uit het boek tussen geplakt, zodat je de prachtige illustraties beter kunt zien (eventueel even het filmpje stopzetten, want je ziet de prenten maar ongeveer twee seconden). Het boek is niet in de handel, dus naar de winkel hollen heeft geen zin. 🙂

Written by Ted

16 september 2021 at 04:24

Geplaatst in Diversen

Gnaffel weer in het theater met ‘Van mij’!

leave a comment »

De overheid heeft er geen misverstand over laten bestaan: coronabesmettingen waren vooral te verwachten door massale bewegingen in de liederlijke kunst- en cultuursector, waardoor kleine theaterzaaltjes dicht moesten blijven en grote sportevenementen door mochten gaan, waar iedereen zich braaf aan de regels houdt. Maar gelukkig mogen er nu toch mondjesmaat bezoekers in theaters en musea en dat betekent voor theatergroep Gnaffel dat de bruusk onderbroken voorstellingen van ‘Naar mij‘, naar gedichten van mij, kunnen worden hervat. Met een nieuwe cast. Een aanrader! Er staan voorlopig acht voorstellingen gepland en hier is waar je ze kunt bekijken:

Zaterdag 18 september 14.00 uur – Zwolse Theaters (reprise met nieuwe cast)
Zondag 19 september 11.00 uur – Zwolse Theaters (reprise met nieuwe cast)
Zondag 26 september 14.30 uur – Theaters Tilburg
Zondag 17 oktober 16.00 uur – De Nieuwe Kolk Assen
Donderdag 21 oktober 14.30 uur – De Krakeling Amsterdam
Vrijdag 22 oktober 14.00 uur – De Lawei Drachten
Zondag 12 december 15.00 uur – Theater Rotterdam
Zondag 16 januari 14.00 uur – De Meervaart Amsterdam

Written by Ted

14 september 2021 at 06:37

Geplaatst in Diversen

Hoe teken je een walvis en een goudvis op één vel papier?

leave a comment »

Hoe teken je een groooote walvis en een kleeeeine goudvis op één vel papier? Dat vraagt Mila. Philip laat het zien op het Boer Boris YouTube Kanaal!

Written by Ted

13 september 2021 at 07:26

Geplaatst in Diversen

Hoe teken je een vlinder?

leave a comment »

Mette vraagt: ‘Hoe teken je een vlinder?’ Philip doet het voor op het Boer Boris YouTube Kanaal!

Written by Ted

6 september 2021 at 06:43

Geplaatst in Diversen

‘Wij betalen hondenbelasting, hoor!’

with 4 comments

Ik was gisterochtend al vroeg op pad. De straten waren vrijwel verlaten. Een jongen in een camouflagejas stond, diep weggedoken in zijn capuchon, bij de huizen. Ik zag aan de manier waarop die knul om zich heen keek dat hij iets in zijn schild voerde. Ik keek om en zag wat er aan de hand was: hij had een wit, wollig hondje bij zich en dat zat bij iemands voordeur te poepen. Aha, wist ik, die jongen gaat de stront niet oprapen. En inderdaad, ik zag hem, nadat ik een paar keer had omgekeken, weglopen met achterlating van de drollen.

Ik weet allang dat het zo gaat, niet bij alle hondenbezitters, maar wel bij een aanzienlijk aantal: als ze zich onbespied wanen, ruimen ze hun eigen poep niet op; in de coronaperiode, toen de straten in het centrum van de stad uitgestorven waren, lagen de straten vol met weesdrollen. Als hondenuitlaters denken dat iemand oplet, halen ze demonstratief een zakje uit hun jaszak en rapen op wat ze net via hun hondenkont hebben zitten uitkakken.

Betrap je een hondenuitlater die zijn kak niet opraapt en die niet op tijd wegkijkt (‘O, ik zag niet dat mijn hond zijn behoefte deed!’), dan voelt die persoon zich soms genoodzaakt om een verklaring te geven: ‘Ik ben een zakje vergeten.’ Als-ie brutaal is, krijg je te horen dat de gemeente er maar voor moet zorgen, want daar wordt de hondenbelasting voor betaald. Alsof ze écht denken dat als ze bij mij voor de deur poepen en ik raap het op – omdat anders de hele gang onder zit – ik via een formulier een vergoeding kan vragen van de hondenbelasting.

