tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Kunst als zondebok, kunst als offerlam

with 4 comments

James_Baldwin_5_Allan_WarrenIn mijn stukje van eergisteren betoogde ik dat kunst misbruikt wordt om de woede van het publiek op te koelen. In Engeland werd het beeld van een slavendrijver vernield en in Nederland riep de jeugdburgemeester schertsend op om de Amsterdamse gevels neer te halen.

Ik dácht eigenlijk dat iedereen het met mij eens zou zijn, maar dat bleek bepaald niet het geval. De discussie – vooral op Facebook – verschoof al gauw van de weerloosheid van kunst naar de vraag of het geoorloofd is om naar believen van burgers kunstuitingen te vernielen. Jazeker, stelde menigeen. In het kader van het doel dat de middelen heiligt mag kunst- en cultuurgoed worden vernield. Dat kunstwerk moet dan wel in de openbare ruimte staan. Niemand riep op de musea in te gaan om afbeeldingen van tirannen en dictators te vernielen. En bij vrijwel iedereen bleek een zeker idealisme de drijfveer, althans de wil om blijk te geven van een mening die overeenkomt met wat sociaal wenselijk of politiek correct is.

De stelligheid waarmee men bereid is om kunst en cultuurgoed op te offeren, verbaasde me. Dat had ik niet gedacht. Misschien dom van mij, want het is van alle tijden. Bijna alle vernietiging van kunst en cultuur – waarmee ik natuurlijk geen ordinair vandalisme bedoel – is ooit ingegeven door een of ander idealisme: de beeldenstorm, het verbranden van “entartete Kunst”, het opblazen van de boeddhabeelden van Bamiyan, het kapotschieten van Palmyra. Voortschrijdend inzicht heeft vaak geleerd dat het heilige doel niet gehaald is en dat de middelen voorgoed verloren zijn.

Waarom moet nu juist kunst het ontgelden? Omdat we kunst niet helemaal serieus nemen. Als demonstranten met hun fikken zitten aan spullen die we zelf behoeven, begeren of beschermen – consumptieartikelen, onroerend goed – zijn we verontwaardigd, maar als demonstranten kunst vernielen gaat het niet om iets dat we zelf zouden willen hebben en treedt een ander mechanisme in ons in werking: vergoelijking. Het was toch een lelijk beeld! Het was propaganda! Het was een eerbetoon aan een slavendrijver! Allemaal argumenten die bedoeld zijn om het eigen geweten een loer te draaien, want iets dat niet van jou is kapotmaken mag, ook in moreel opzicht, niet.

De beelden in de openbare ruimte herinneren ons aan het goede dat in het verleden is verricht en ook aan het slechte dat is gedaan. Het is niet óns recht om te beslissen wat daarvan door mag naar de toekomst en wat uit de geschiedenis moet worden gewist. Wij hebben de plicht om ons erfgoed uit te breiden en door te geven aan onze nazaten, zodat die er op hun beurt voor kunnen zorgen. Zodat ook hun nakomelingen, net als wij nu, kunnen genieten van de pracht en praal die in musea uitgestald is en die gemaakt is ter ere van dictators en tirannen. En kunnen we een kunstwerk nu niet dulden in de openbare ruimte, dan behoren we er verantwoordelijk mee om te gaan door het elders neer te zetten, desnoods in een depot, opdat het bewaard blijft voor latere generaties.

Natuurlijk ben ook ik tegen racisme. Maar ik zie niks in het omtrekken van standbeelden die er ook niks aan kunnen doen wie ze voorstellen. Ik zie niets in het aanwijzen van kunst als zondebok en het aanwijzen van kunstwerken als offerlam. Wie werkelijk iets wil bijdragen aan de strijd tegen racisme maakt niet kapot, maar maakt heel. Die schept. Die schept ruimte voor zwarte kunstenaars om hun ideeën vorm te geven, in galeries, musea, boekhandels, bibliotheken, theaters en jazeker: de openbare ruimte. Neem kennis. En als je werkelijk niet weet waar je moet beginnen, begin dan bij de B van James Baldwin. Lees een van zijn boeken of huur voor twee euro via YouTube de documentaire I am not your negroe. Of kijk, als je er geen cent voor over hebt, gratis naar dit prachtige gesprek uit 1965.

