tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Sensitivity readers – wat is dat?

with 7 comments

Foto door Andrea Piacquadio op Pexels.com

Sensitivity readers. Van die term had ik vóór afgelopen week nooit gehoord. Hij kwam op bij de kwestie over wie het werk van Amanda Gorman mag vertalen. Het zijn (geheime) lezers die in opdracht van bijvoorbeeld uitgeverijen een tekst naspeuren op (on)gevoelige of gevaarlijke formuleringen.

Dat verschijnsel kennen we al heel erg lang; ik heb er zelf ook mee te maken gehad, maar dan bij mijn weten uitsluitend in religieus verband. Bij kinderboeken kijken commissies dan of de gebezigde taal wel geschikt is voor kinderen op scholen op godsdienstige grondslag. Daar deden we altijd lacherig en ietwat laatdunkend over, want we dachten dat alleen mensen die zich gesterkt voelen door het geloof verzwakt worden door rijk taalgebruik. Zo moest ik voor een kinderboek het woord piemel vervangen door plasser, en toen ik dat weigerde, ging de deal om het boek in een speciale schooleditie uit te brengen niet door en ging ongeveer 20.000 euro aan mijn neus voorbij. Of was het 20.000 gulden? Het was in ieder geval veel meer dan ik dacht, dus ik moest wel even slikken toen ik erachter kwam wat mijn principiële standpunt voor prijs had.

Inmiddels blijkt er dus een speciale term voor te bestaan en gaat het allang niet meer alleen om het “kuisen” van teksten voor broze gelovigen. Veel meer groepen hebben de macht van het gekwetst zijn ontdekt, enigszins vergelijkbaar met hoe moeders je als kind vroeger klem konden krijgen: ‘Mama is niet boos, mama is verdrietig. Mama is teleurgesteld. Mama is pijn gedaan.’

Het is een verontrustende ontwikkeling. Niet alleen omdat het censuur is die doet of het dat niet is, maar ook omdat het ervoor zorgt dat je uit voorzorg terughoudend wordt in wat je schrijft. Je hebt als auteur immers liever dat je eigen tekst wordt goedgekeurd dan een versie die iemand anders afdwingt of ervan maakt. Het betekent dat teksten misschien wel ingenieuzer van taal zijn om valkuilen te ontwijken, maar algemener, oppervlakkiger, clichématiger, armoediger en verdoezelender qua inhoud. Dat zou niemand moeten willen. Als je een tekst afstemt op een specifieke groep, of het nu is om die groep in bescherming te nemen of om die groep juist terwille te zijn, sluit je andere groepen in zekere zin uit, en uitsluiting is wat niemand wil. Tegelijkertijd biedt de enorme aanwas van taboes mogelijkheden te over om anderen makkelijk op de kast te krijgen, wat voor sommige auteurs ook weer als uitdaging kan worden gezien.

Written by Ted

28 februari 2021 bij 08:50

Geplaatst in Diversen

7 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. En dat PIK je gewoon Ted – best bedrag wat door je neus geboord werd destijds – er zit ook wel een groot (of klein) verschil tussen piemel en plasser en waar die commissie het destijds bijna van in de broek deed denk ik. Gelukkig was het niet op rijm (geen gefriemel aan je piemel).

    Wout

    28 februari 2021 at 10:43

  2. Vreselijk wordt plasser, plassen doen vrouwen ook. Belachelijke namaakbeschaving.

    Manja Croiset

    28 februari 2021 at 12:08

  3. Het ging om de piemel van een spook en mijn argument was dat een spook die niet heeft om mee te plassen. Vandaar dat ik het woord plasser afwees.

    Ted

    28 februari 2021 at 12:28

    • En deden ze dan niet moeilijk over dat spook? Mijn ervaring met dat soort scholen is dat Spook nog veel erger is dan Piemel.

      Iris Boter

      28 februari 2021 at 13:56

  4. Volgens mij heb je helemaal niet begrepen wat een sensitivity reader doet (zoals zoveel witte mannelijke schrijvers 😀 ) Want het “kuisen van boeken” is het in ieder geval niet!

    Bea

    12 mei 2021 at 15:16

    • Deze opmerking van jou zou door een sensitivity reader worden opgemerkt als onnodig kwetsend, Bea.

      Ted

      12 mei 2021 at 15:29


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: