tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Kijktip: Geslacht! met Ryanna van Dorst

leave a comment »

ryanneVandaag de tweede van vier afleveringen van Geslacht!, een opmerkelijk programma om 22:05 op NPO3 waarin de vage grenzen tussen mannen en vrouwen onder de loep worden genomen. Het programma volgt direct na Hij is een zij, een serie over transgenders die eerst werd gepresenteerd door Arie Boomsma en nu door de vlak overkomende Jan Kooijman. Dat zo’n programma ook heel anders gepresenteerd kan worden, met veel meer persoonlijkheid, humor en betrokkenheid, laat Ryanne van Dorst zien in Geslacht!. Ryanne kennen we als Elle Bandita en als een van de leukste deelnemers van Expeditie Robinson. En in haar rol van presentator is ze gewoon zichzelf, zonder opsmuk en zonder pretenties. Ze banjert door het programma heen en doet dat zo fris, geestig en innemend, en zo anders dan andere presentatoren, dat je alleen al om die reden naar een aflevering zou moeten kijken. Meer van dit soort eigenzinnige types op tv graag!

Written by Ted

14 februari 2017 at 08:24

Geplaatst in Diversen

Voorlopig programma Middag van het Kinderboek bekend

leave a comment »

mvhk17logoHet voorlopige programma van de 9e Middag van het Kinderboek
op zaterdag 13 mei om 13:00 uur in het theater van de OBA is bekend!

 

Het thema is: Wat maakt een boek tot een goed boek? – over kwaliteitscriteria voor kinderboeken.

Drie deskundigen zullen zich in lezingen over deze vraag buigen: Aad Meinderts (directeur Literatuurmuseum / Kinderboekenmuseum en voormalig Griffel-jurylid), Benny Lindelauf (jeugdboekenauteur) en Marion van de Coolwijk (jeugdboekenauteur en directeur Instituut Kind in Beeld).

Daarna zal er een debat plaatsvinden waarin veel ruimte zal zijn voor inbreng vanuit de zaal – met: Thomas de Veen (recensent NRC), Iris Mollinger (directeur De Wakkere Muis en eigenaar Amsterdamse Kinderboekwinkels) en Herman Verschuren (specialist jeugdliteratuur en leesbevordering).

Verder is er de zeepkist waarop korte stellingen naar voren worden gebracht, en Iris Deppe maakt het live schilderij.

Binnenkort volgt een update over de workshops die in de ochtend zullen plaatsvinden.

Informatie over aanmelding en kaartverkoop volgt eveneens binnenkort. Kijk ook op de facebookpagina van de MvhK.

De organisatie wordt mede mogelijk gemaakt door LIRA Fonds, OBA, BNO, Stichting Pictoright, Fiep Westendorp Foundation en Auteursbond.

Written by Ted

13 februari 2017 at 07:47

Geplaatst in Diversen

‘Het grootste Europese kunstobject: kinderliteratuur’

with one comment

dverhulstIn de VPRO Gids komt Dimitri Verhulst aan het woord over de serie die hij vanaf zondag presenteert op NPO2 (20:15 uur) en Canvas (20:15 uur): Made in Europe. Wat Europa cultureel verbindt is het onderwerp van de reeks die regisseur Erik Lieshout baseerde op het boek van Pieter Steinz. Verhulst is een prettige verschijning en het thema interesseert me, dus ik heb wel zin in de serie. Fijn is hoe hij in de gids kinderliteratuur als erfgoed naar voren schuift; in dat kader is zijn slotopmerking ontnuchterend en tegelijkertijd relativerend. Het is voldoende om te weten dat kunst en cultuur bestaan; je hoeft er niet per se kennis van te nemen.

Written by Ted

10 februari 2017 at 07:00

Geplaatst in Diversen

So-called law

with 3 comments

weegschaalMijn gevoel van onbehagen over de kansen van het Recht wordt steeds groter. Dat Trump een beëdigde, professionele rechter een so-called judge noemt vind ik schaamteloos en een uitnodiging om het recht aan je laars te lappen: als hij de wet naast zich neer wil leggen, waarom wij dan niet ook? Wilders kleineert ook het recht als een uitspraak niet uitpakt naar zijn zin, alsof het recht alleen recht is als het hem uitkomt. Gisteren zei een CDA-politica dat de wet moet worden veranderd omdat Volkert van der G. niet terug de gevangenis in hoeft. De rechter bepaalde zulks en de politica was het er niet mee eens; de wet moet volgens haar veranderd worden zodat de rechter makkelijker ten nadele van een gedaagde kan beslissen. Mededogen en vergeving zijn een kwaliteit die veel politici ventileren, maar niet in verkiezingstijd. De politiek probeert luidkeels de kiezer op rechts in te palmen door zonder een spoor van nuance of menslievendheid aan de stoelpoten te zagen van wat de samenleving in balans houdt: de Wet en het Recht.