Written by Ted

10 juni 2020 at 11:12

Geplaatst in Diversen

De nieuwe beeldenstorm

with 12 comments

Schermafdruk-2020-06-08-13.56.10Kunst en cultuur worden steeds meer gezien als het afvoerputje van de samenleving. Als er bij wijze van protest iets moet worden doorgespoeld is het kunst, zo lijkt de gedachte.

Naar aanleiding van het omtrekken van een beeld in Bristol omdat het gerelateerd werd aan het slavernijverleden betoogde Achraf El Johari, de jeugdburgemeester van Amsterdam, dat de Amsterdamse gevels moeten volgen, omdat ze zijn gebouwd van geld dat mede afkomstig is uit de slavenhandel. Hij deed het bij nader inzien af als humor, en dat mag van mij gerust, maar het illustreert hoezeer het ontzag of de waardering voor kunst en cultuur achteruitholt.

Waarom kiest men bij protesten voor het aanvallen van kunst en cultuur en niet voor bijvoorbeeld bedrijven? Wel, het neerhalen van an sich onschuldig kunst- en cultuurgoed kost degene die om vernietiging vraagt: niets. Althans, dat is de gedachte. Kunst, zo redeneren die mensen, is iets wat je wel kunt missen. Ze zeggen niet dat oliemaatschappijen, grote bedrijven, het kapitaal omvergetrokken moeten worden, omdat ze dáár de pijn van zouden voelen. Wie werkelijk wil protesteren tegen onrecht moet geen benzine kopen, geen auto rijden, niet meer vliegen, niet gebruikmaken van uitkeringen en toeslagen die betaald worden uit kapitaal dat is vergaard door wat er allemaal in het verleden heeft plaatsgevonden aan moois en minder moois.

Begrijp me niet verkeerd: ik ben vóór het protesteren tegen onrecht uit heden en verleden. Maar ik ben tegen het oproepen om kunst en cultuurgoed te vernietigen. Wat je eenmaal vernietigt is ook echt weg. Wég. Ook alle nuances die ten grondslag liggen aan kunst en cultuur zijn weg, uitgewist. Wie van kunst de zondebok maakt getuigt van bittere geestelijke armoede.

Wat nu gebeurt met kunst is hetzelfde als de beeldenstorm in ons eigen verleden. Tot voor kort keken we daar ontzet naar. Maar het omtrekken van beelden is weer helemaal ín. Afgekeken van wat er redelijk recent gebeurde in Afghanistan, waar eeuwenoude, gigantische beelden werden opgeblazen, en van de vernietiging van Palmyra. Voor eeuwig voorbij. Werelderfgoed dat is gestolen van onze kinderen en kleinkinderen, omdat het kapotmaken van kunst en cultuur niet voelt als pijn. Onze auto, scooter en vliegreisjes opgeven doen wel pijn, dus die trekken we niet om.

Written by Ted

8 juni 2020 at 14:14

Geplaatst in Diversen

‘Puur plezier, deze muggenmisdaad’

leave a comment »

Muggemietje-omslag-loresOp Mappalibri.be een fijne bespreking door Jen De Groeve van Muggemietje!:

‘Het is puur plezier, deze muggenmisdaad in opgeschroefde termen, waar onder ridicuul en slapstickachtig gedoe kwaadaardigheid, agressie en venijn met elkaar wedijveren. En waar je tussen het lachen door blijft haken aan de verbetenheid waarmee een boosdoener gezocht wordt, het genoegen waarmee de pijnlijkste straffen bedacht worden, de virulente schuld-en-strafretoriek.’

Lees de hele recensie hier of hieronder.

‘Muggemietje vliegt blij rond op zoek naar ‘kin of kuit of kont’ om een prikje in te geven. Maar op bladzijde twee is het al voorbij: ‘BAM!’ Een boek klapt dicht en een grote bloedvlek is het resultaat, M-u-g-g-e-m-i-e-t-j-e valt in 11 lettertjes uit elkaar – wat visualiseert dat het gedicht over een onfortuinlijk mugje de opening is voor een conceptueel verhaal over tekst en boek.

Een mugje doodmaken, ‘vermoorden’ nog wel, dat is natuurlijk gemeen, want ze kan het toch zelf ook niet helpen dat ze leeft van bloed. Maar wat te denken van hetgeen volgt? Er ontspint zich een gesprek onder de kinderen in de klas waar de misdaad is gebeurd, die vinden dat niet een van hen, maar het boek Muggemietje heeft vermoord.

