tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

I may destroy you

leave a comment »

Er is verbluffend veel goeds te zien op tv. Dat komt door de komst van betaalzenders. Allerlei series die vrijwel onmogelijk zijn omdat het tv-aanbod vanwege reclame-inkomsten gericht is op een zo groot mogelijk – algemeen – publiek, kunnen op betaalzenders wel. In Nederland is een serie waarin mensen van kleur of homo’s de hoofdrol spelen nagenoeg ondenkbaar, niet alleen niet op de commerciële zenders, maar ook niet op de publieke, omdat ook die afhankelijk zijn van kijkcijfers en dus reclame-inkomsten. Veel bedrijven willen niet (echt) geassocieerd worden met minderheidsgroepen en mikken liever op een zo gemiddeld mogelijk publiek, dus een serie als I may destroy you heeft in Nederland weinig kans.

Op HBO (zender zonder reclame) is deze BBC-serie (omroep zonder reclame) van Michaela Coel te zien. Ik begon eraan omdat het een comedyserie zou zijn, maar ik heb nog niet één keer gelachen. Halverwege aflevering 1 wilde ik al stoppen, omdat ik geen zin had in het volgen van een jonge vrouw die onherroepelijk op weg leek om af te glijden naar de junkstatus. Dat ik bleef kijken had te maken met het verbazingwekkend goede acteren van Coel, die ook de hoofdrol speelt: Arabella, een aan genotsmiddelen verslaafde jonge vrouw die haar tweede boek probeert te schrijven, maar de concentratie om aan het werk te blijven niet op kan brengen. Dat ik wilde blijven kijken had ook te maken met een boeiend element in het verhaal: Arabella wordt ’s ochtends wakker met de vage herinnering dat ze tegen haar wil is misbruikt. De manier waarop Coel dat speelt is zo invoelbaar, dat je haast het gevoel hebt dat je in een documentaire terecht bent gekomen. Bovendien is Arabella’s beste vriend een homo die leeft op de berichten die hij via Grindr (een contactapp voor homo’s die stante pede seksuele contacten zoeken), wat ik ook een bijzonder element vind.

Inmiddels heb ik de hele serie bekeken, met stijgende bewondering. De kracht van de serie zit in… eh, alles eigenlijk. Ik vind er alles boeiend en interessant aan. Het feit dat de cast voornamelijk bestaat uit mensen van kleur, dat ze niet zo heel veel ophebben met mensen zonder kleur, de problematiek in al zijn discussierijpe facetten. Zo gaat Arabella vrijwillig naar bed met een man die vlak voor het neuken zijn condoom afdoet en dat niet aan Arabella vertelt. Dat is dan niet met wederzijdse instemming, maar is dat verkrachting of niet? – Goh, dat is een situatie waar ik nooit eerder aan heb gedacht. De serie levert meer van dat soort situaties die ik nooit eerder op tv ben tegengekomen. Verbluffend goed; kijken dus als je de kans krijgt.

Written by Ted

26 oktober 2020 at 07:11

Geplaatst in Diversen

Daar is-ie dan: de eerste aflevering van Dokter Mondo!

leave a comment »

Written by Ted

23 oktober 2020 at 08:32

Geplaatst in Diversen

Het digitale schrijversbezoek

leave a comment »

Het kan in de coronatijd lastig zijn om een schrijver, tekenaar of vertaler op bezoek te laten komen, op school, in de bieb of in het theater. Een mooi alternatief is een digitaal bezoek.

Anne Zeegers van de Schrijverscentrale vertelt over de mogelijkheden: ‘Voor iedereen is dit een ingewikkeld jaar, zeker ook voor schrijvers, scholen en organisaties. Door creatief met de mogelijkheden om te gaan, hopen we samen toch nog een zo groot mogelijk bereik voor verhalen en leesplezier te creëren.’

Er zijn heel veel schrijvers die graag op digitaal bezoek komen, en ik ben een van hen.