Written by Ted

7 februari 2017 at 08:02

Geplaatst in Diversen

Bibliotheken lenen meer uit, schrijvers verdienen minder

with 4 comments

dbosDe bibliotheken jubelen dat er meer boeken worden uitgeleend. Volwassenen lenen weliswaar steeds minder boeken, maar jeugdigen juist steeds meer. Toch verdienen jeugdboekenschrijvers steeds minder aan uitgeleende boeken. Hoe kan dat?

Auteurs (schrijvers, illustratoren en vertalers) vergaren een inkomen doordat ze een percentage krijgen van elk verkocht boek. Om te compenseren dat ze niets verdienen als bibliotheken boeken uitlenen in plaats van verkopen, is het leenrecht uitgevonden: de bieb draagt voor elk uitgeleend boek een paar centen af aan de makers van dat werk.

De bibliotheken hebben het moeilijk. Overal in het land sluiten bibliotheken, onder meer doordat steeds minder volwassenen een abonnement nemen; alleen kinderen lenen nog veel boeken, maar kinderen hoeven – dat heeft de overheid bepaald – niets te betalen om boeken te mogen lenen. Bibliotheken moeten echter wel leenrechtgeld betalen over boeken die aan kinderen worden uitgeleend, want die boeken zijn net zo goed het resultaat van arbeid. De bieb zit dus in een lastig parket: waar moet je je personeel en je nieuwe aanbod van betalen als steeds minder mensen voor de diensten van de bieb betalen?

Daar hebben de gezamenlijke bibliotheken iets op gevonden. De overheid heeft schoolbibliotheken vrijgesteld van het leenrecht, en dus verhuizen steeds meer boeken van de reguliere bibliotheek naar schoolbibliotheken. Daarmee worden boeken nog dichter bij kinderen gebracht. De consequentie is dat auteurs geen vergoeding meer krijgen voor hun werk.

Tot nu toe dachten veel auteurs dat het ontwijken van het leenrecht min of meer per ongeluk was. We dachten dat de bibliotheken zich er niet goed bewust van waren dat de makers van boeken werden gedupeerd door de handelwijze van de bibliotheken.

Marjan Berk, schrijfster en jarenlang bestuurslid van Lira (Literaire Rechten Auteurs) schreef in haar column in AD over de leenrechtgeldkwestie. Diefstal zette ze erboven. Daar reageerden de bibliotheken onmiddellijk op met een door woordvoerster Francien van Bohemen aan Marjan Berk gerichte open brief (die staat helemaal onder aan dit bericht). Daaruit blijkt dat het ontwijken van leenrechtgeld niet per ongeluk was: ‘In het algemeen blijkt uit het rapport dat bibliotheken te goeder trouw handelen en dat er niet moedwillig wordt geprobeerd om onder het leenrecht uit te komen.’

Eerder was niet zo duidelijk dat de bibliotheken dan misschien niet moedwillig, maar wel degelijk probéren om onder het leenrecht uit te komen. Dat betekent niet dat de bibliotheken, zich ervan bewust dat auteurs worden gedupeerd, nu stoppen met het overhevelen van hun collectie naar schoolbibliotheken. Integendeel!

De Bibliotheek op School is al aardig ingeburgerd en wordt ook wel dBOS genoemd. Wat begon op basisscholen gebeurt nu ook op middelbare scholen: het boekenaanbod van de reguliere bibliotheek verhuist naar schoolgebouwen, waar ook steeds meer niet scholieren welkom zijn.

Dat is net zoiets als dat je een potje pindakaas uit het winkelschap in je tas stopt en tegen de bewaker zegt dat je niet aan het stelen bent, omdat je het potje alleen verpláátst naar je keukenkast.