HET FORMULIER:

Wie heeft gepoept? Een hond.

Weet u zeker dat het een hond was? Nee, het kan ook een mens geweest zijn.

U kunt alleen een vergoeding aanvragen als u kunt aantonen dat de drol door een hond is geproduceerd. Weet u zeker dat het een hond was? Ja.

Wie is de eigenaar van deze hond? Dat weet ik niet. Hij lag er al toen ik buiten kwam.

U kunt alleen in aanmerking komen voor een vergoeding indien kan worden aangetoond dat de eigenaar van de drol hondenbelasting betaalt, want van de hondenbelasting worden vergoedingen betaald voor burgers die opgezadeld zitten met de hondenpoep van een ander. Wie is de eigenaar? Een jongen met een camouflagejack.

Zijn naam en adres? Weet ik niet.

Dan komt u komt niet in aanmerking voor een vergoeding.

Written by Ted

30 augustus 2021 at 06:21

Geplaatst in Diversen

Lennox

leave a comment »

Eerder gaf ik het al aan: ik ben een voorstander van een stimuleringsfonds om schrijvers en tekenaars met een multiculturele achtergrond aan te moedigen om goede kinder- en jeugdboeken te schrijven vanuit hun eigen achtergrond. Het talent is er, maar het kiest vaak voor andere podia dan het kinderboek, dus er mag wel wat aanmoediging uitgaan naar makers die voor het kinderboek kiezen. Dat kan door hun initiatieven een steuntje in de rug te geven.

Een boek dat wat mij betreft hartelijk door een dergelijk fonds zou zijn omarmd, is Lennox en de gouden cirkel, een boek dat volgens mij een ijkpunt kan zijn voor het soort boeken waar behoefte aan is. Het gaat over de elfjarige Lennox die wordt geconfronteerd met sikkelcelziekte in zijn familie, een erfelijke aandoening die vooral voorkomt bij mensen die een achtergrond hebben in warmere landen, waar malaria voorkomt of voorkwam.

Het boek, geschreven door Zindzi Zevenbergen en getekend door Hedy Tjin en Brian Elstak, is groot opgezet met duidelijke verwijzingen naar het stripboek en een aantrekkelijke vormgeving, die prettig doet herinneren aan de met viltstift vol getekende schoolagenda’s van de jaren zeventig. Opvallend daarbij is dat de twee illustratoren in elkaars werk hebben getekend, wat enigszins doet denken aan hedendaagse muurschilderingen die ook vaak een combinatie zijn van meerdere makers.

Met één tekening had ik wat moeite. Daarop wordt voor bloedafname een arm met een koord afgebonden in plaats van met een band ingesnoerd, wat toch echt niet gebruikelijk is in Nederlandse ziekenhuizen. Maar omdat het gaat om een klein “Onzichtbaar Ziekenhuis”, en omdat het op die manier afbinden nog steeds wel hier en daar gebeurt, heb ik mijn bezwaar dat je kinderen niet moet wijsmaken dat op die manier bloed wordt afgenomen, laten varen.

De kracht van het boek, dat is uitgegeven bij De Harmonie, is de uitbundigheid ervan en de thematiek, want het is heel goed dat er een kinderboek bestaat dat over zo’n belangrijk onderwerp gaat. En om die reden beveel ik het van harte aan. Het hoort in elke bibliotheek te staan.

Written by Ted

27 augustus 2021 at 08:39

Geplaatst in Diversen

Autocorrector

leave a comment »

Ik heb meermaals in een deuk gelegen tijdens het bekijken van de berichten op deze pagina. Het zijn berichten waarin de autocorrector ongemerkt zijn werk heeft gedaan. Zo grappig als deze kom je ze niet vaak tegen!

Written by Ted

26 augustus 2021 at 10:21

Geplaatst in Diversen

Stein & religie

with one comment

Fred Stein

Gisteren ging ik naar het Joods Historisch Museum in Amsterdam omdat er (nog tot 9 november) een mooie tentoonstelling te zien is van foto’s van Fred Stein. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak vluchtte hij vanuit Duitsland met zijn vrouw naar Amerika. Hij fotografeerde ook daar het dagelijkse leven en deed dat met een zeker gevoel voor poëtiek. Later legde hij zich toe op het maken van portretten.