Written by Ted

22 oktober 2020 at 13:33

Geplaatst in Diversen

Over kunst gesproken (20)

with 2 comments

Deze amfoor uit Griekenland is van ongeveer 520 voor onze jaartelling. Een amfoor is een kruik met twee oren waarin wijn werd bewaard, maar ook bijvoorbeeld graan. Zulke kruiken kon je winnen als je een wedstrijd gewonnen had, zoals bij de spelen die om de vier jaar gehouden werden in de stad Olympia van 776 voor Christus tot 394 na Christus. De Olympische Spelen hielden eeuwenlang op te bestaan, maar vinden sinds 1896 nu weer elke vier jaar plaats, steeds in een ander land.

In de amforen voor de winnaar zat olijfolie. Ze werden mooi versierd met afbeeldingen. Bijna altijd stond op de ene kant de Griekse godin Athena en op de andere kant was de sport waarin de winnaar uitblonk afgebeeld.  Deze amfoor was voor een bokskampioen; ze droegen toen nog geen handschoenen, maar wel werden de handen met textiel ingezwachteld. 

Aan de hoeveelheid kruiken kon je zien hoe belangrijk men een wedstrijd vond. Een jongen die een hardloopwedstrijd won kreeg er 30, een man die een wagenrace won maar liefst 140. 

Tegenwoordig krijgen winnaars van wedstrijden geen amfoor meer, maar een beker. Vaak herken je er nog wel een amfoor in. De bekers lijken van goud, maar zijn dat niet. Er zit ook niets in.

Written by Ted

22 oktober 2020 at 08:25

Geplaatst in Diversen

Groslijst kandidaten ALMA bekend

with 3 comments

De kandidaten voor de Astrid Lindgren Memorial Award zijn bekendgemaakt. Het zijn 263 kandidaten uit 69 landen; namens België en Nederland betreft het:

Anne Brouillard, Author/Illustrator
Carll Cneut, Illustrator
Ingrid Godon, Illustrator
Anne Herbauts, Author/Illustrator
Thomas Lavachery, Author

De Schrijverscentrale, Organisation
Annemarie van Haeringen, Author/Illustrator
Joke van Leeuwen, Author/Illustrator
Ted van Lieshout, Author/Illustrator
Gideon Samson, Author
Marit Törnqvist, Author/Illustrator  
Edward van de Vendel, Author

Ik wil de Werkgroep Jeugdboekenschrijvers van de Auteursbond graag hartelijk bedanken voor mijn nominatie. Ik ben er trots op!

Written by Ted

21 oktober 2020 at 14:09

Geplaatst in Diversen

Canon A3-printer te geef

leave a comment »

Ik stapte op advies van de leverancier van inktcartridges op het eigen merk en vanaf dat moment ging het fout. Of dat expliciet komt door die inkt, durf ik niet te zeggen; feit is dat na telkens weer intensief schoonmaken van de spuitmondjes twee van de tien kleuren definitief niet meer doorkwamen. De printer – een Canon PIXMA Pro9500 MarkII, drukt op A4 en A3 af – is bij mijn weten niet meer in productie en ik heb online geen nieuwe cartridgehouder (zie onderste foto) kunnen vinden, dus voor mij is de printer nu afgeschreven. Hij doet het echter wel. Daarom geef ik hem weg. De printer werkt prima, maar er moet dus een nieuwe cartridgehouder in. Wie daar een mouw aan weet te passen, mag de printer komen ophalen (locatie: centrum Amsterdam). Let op: er zitten géén cartridges bij!

Mochten er meerdere gegadigden zijn, dan zal ik een keuze maken op basis van praktische of ideële overwegingen, of anders loten.

Het is dus dit ding hieronder dat zorgt voor de problemen.