Natuurlijk heeft de overheid dat niet bedoeld toen de vrijstelling van leenrecht voor het onderwijs werd ingesteld. De overheid weet ook wel dat het gebeurt maar onderneemt vooralsnog geen actie. De overheid onderzóékt de kwestie.

Je zou de situatie zo kunnen schetsen: de overheid wilde graag dat miljoenen kinderen gratis lezen. Dat kon gerealiseerd worden zonder duizenden bibliotheekmedewerkers te ontslaan door enkele honderden kinderboekenschrijvers hun inkomen af te pakken.

De benadeelde partij wordt echter steeds groter. Met het verhuizen van collecties naar middelbare scholen wordt het gehele boekenaanbod vrijgemaakt van leenrecht, dus de groep gedupeerden wordt steeds groter. Het zijn niet alleen kinderboekenmakers meer, maar alle auteurs en hun uitgeverijen zijn de dupe. Dat kan de overheid niet blijven negeren.

Wat is dan de oplossing? De vrijstelling voor schoolinstellingen opheffen? Daar ben ik niet voor. Het is belangrijk dat kinderen gratis boeken kunnen blijven lenen, of dat nu op school is of in de bibliotheek. Maar wat wel moet is dat de overheid die vrijstelling zelf financiert in plaats van er kinderboekenschrijvers voor te laten opdraaien.

===

Open brief van Francien van Bohemen

‘Beste Marjan,

Met veel belangstelling las ik je column op 21 december in het AD. Ik begrijp je hartekreet. De bibliotheken hebben net als de Stichting Leenrecht gepleit bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor onafhankelijk onderzoek naar de kwestie. Er is verschil van inzicht over bibliotheken op scholen en leenrecht. We willen heel graag dat dit goed wordt uitgezocht.
Het onderwijs is op initiatief van het ministerie van OCW vrijgesteld van leenrecht (dit is opgenomen in de Auteurswet). De Bibliotheek op School is met steun van het ministerie van OCW in het kader van leesbevordering opgezet. Dat de samenwerking van onderwijs en bibliotheken de laatste jaren intensiever is geworden,  betekent dat er helderheid moet komen over het wettelijk kader en de ontwikkelingen in de samenleving.
Een deel van het onderzoek is al gedaan. Omdat er een paar dingen nog verder uitgezocht moeten worden, is er een vervolgonderzoek gestart.
In het eerste rapport (nog niet gepubliceerd) hebben de onderzoekers wel al geconcludeerd dat uitleningen in het algemeen dalen. Tussen 2006 en 2015 met 44%. Openbare bibliotheken betalen op jaarbasis bijna €12 miljoen aan leenrechtvergoedingen. Geen gering bedrag. En ja, dat bedrag loopt terug omdat de mensen minder lezen. De samenwerking met het onderwijs is de afgelopen 5 jaar van de grond gekomen en die samenwerking kent vele vormen. Het onderzoek moet inzicht geven in wat de consequenties zijn voor leenrechtafdracht.
In het eerder genoemde rapport is een hypothese geformuleerd over de samenwerking tussen bibliotheken en scholen. In deze aanname komen de onderzoekers uit op een daling van 6% op leenrechtplichtige uitleningen als gevolg van de samenwerking met scholen via De Bibliotheek op school. Men rekent met een daling van zo’n 611.000 uitleningen. De 20 miljoen uitleningen die de Stichting Leenrecht heeft becijferd kunnen door de onderzoekers niet hard worden gemaakt. Die onderzoekers zijn overigens niet de eersten de besten. Ecorys en Ivir van de Universiteit van Amsterdam buigen zich hierover. Degelijk, onafhankelijk én serieus onderzoek van gedegen onderzoeksorganisaties. In Bibliotheekblad is ook al gepubliceerd over de verschillen in de cijfers. Het is heel lastig om de daling eenduidig toe te schrijven.
In het algemeen blijkt uit het rapport dat bibliotheken te goeder trouw handelen en dat er niet moedwillig wordt geprobeerd om onder het leenrecht uit te komen. Verder lezen wij in het onderzoeksrapport dat de terugloop in leenrechtgelden slechts zeer beperkt is toe te schrijven aan De Bibliotheek op School en voor een groot deel is te verklaren uit autonome ontwikkelingen zoals de versobering van het bibliotheeknetwerk, digitalisering van de samenleving en de transformatie van de bibliotheek. De twee laatste ontwikkelingen zijn van grote invloed op de wijze waarop de bibliotheek wordt gebruikt, en daarmee op de hoeveelheid uitleningen.
Je neemt het me vast niet kwalijk dat ik reageer op je stuk wat onder de titel ‘Diefstal‘ verscheen in het AD op 21 december 2016. Bibliotheken stelen niet. Bibliotheken betalen de leenrechtvergoedingen graag omdat bibliotheken belang hebben bij een florerende boekenmarkt waar schrijvers, illustratoren, redacteuren en uitgevers een fatsoenlijke boterham kunnen verdienen. Bibliotheken maken lezen leuk en doen dat van jongs af aan. Kinderen die plezier hebben in lezen, zullen eerder opgroeien tot boekenkopers dan kinderen die dat niet jong leren. Laten we dat vooral niet uit het oog verliezen.