De vier mannen op de foto hiernaast zijn Boris Pasternak, Gustav Regler, Ilya Ehrenburg en André Marlaux tijdens het eerste schrijverscongres voor de verdediging van de cultuur in 1935. – Als crises naderen, voelt men de klappen het eerst in de kunst en cultuur.

Nadat ik de expositie had gezien – een aanrader! – bekeek ik de rest van de collectie, die voor het overgrote deel gerelateerd is aan religie. Ik voelde vrijwel meteen innerlijk verzet en ben binnen vijftien minuten vertrokken. Dat had te maken met het nieuws uit Kabul. Ik moet even niks hebben van religie.

Religie zou ons eigenlijk moeten verbinden omdat het in essentie gaat om dezelfde God. Maar in de praktijk is er vrijwel niets dat zo segregeert. Elk geloof heeft zijn eigen God, zweert erbij dat het de enige ware is, en het rare is dat als dat wáár is, als er inderdaad één echte God is, Hij/Zij de God is van een minderheid in plaats van van een meerderheid. Anders gezegd: als er maar één God is, is er ook maar één minderheid die gelijk heeft. Die probeert een meerderheid te krijgen en dat kan alleen door het gevecht. En zo hangt de ene gelovige aan een opstijgend vliegtuig omdat de andere gelovige hem naar het leven staat.

Written by Ted

17 augustus 2021 at 07:37

Geplaatst in Diversen

Een dag aan het strand

leave a comment »

Een dag aan het strand is heel leerzaam, mijn kind/voor als je later ’t geluk niet meer vind./Denk dan eens terug aan die dag in de zon/toen je zo druk met je schepje zijn kon.//Je bouwde van zand een reusachtig kasteel./Maar toen kwam de vloed met die golven, te veel…

Dat is een van mijn favoriete teksten, ooit gezongen door Adèle Bloemendaal en geschreven door Hans Dorrestijn. Die tekst viel gisteren in mijn hoofd toen ik met een vriend naar het strand gegaan was. Het was niet bijster mooi weer en het waaide flink, ideaal voor vliegeraars. Een van hen was een verloren ogend jongetje van een jaar of elf wiens vlieger op de grond lag en het leek of hij hem zonder hulp niet meer in de lucht kreeg. Ik vroeg of ik hem kon helpen, raapte de vlieger op en gooide hem in de lucht. Vergeefs. Toen ik het nogmaals wilde proberen, bleek zijn vader schuin achter me te staan en die zei dat ik de vlieger anders moest houden. Toen ging het iets beter, maar uiteindelijk deed vader voor hoe het werkelijk moest. Leuk om te zien, want de wind was zo sterk dat het jochie bijna de lucht in werd getrokken. De vlieger dwaalde af en belandde boven in een mast en terwijl wij doorliepen zag ik dat vader en zoon de vlieger er niet meer uit kregen.

Toen wij alweer op de boulevard stonden ettelijke honderden meters verderop, kwam ik erachter dat ik zowel mijn leesbril als mijn zonnebril verloren was. De leesbril had ik aan een koord om mijn nek gehangen en de zonnebril achter een knoop in mijn hemd gestoken. Allebei weg. Dom vond ik dat van mezelf, want ik had ze even in mijn rugtasje moeten stoppen, maar dat had ik niet gedaan. We liepen terug en vermoedden dat ik beide brillen was verloren tijdens het helpen met de vlieger. De kans was klein dat we nog iets vonden, maar wie niet waagt die niet wint, en toen we terugkwamen bij waar we de vlieger hadden opgelaten, vond de vader van de jongen bijna meteen mijn zonnebril terug in het zand. Jammer dat het niet mijn leesbril was, want die was op sterkte, dus aardig duur, en die zonnebril was hooguit een tientje. Niks aan te doen; het was al een meevaller dat we de zonnebril terug hadden!