Written by Ted

20 oktober 2020 at 07:29

Geplaatst in Diversen

Overheid zegt: pas op voor cookies, maar accepteer de onze!

with 4 comments

De overheid hamert erop dat je gebruik moet kunnen maken van voorzieningen zonder dat door middel van cookies je privacy in het geding komt… behalve als het de overheid zelf betreft. Ik heb al eens gecontroleerd of ik zonnepanelen kon leggen op het dak van het huis waarin ik woon, maar na het maken van fikse kosten – die ik uiteindelijk terugkreeg omdat de overheid op de vingers werd getikt – kreeg ik te horen dat het niet kon omdat ik in een monument woon. Nu las ik dat er toch mogelijkheden zijn voor monumenten, dus ik ging opnieuw kijken. Ik wilde ook checken of er een vergunning nodig is voor zonnepanelen en stuitte toen op dit scherm:

Nou ja, zeg. Gewone cookies worden zonder problemen op mijn computer geplaatst en als gevraagd wordt of dat mag en ik vind het zinvol, dan kan ik het met een knopje of vinkje aangeven. Maar niet hier. Dit scherm stopt alle verdere initiatieven, omdat ik er de instellingen van de computer voor moet veranderen. Ik moet van de overheid de instellingen zo aanpassen dat alle cookies zonder reserve worden geaccepteerd. En aangezien ik dat niet wil doen omdat de overheid me daartegen heeft gewaarschuwd, stopt een nieuwe zoektocht naar een vergunning voor zonnepanelen hier. Niets meer aan te doen.

Written by Ted

19 oktober 2020 at 08:15

Geplaatst in Diversen

Over kunst gesproken (19)

leave a comment »

Vóór de komst van foto en film brachten kunstenaars het nieuws in beeld. Maar voor ze klaar waren met hun tekening van een brand was die allang geblust! Foto en film konden sneller en waarheidsgetrouwer laten zien wat er in de wereld gebeurde. Fotografen en filmers namen al snel de nieuwsverslaggeving van kunstenaars over. 

In 1800 kon dat nog niet. Toen Napoleon wilde laten zien hoe heldhaftig hij oorlogen won, liet hij Jacques-Louis David (1748-1825) een schilderij maken van zichzelf te paard. Niet zomaar tam op de rug van een makke knol, maar als dappere krijgsheer. Voor dit schilderij zat hij vermoedelijk wel een poos model, maar waarschijnlijk op een kruk en daarna heeft de kunstenaar er een steigerend paard onder geschilderd. Dat was met een foto nooit zo glorieus gelukt. En al helemaal niet toen Napoleon van hetzelfde schilderij nog vier versies wilde, maar steeds op een ander paard. 

Written by Ted

15 oktober 2020 at 06:35

Geplaatst in Diversen

Pannetje sparen

with 8 comments

Hoera, Albert Heijn is weer een spaaractie begonnen. Je kunt voor pannen sparen. De goedkoopste is minimaal 609,99 euro, want bij elke 10 euro aan boodschappen krijg je 1 zegel en je hebt er 60 nodig voor het kleinste pannetje en daar moet je dan nog 9,99 extra voor betalen. Bij de fysieke caissière krijg je nog wel eens wat extra zegels, waardoor je wat goedkoper uit kunt zijn, maar de digitale caissière is onverbiddelijk en rekent voor 19,99 slecht één zegel en dus kan het voorkomen, als je digitaal spaart, dat je maar liefst 1200 euro kwijt bent voor hetzelfde kleinste pannetje (doorsnee 20 cm). De winkelprijs is volgens AH 59,95, maar dat zijn ándere winkels, want bij AH betaal je er dus meer dan tien keer zo veel voor. Dat is het lekkere van AH. Dat ze op de kleintjes blijven letten.