Francien van Bohemen’

Written by Ted

3 februari 2017 at 07:06

Geplaatst in Diversen

Ieper (slot)

with 2 comments

img_5675Je gaat óók naar België om lekker te eten. Dus op de heenweg wachtten we tot we de grens over waren om te gaan smikkelen bij een aan een tankstation gekoppeld restaurant. Er stond een meisje achter de kassa dat ook al het andere werk moest verrichten: spul in de frituur gooien. Je kon het haar haast niet kwalijk nemen dat het eten zo onbelgisch slecht was, maar de Belgen zijn dus ook in staat om voedsel te verkrachten, en daar zijn ze ontzettend goed in. We bestelden, zeer tegen mijn zin, maar voor het gemak: kip met friet. We kregen: gefrituurd fossiel.

Dan bood de Grote Markt in Ieper een blijer aanbod. Deze reclame kwamen we tegen en als we zin in billetjes hadden gehad, hadden we ze zeker gekocht, maar we hadden gelukkig geen keuken bij ons.

Op de terugweg, nadat we overdreven veel begraafplaatsen hadden bezocht wegens alle-musea-gesloten (zelfs het enige open museum, het Talbot House in Poperinge, was dicht omdat we er 26 minuten voor sluitingstijd voor de deur stonden in plaats van de geëiste 30 minuten), reden we langs Diksmuide om de IJzertoren te zien. En die was evenééns gesloten!

Het is een monument voor Vlaamse gesneuvelden, maar ook voor de wil tot meer politieke macht voor het Vlaamse volk. Op de toren staat, in een kruisvorm AVV VVK: Alles voor Vlaanderen Vlaanderen Voor Kristus. De toren werd door onverlaten verwoest en kennelijk is niet duidelijk wie dat gedaan heeft. Wij vermoedden dat het Walen waren. Bij het monument is dit stemmige bord te vinden waar wij toch om moesten glimlachen:

img_5725

En zo kwam een einde aan een weekendje Ieper. Het was fijn, maar de volgende keer gaan we weer eens naar waar de musea open zijn.

Written by Ted

1 februari 2017 at 07:23

Geplaatst in Diversen

Ieper (3)

with 4 comments

img_5696 img_5712

Winter in Ieper

Wij kwamen naar Ieper om de grote oorlog terug te kijken.
Wit uit de grond gestoken staan, de loopgraven toegedekt
met beleefd geschoren gras, in eindeloos gelid van duizenden
en duizenden soldaten hun botten als zerken strak omhoog.

Er zijn fabrieken naast gebouwd en van de akkers rondom
zijn de spruiten geoogst. De wieken van de windmolens
hoog boven ons geven aan dat de tijd nog steeds verstrijkt.
We lopen door bevroren slijk naar waar de jongens liggen.

Zo bewaart Ieper de doden van een eeuw geleden:
ze kregen verse stenen boven hun gebeente en hun namen
blijven scherp gesneden in ’t gesteente, of heten voortaan
Known unto God. Wie zond die jongens de dood in?

Hun vaders en moeders niet. Er zijn geen ouders meer
die huilen dat hun zoon ver weg van huis bij Ieper ’t leven liet.
De tijd ging honderdmaal heen. Alleen de trouwe kou is er
nog en elke winter vindt het gras bevroren tranen terug.

22 januari 2017

(Wordt vervolgd)

Written by Ted

30 januari 2017 at 07:55

Geplaatst in Diversen