‘Een boek kan uit zichzelf niet slaan.
Iemand heeft het dichtgedaan.’

Juf kan zeggen wat ze wil, voor de kinderen is het zonneklaar:

‘dit boek, het is een groot gevaar.

Het best zou zijn, het best zou wezen,
dat we er nooit meer in gaan lezen.

Dit valse boek, dat staat wel vast,
moet voor altijd in de kast.’

En jawel, donkere bladzijden volgen. ‘Heb je nou je zin, Boek?’ Staan / we hier in het donker.’ Dat zijn dan weer de letters, die verongelijkt zijn omdat zij samen met het Boek gestraft worden terwijl ze zelf niets gedaan hebben. Boek is een ‘liegbeest’, een ‘leugenaar’ een ‘moordenaar’. ‘Daar staat straf op. […] pijn is het beste, denken wij.’ Slaan, stompen en knijpen, dus. Maar het is zo donker, ze zien niet eens waar ze moeten knijpen en dus bedenken de letters dat ze allemaal samen één kant op moeten gaan staan om het boek uit de kast te laten vallen zodat er weer licht is.

Het is heerlijk hoe Van Lieshout in een hilarisch, actiegedreven moordverhaal opnieuw het concept boek aansnijdt, zoals hij vorig jaar deed in Ze gaan er met je neus vandoor. Tussen het openingsgedicht en dat over Muggemietjes uitvaart (gevolgd door een banket voor de muggen van ‘kinderbuiken, kinderbenen / kinderbillen, kindertenen’) spannen de letters van het boek samen, maken ruzie, vallen in een onleesbaar hoopje over elkaar… — helemaal gevisualiseerd in de typografie. Uiteindelijk gaan ze in op hol geslagen gemeenheid het boek — hun eigen boek — te lijf. Ze vormen een schaar, een ‘kartelmes’, een ‘kruiskopschroevendraaier’, onder het produceren van een inventieve allitererende scheldkanonnade van A tot Z:

‘Afmaken, die achterlijke aansteller!
Bijten, die baldadige boef!
Composteren, die chagrijnige charlatan!
Dooddrukken, die dwaze druiloor!
[…]
Zandstralen, die zielige zeiksnor!’

Het is puur plezier, deze muggenmisdaad in opgeschroefde termen, waar onder ridicuul en slapstickachtig gedoe kwaadaardigheid, agressie en venijn met elkaar wedijveren. En waar je tussen het lachen door blijft haken aan de verbetenheid waarmee een boosdoener gezocht wordt, het genoegen waarmee de pijnlijkste straffen bedacht worden, de virulente schuld-en-strafretoriek.’

Ted van Lieshout: De gemene moord op Muggemietje, Leopold, Amsterdam 2020, 76 p. : ill. ISBN 9789025878924. Distributie Standaard Uitgeverij

Written by Ted

7 juni 2020 at 06:50

Geplaatst in Diversen

Boerboris.nl online!

leave a comment »

Schermafdruk-2020-06-04-19.41.58Tegelijkertijd met het verschijnen van het dertiende deel in Boer Borisserie van Philip Hopman en mij – Boer Boris heeft het heet! – is de Boer Boriswebsite geheel vernieuwd. Ga er gauw heen! Je kunt er onder andere een filmpje bekijken waarop wordt voorgelezen, je kunt kleurplaten downloaden en je kunt contact opnemen als je een dringende vraag hebt.

Written by Ted

5 juni 2020 at 07:27

Geplaatst in Diversen

Hoera! Boer Boris heeft het heet! is verschenen!

leave a comment »

Written by Ted

3 juni 2020 at 06:04

Geplaatst in Diversen

Morgen: Boer Boris heeft het heet!

leave a comment »

BB13-omslagWEBMorgen verschijnt-ie, het dertiende deel van de Boer Borisprentenboekenserie. Deze heet Boer Boris heeft het heet! en we hebben een paar filmpjes gemaakt die je misschien de moeite waard vindt (zie onder).

Het idee voor het verhaal is aangedragen door Philip. Hij wilde graag een bloedhete zomer tekenen. Ik heb daar een verhaal bij bedacht over de schapen die last hebben van de hitte.

