tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

De titel die het níét werd!

with 2 comments

Written by Ted

20 maart 2020 at 04:51

Geplaatst in Diversen

’t Is stil in Amsterdam

with 3 comments

amsterdam-coronaAmsterdam lijkt verlaten. Zo leeg heb ik het alleen op vroege zondagochtenden gezien. Ik loop rond, als ik naar buiten moet om boodschappen te doen, met een latex handschoentje aan, zodat ik mijn pincode in kan toetsen (de zelfscankassa is af te raden, want dan moet je met een blote vinger het scherm aanraken), met een bril op zodat ik niet ongemerkt in mijn ogen wrijf, en met een blik van: waag het niet om dichtbij te komen! Ik voel me een ontzettende aansteller, maar het nieuws zegt dat coronadoden tussen de 63 en 94 zijn, en ik zit in die gevarengroep!
In de metro zit iedereen wijd uit elkaar – omdat het kan – en niemand maakt geluid. Elk hoestje, kuchte en niesje is verdacht, dus wie aandrang voelt knijpt zijn neus of strot dicht. Het doet beseffen hoe dicht op elkaar gepakt wij normaalgesproken door het leven moeten. In een vliegtuig zit je zo dicht op je buurman, dat je tegen zijn huig aan gezogen wordt als-ie ademhaalt. Op straat loop je meestal zo rakelings langs elkaar dat je per ongeluk in elkaars panty stapt.
Een verademing is de ruimte, en tegelijkertijd benauwend, want de angst is op de een of andere manier wel voelbaar, om te beginnen bij mezelf. Ik ben waakzamer dan anders en steek alvast schuin over als iemand me tegemoetkomt. – Gauw boodschappen halen en dan gauw weer naar huis, veilig achter de dichte deur. Iederéén zit binnen, denk ik, maar ook op het internet is het opvallend stil. Men roept dat er over negen maanden een geboortegolf komt. Dus dát zijn jullie allemaal aan het doen! Nu ik nog.

Written by Ted

19 maart 2020 at 13:26

Geplaatst in Diversen

Hamsteren

with 3 comments

pastaIk zag vanochtend op het journaal dat ze in Frankrijk in lange rijen staan voor de supermarkt. Weet je wat, dacht ik, ik ga toch nog maar even boodschappen doen, nu het nog kan, en dan koop ik wat extra’s voor bittere tijden: pasta, tomaten in blik, diepvriesgroenten, brood en schoonmaakdoekjes.

Ik ging opgewekt op pad, want het was nog geen half tien in de ochtend en dan is het uitgestorven in de supermarkt.

Tot mijn verbazing waren bepaalde schappen leeg. Met eigen ogen had ik dat niet eerder gezien en ik ging eens kijken wélke schappen dan wel leeg zijn: pasta/rijst/granen, conserven, diepvriesgroenten, brood en schoonmaakdoekjes.

Ik wist echt niet dat ik zó gemiddeld ben! – Nou ja, bij het schap pasta was nog één soort aanwezig, van één merk, en het was nog in de aanbieding ook: Orecchiette van DeCecco. Wilde kennelijk niemand hebben. Toevallig is het mijn lievelingsmerk, dus zó gemiddeld ben ik nu ook weer niet.

Groot was de verleiding om alle twaalf pakken te kopen, maar ik vond dat ik moest volstaan met één. Omdat de aanbieding luidde dat het tweede pak voor de helft van de prijs was, nam ik ook een tweede pak.

Onderscheid ik me van anderen? Niet echt.

Wat me in ieder geval opvalt is dat het hamstergedrag iedereen min of meer tot hetzelfde dwingt. Als iedereen pasta wil hebben en er zijn bijna lege schappen, dan ben je eerder dan anders geneigd om te pakken wat er nog staat.

Written by Ted

17 maart 2020 at 10:28

Geplaatst in Diversen

‘De beschikbaarheid van bijzondere boeken moet je niet aan banden leggen’

leave a comment »

‘Wat zou ik Bloot van Ted van Lieshout graag nomineren voor de Jan Hanlo Essayprijs,’ schrijft Liliane Waanders in haar bespreking voor HANTA. Is het dan geen roman, zoals NRC concludeerde? Liliane Waanders kijkt er anders naar: ‘Bloot is precies wat een essay moet zijn: persoonlijk, prikkelend, verrassend van vorm en goed geschreven.’ Lees hier wat haar bevindingen zijn. Of lees de tekst onder het plaatje.

Omslag-Bloot-voorkantWEB

‘Wat zou ik Bloot van Ted van Lieshout graag nomineren voor de Jan Hanlo Essayprijs. Niet dat ik daar over ga, maar toch. Bloot is precies wat een essay moet zijn: persoonlijk, prikkelend, verrassend van vorm en goed geschreven. In Bloot laat Ted van Lieshout zien wat er allemaal komt kijken bij het schrijven van een boek. In dit specifieke geval een boek voor kinderen over bloot in de beeldende kunst.

Het begint met een idee, in dit geval een beeld: het beeld van blote gehangenen op het galgenveld aan de overkant van het IJ. Waarom bloot?, vraagt de kinderboekenschrijver Ted van Lieshout zich af. Waarna een correspondentie op gang komt met Frank Oldekerk, werkzaam bij het stadsarchief in Amsterdam. Een correspondentie die zich naarmate Blootvordert twee kanten op ontwikkelt.
Frank Oldekerk gaat fungeren als researcher die beeldmateriaal en informatie aandraagt en kritische vragen stelt, zodat Ted van Lieshout gedwongen wordt zich te verhouden tot het onderwerp in relatie tot de beoogde doelgroep en de kunstwerken (en hun achterliggende moraal) die in aanmerkingen komen voor het boek dat hij in gedachten heeft.

Daarnaast ontstaat er een gedachtewisseling over wat je blootgeven betekent. Wat de gevolgen kunnen zijn van het overhevelen van wat persoonlijk en privé is naar een publieke ruimte, hoe besloten die publieke ruimte ook is. Daarover zijn Frank Oldekerk en de kinderboekenschrijver Ted van Lieshout het zo oneens dat het uiteindelijk leidt tot het beëindigen van de mailwisseling.

Juist als Ted van Lieshout Frank Oldekerk, die heel goed door kan gaan voor zijn geweten, verzonnen heeft, is Bloot een prachtig essay over het maken van keuzes en zekerheden die het afleggen tegen twijfels en dilemma’s.

Maar stel dat Bloot (ook) een roman is, want dat etiket heeft het opgeplakt gekregen: NUR 301. Volgens de Nederlandse Uniforme Rubrieksindeling valt Bloot onder de categorie literaire roman / novelle.

In dat geval zou het een briefroman zijn. Een briefroman die aangepast is aan het tempo van deze tijd: een mailroman dus. Als Bloot een briefroman is, moet je er misschien met andere ogen naar kijken, omdat er dan andere literaire criteria gelden. Dan zou het zomaar kunnen dat bij het beoordelen van Bloot de weegschaal naar een andere kant doorslaat. Dat is er misschien wel van alles op Bloot aan te merken. Dat zou zonde zijn.

Een roman verkoopt nog altijd beter dan een essay, ondanks de groeiende populariteit van dat laatste genre. Wellicht kreeg Bloot daarom het predicaat ‘roman’, al was het volgens Ted van Lieshout zelf ‘moeilijk kiezen’.

Etiketten zeggen niet alles. Het zijn slechts hulpmiddelen. In het geval van de Nederlandse Uniforme Rubrieksindeling is het de bedoeling dat de lezer een houvast heeft en de boekverkoper na afloop weet welke rubrieken goed lopen.

Was ik nog bibliothecaris, dan zou ik het in het geval van Bloot het zekere voor het onzekere genomen hebben en meer dan één exemplaar aangeschaft hebben. Zodat ik het én bij de romans én bij de boeken over beeldende kunst én bij de psychologie in de kast had kunnen zetten.

De beschikbaarheid van bijzondere boeken moet je niet aan banden leggen.’

Written by Ted

17 maart 2020 at 05:33

Geplaatst in Diversen

In welk hokje moet dat boek?

leave a comment »

Omslag-Bloot-voorkantWEBEen vriend schreef: ‘Lees in de NRC een negatieve recensie omdat Thomas de Veen je boek niet in een hokje kan duwen en dus geen maatstaf weet te vinden.’