We zagen dat de vlieger uit de mast was. Samen met iemand anders hadden vader en zoon de boot waar de mast onderdeel van uitmaakte omgeduwd en zo de vlieger eruit gehaald, vertelden ze. Wij liepen daar de weg omhoog naar de boulevard en plotseling zagen we op de stenen een brillenpootje liggen. Tot mijn stomme verbazing was het het pootje van mijn leesbril; merkwaardig want het stond vast dat ik de bril niet op die plek verloren was. Ik snapte dat de bril totaal verwoest moest zijn en dat het dus geen zin meer had om de rest te zoeken, maar mijn vriend ging toch even rondkijken, want hij redeneerde: die bril is waarschijnlijk verstrikt geraakt in het vliegertouw en door de wind ergens op te pletter geslagen. Als het pootje op die plek was terechtgekomen, dan lag de rest van de bril misschien ook wel in de buurt. Hij ging een stukje verderop zoeken in een klein duingebied en na twee minuten riep hij: ‘Gevonden!’ En ja, hoor: het was het andere pootje van mijn bril met het montuur er nog aan en met nog één glas erin. Het andere glas was verdwenen doordat het montuur daar gebroken was.

De bril is niet meer bruikbaar, maar dat we in zo’n uitgestrekt gebied als een strand met duinen nog zo veel terug gevonden hadden van mijn verloren brillen, vond ik welhaast een wonder.

…Die liet van het bouwwerk, gracht, poort en kanteel,/die liet er geen spaander, geen spaander van heel.//Wat helpt jouw gezwoeg, gezweet en gesjouw?/Eens slecht de zee toch jouw trotse gebouw./Eens maakt de tijd, die is als een vloed/alles stuk, waar je je best zo voor doet.

Written by Ted

14 augustus 2021 at 07:48

Geplaatst in Diversen

Hoera! ‘Gebr.’ bestaat 25 jaar en is toe aan de 10e druk!

with 2 comments

Gebr.‘ bestaat vijfentwintig jaar en zojuist is de tiende druk verschenen. Het boek kreeg destijds een Zilveren Zoen en de Duitse Jeugdliteratuurprijs en is in tien talen verschenen. Ik ben erg blij, en ook trots, dat het boek nog altijd verkrijgbaar is en nog steeds gelezen wordt.

Een opvolger is er nooit gekomen, hoewel ik daar wel over nagedacht heb. Het verhaal – voor wie het niet gelezen heeft: het gaat over twee homobroers van wie de jongste sterft – was eigenlijk gewoon af. Er werd me wel gevraagd hoe het verder ging met Luuk, maar losgezongen van zijn jongere broer vond ik het uiteindelijk niet interessant genoeg om er een jeugdroman aan te wijden. Uiteindelijk heb ik het toch gedaan, maar dan in andere boeken: in gedichten en in de romans ‘Mijn meneer‘ en ‘Schuldig kind‘, die net als ‘Gebr.’ gebaseerd zijn op mijn eigen ervaringen.

Written by Ted

2 augustus 2021 at 07:06

Geplaatst in Diversen

Wantrouwen

leave a comment »

Vorige week zaterdag verscheen in Het Parool een opiniestuk van Reza Kartosen-Wong naar aanleiding van mijn stuk, eerder in NRC Handelsblad. Mijn stuk is onder meer hier te lezen; het stuk van Kartosen-Wong is ook online te vinden, maar omdat zijn betoog bondig samengevat kan worden als Ted-van-Lieshout-is-een-lul!, moet je zelf maar even moeite doen om het te vinden. Vandaag verscheen mijn reactie in Het Parool.

Written by Ted

31 juli 2021 at 11:47

Geplaatst in Diversen

Boer Boris Kanaal

leave a comment »

Elke maandag kun je op het Boer Boris Kanaal op YouTube een nieuw filmpje vinden waarop Philip Hopman ingaat op de vraag van een kind. Deze keer laat hij zien hoe je een roodborstje kunt tekenen. De vraag komt van… Robin!

Boer Boris gaat na dit filmpje even op vakantie, maar meldt zich gauw weer. Bekijk ondertussen de tientallen filmpjes die al op het Kanaal staan.

Written by Ted

26 juli 2021 at 06:44

Geplaatst in Diversen