Er worden weer lessuggesties bij gemaakt door de Kleuteruniversiteit, en als die er zijn zal ik het laten weten. Zelf gaan we bij optredens in op de begrippen warm en koud, want daar leent dit boek zich uitstekend voor. Vanwege Corona staan er voorlopig helaas geen optredens gepland, maar over een paar maanden hopen we weer op pad te gaan om aan kleuters en peuters te vertellen over Boer Boris.

 

Written by Ted

2 juni 2020 at 08:12

Geplaatst in Diversen

Niet minder kunst maar minder vliegwerk

with 8 comments

coronaHoe kon het coronavirus zich zo snel over de wereld verspreiden? Niet per fiets of per postduif. Niet via de bibliotheken, theaters en musea. Het virus kon in alle hoeken en gaten van de wereld komen door het vliegtuig. Het kon doordat we om de haverklap ergens anders naartoe willen en bereid zijn om dat te doen in een vliegtuig waar we zo dicht op elkaar zitten dat we bij jeuk per ongeluk aan de bips van de buurman zitten te krabben. Nu de overheid ons wil laten wennen aan de anderhalvemetersamenleving  is de eerste stap die gezet is: in theaters mogen ongeveer 3 mensen op 30 m2 en in het vliegtuig mogen er 30 op 3 m2. Het is absurd en onbegrijpelijk; iedereen snapt dat je groot gevaar loopt in een vliegtuig en toch maakt de overheid juist voor het vliegverkeer een uitzondering, of beter gezegd: géén regels. Inconsequentie is dé manier om burgerlijke ongehoorzaam op te roepen. Geen wonder dat de anderhalvemetersamenleving niet werkt. Minder vliegen werkt, minder theater niet.

Written by Ted

1 juni 2020 at 06:30

Geplaatst in Diversen

Leuke bespreking van ‘Bloot’!

leave a comment »

HugoMartens Blootweb

Written by Ted

31 mei 2020 at 09:14

Geplaatst in Diversen

‘Er valt sowieso bovengemiddeld veel te genieten’

leave a comment »

Muggemietje-omslag-lores‘Er valt sowieso bovengemiddeld veel te genieten,’ schrijft Diet Groothuis. over Muggemietje. Waarom er ‘sowieso’ bij staat kun je lezen op haar blog! 🙂

Written by Ted

29 mei 2020 at 06:17

Geplaatst in Diversen

Boer Boris heeft het heet!

with 5 comments

Volgende week is het zo ver, dan verschijnt het dertiende deel in de Boer Borisprentenboekenserie. We hebben ter gelegenheid ervan een filmpje gemaakt.

Written by Ted

27 mei 2020 at 06:24

Geplaatst in Diversen

’11 redenen waarom de boeken van Boer Boris geweldig zijn’

leave a comment »

boer_boris_blog01Het Kinderboekenjournaal, een nieuw initiatief, is gelanceerd en meteen hebben wij-van-BoerBoris een veer in de reet gekregen. Of eigenlijk elf veren. Wie Philip en mij ziet lopen denkt: wat lopen die kerels raar!, maar dat is dus vanwege de veren die wij met trots dragen. Lees zelf hier de elf redenen waarom de Boer Borisboeken misschien ook wel iets voor jou zijn!

Written by Ted

26 mei 2020 at 05:53

Geplaatst in Diversen

Gelanceerd: Het Kinderboekenjournaal!

leave a comment »

Schermafdruk-2020-05-25-14.36.10Gefeliciteerd, alle makers van het Kinderboekenjournaal! Veel plezier met het maken van de blogs en vlogs!

Een nieuw platform voor ouders en kinderen: Het Kinderboekenjournaal

Na jaren boekentips te hebben gedeeld op de website JufSanne.com beginnen we een geheel nieuw platform ter bevordering van het lezen en het leesplezier. Met een team van twaalf enthousiastelingen starten we dit vrijwillige initiatief ter ondersteuning van het boek en daarmee dus de uitgeverijen, auteurs & illustratoren en kinderboekwinkels.

Het team

Ons team bestaat uit acht volwassenen waarvan zeven leerkrachten en een specialist educatie bij de bibliotheek en vier kinderen in de leeftijd van 7 t/m 12 jaar. Wij maken vlogs en blogs en delen tips over boeken en lezen. In deze video maak je kennis met ons team.