Ik snap dat wel. De gewone lezer kan een boek gewoon ondergaan; de recensent moet ten overstaan van anderen onder woorden brengen wat hij ervan vindt, en doet dat het liefst in een context waarvan hij denkt dat de lezer die begrijpt. Maar vaak is dat de pest voor kunst. Je kunt kunst wel in een hokje willen duwen, maar het wil er juist úít.

De Veen schreef over mijn boek: ‘Het bewijst maar dat zijn nieuwe boek Bloot uiteindelijk een roman is, en beoordeeld moet worden naar de regels van die kunst.’

Dat “moet” natuurlijk helemaal niet; dat moet alleen als je geen andere opties hebt. De Veen houdt vast aan vertrouwde genres, kaders en etiketten. Je probeert als kunstenaar de toeschouwer te helpen bij het verruimen van zijn blik, maar je kunt hem er niet toe dwingen. Een kunstwerk kan vanuit het perspectief van de toeschouwer dan ook nooit grootser zijn dan hij kan bevatten.

De Veen meandert in zijn recensie van vakje naar hokje en van mal naar cliché omdat hij de weg kwijt is: ‘Bloot is vermomd als brievenboek, wat weer de vermomming is van een mix van kunstenaarsmemoires en kunstbeschouwing, inclusief reproducties van kunstwerken.’

Het boek is helemaal niet vermomd. Wie mijn werk een beetje kent weet dat alle maskers juist af gaan, letterlijk en figuurlijk.

De Veen: ‘Je zou Bloot dan nog kunnen waarderen als reeks anekdotes en theorietjes, waar Van Lieshout heilig in gelooft. Verhalen en anekdotes dragen bij “aan de menselijke maat van kunst en kunstenaars”, schrijft hij – maar je zou willen dat Van Lieshout erbij zei waaróm die menselijke maat zo van belang is. Mogelijk denkt hij dat zijn lezers dat, net als hij, allang duidelijk vinden. Precies daarom is Bloot onbevredigend.’

Kunstenaars kunnen alleen ruimte aanbieden om tot inzichten te komen; ze kunnen de toeschouwer niet dwingen die ruimte te betreden, noch het antwoord aanreiken. Je moet jezelf de ruimte gunnen om buiten je eigen grenzen te treden. Dat kun je doen door waar ik wérkelijk heilig in geloof: op het moment dat je besluit dat je niet alles hoeft te begrijpen, kun je kunst waarderen om wat het is.

Written by Ted

15 maart 2020 at 07:30

Geplaatst in Diversen

UITZENDING AFGELAST: Zaterdag met ‘Bloot’ te gast in Mondo

with one comment

mondo-14-mrt20
De uitzending van morgen is afgelast.

Morgen ben ik met mijn nieuwe boek Bloot te gast bij het VPRO tv-programma Mondo op NPO2 om 22:10 uur.

Written by Ted

13 maart 2020 at 07:44

Geplaatst in Diversen

Nashville-verklaring niet kwetsend genoeg

with 2 comments

nashvilleHet Openbaar Ministerie/Justitie heeft bepaald dat de Nashville-verklaring – waarin wordt opgeroepen homoseksualiteit af te wijzen en te veroordelen – gerust mag, omdat het valt onder de vrijheid van godsdienst. Het is een irritant verschijnsel dat gelovigen de vrijheid hebben om andersdenkenden te beledigen of krenken, terwijl niet-gelovigen op geen enkele wijze het recht hebben om daarvan gevrijwaard te blijven, laat staan hetzelfde recht hebben om gelovigen te krenken.

Het zij zo. Maar de reden die Justitie aanvoert is twijfelachtig: ‘De mate waarin uitingen ophef en onrust veroorzaken dan wel onwenselijk of kwetsend zijn niet beslissend voor de juridische toets.’

Dat is opmerkelijk, omdat om de haverklap vervolgingen en veroordelingen plaatsvinden júíst omdat uitingen de samenleving zouden “ontwrichten”.

Written by Ted

12 maart 2020 at 15:40

Geplaatst in Diversen