Geen recensies maar tips

Onze missie is het delen van boekentips waar wij zelf enthousiast over zijn. Ouders zijn altijd op zoek naar geschikte titels voor hun kind en zien soms door de bomen het bos niet meer. Met onze 11-blogs, waarin we steeds 11 tips geven over een bepaald onderwerp, houden we het overzichtelijk en voor plezierig voor ouders en kinderen. Wij zijn geen recensenten, dat laten we graag aan de professionals over. Wij zijn boekenliefhebbers die de liefde voor boeken willen doorgeven. Op dit moment zijn hard bezig met het aanvullen van de site met nog meer boekentips. Een voorbeeld van een 11-blog vind je hier: 11 redenen waarom wij de boeken van Boer Boris geweldig vinden.

Wij zijn er voor jullie!

Het Kinderboekenjournaal heeft geen winstoogmerk. Wij zullen ter ondersteuning van de kinderboekwinkels geen links naar bol.com delen, maar voortdurend verwijzen naar de fysieke winkels of bibliotheken. Heb je als uitgeverij wensen, vragen of een idee? Neem dan contact met ons op: info@kinderboekenjournaal.nl
We staan open voor suggesties, winacties, interviews en andere boeken gerelateerde initiatieven. Je vindt ons op kinderboekenjournaal.nl, Instagram, YouTube en Facebook. Op Facebook zijn we actief met een ‘like’pagina en een vriendengroep waar ouders om advies kunnen vragen.

De leeslijst

Het Kinderboekenjournaal heeft speciale boekenleggers met daarop een leeslijst die kinderen kunnen invullen. Als ze deze lijst met ons delen en een korte recensie of vlog maken, maken ze kans op een boekenpakket. Zo willen we kinderen stimuleren hun ervaringen te delen.

Welkom bij het Kinderboekenjournaal

We hopen in de toekomst het Kinderboekenjournaal uit te breiden en auteurs deelgenoot te maken van ons platform. In deze video wensen Manon Sikkel, Arend van Dam, Sanne Rooseboom, Jacques Vriens en Mark Janssen ons veel succes.
We hebben de ambitie om binnen no-time uit te groeien tot een gedegen en populair platform waar het enthousiasme van afspat. We kijken uit naar de samenwerking.
Groet, Sanne Ramakers, jufsanne.com en Kleuteruniversiteit namens het gehele team van Het Kinderboekenjournaal.

Written by Ted

25 mei 2020 at 14:39

Geplaatst in Diversen

Uit het assortiment om klanten te ergeren!

with 11 comments

Je loopt langs de schappen en reikt naar een van je favoriete producten. Staat daar ineens, te midden van honderden producten waarvoor het níét geldt, dat het product uit het assortiment wordt genomen. Net je favoriete product! Waarom die andere producten niet waar je geen belangstelling voor hebt? AH doet het speciaal om jou te jennen, denk je. Ik hoor de lezer van dit stukje zeggen: ja, maar al die keren dat het uit-het-assortimentbordje bij producten stond die je nooit koopt, ergerde je je niet en betrok je het ook niet op jezelf, dus waarom nu wel? Nou, omdat het erbij stond!

yoghurt-uit-het-assortiment

En dit stond in de bonusmail:AH-geen-korting-voor-mij

Written by Ted

24 mei 2020 at 10:08

Geplaatst in Diversen

‘Absolute aanrader’

leave a comment »

Muggemietje-omslag-loresLut Vanderaspoilden schrijft op Lees-wijzer over Muggemietje: ‘Zeker en vast een absolute aanrader. Ik ben er vast van overtuigd dat zelfs minder gemotiveerde lezertjes of toehoorders toch in de  ban zullen raken van dit buitengewone verhaal.’ Lees de hele bespreking hier.

Written by Ted

24 mei 2020 at 07:10

Geplaatst in Diversen

Over slechts 2 weken: Boer Boris heeft het heet!

leave a comment »

Het liedje is gemaakt door Oene van Geel (muziek) en mij (tekst) en uitgevoerd door leden van Zapp4, en Philip Hopman is degene die je hoort zingen.

Written by Ted

21 mei 2020 at 04:53

Geplaatst in Diversen