Written by Ted

12 oktober 2020 at 07:12

Geplaatst in Diversen

‘Van mij’ in De Krakeling!

with 2 comments

Er is een ingelaste voorstelling van Van mij door Theater Gnaffel, een voorstelling die is opgebouwd uit versjes en gedichten van mij. Die vindt plaats op donderdag 15 oktober in Theater Krakeling in Amsterdam (let op, het theater is verhuisd naar Cultuurpark Westergas; kijk op de website van het theater). Lees hier wat ik eerder over de voorstelling schreef:

‘Gisteren ben ik wezen kijken naar Van mij, de voorstelling die Rob Vriens maakte voor Theater Gnaffel met Mirjam StolwijkElout Hol (ook verantwoordelijk voor de prachtige poppen en objecten) en de zestienjarige Sam Galgenbeld (die op het affiche staat; zie foto). Een bijzondere voorstelling omdat de tekst volledig bestaat uit gedichten die ontleend zijn aan mijn verzamelbundels Hou van mij (10+) en Het rijmt (10-). Geen verbindingsteksten dus. Het was dan ook een feest der herkenning, maar ook een feest van verrassingen. Het stuk begint met de zin Er was het niets dat zich niet noemde. Mooie zin, dacht ik, maar heb ík dat geschreven? Ja, maar wel al heel lang geleden, in 1990 ongeveer. Toen ik thuiskwam zocht ik het gedicht nog eens op, want ik heb het in de loop der jaren nóóit voorgelezen op enig podium: 

Er was het niets dat zich niet noemde,
een leeg en donker huis waar nog geen
muur om stond, dat zocht naar dingen 
om te doen en zuchtte van verveling. (…)

Tjonge, zo schreef ik tóén en zo schrijf ik nu niet meer. Mijn manier van schrijven is in de loop der jaren behoorlijk veranderd, en dat stemt tevreden – om wat wás – en weemoedig – om wat niet meer terugkomt.

Is dat nu een gedicht dat geschikt is voor kinderen vanaf 4? Want voor die leeftijd – 4+ – is de voorstelling bedoeld. Ja, het kan. Niet omdat kleuters de tekst zullen begrijpen, maar omdat de woorden onderdeel uitmaken van het “wonder” dat poëzie heet, en waarbij woorden niet per se begrepen hoeven te worden om als poëzie te worden herkend. De voorstelling zit vol met teksten die wonderlijk overkomen, en die door de speelsheid van wat er op het podium gebeurt voor de een begrijpelijk zullen zijn en voor de ander ongrijpbaar. Dat geeft niet, want de voorstelling is caleidoscopisch opgebouwd, dus je huppelt van het ene stukje naar het andere.

Wie de flyer leest – met veel achterliggende gedachtes – zal al gauw tot de ontdekking komen dat tijdens het repeteren ballast uit de voorstelling is verwijderd, waardoor een zekere kaalheid is overgebleven die geen rode draad behoeft en dus ook geen spanningsboog. Elk stukje is, zoals ieder gedicht, een klein avontuurtje dat op zichzelf staat in het grotere geheel van een bundel of, in dit geval, een voorstelling. (Het maakt duidelijk dat je gewoon een voorstelling kunt maken van alleen maar gedichten! Wie had dat gedacht?)

De eerste recensie is al binnen en die is enthousiast. Henri Drost schreef voor de Theaterkrant onder meer: ‘Van mij sluit zo perfect aan op de belevingswereld van de allerkleinsten, voor wie een verzameling korte scènes veel begrijpelijker is dan een uur durend verhaal. Aan het eind volgt een vermakelijk alfabetlesje, maar centraal staat ook dan het spelen met taal. De poëzie van Van Lieshout blijkt bovendien bij uitstek geschikt om abstracte begrippen tastbaar te maken, erop te kauwen en vooral vrolijk mee te spelen. Zo ontpopt de voorstelling zich ook als een ode aan Van Lieshout, de poëzie en de verwondering.’
Wauw! Lees de hele bespreking hier.

Gaan kijken? Zou ik zeker doen. Kijk hier voor de speellijst.’

Written by Ted

9 oktober 2020 at 14:32

Geplaatst in Diversen

Over kunst gesproken (18)

leave a comment »

Nadat de fotografie was uitgevonden, duurde het bijna vijftig jaar voor de eerste film zich aandiende. Die werd in 1878 gemaakt door Eadweard Muybridge. Sallie Gardner in galop duurde drie seconden en er zat geen geluid bij.

  Muybridge zette vierentwintig fototoestellen neer en liet het paard met een ruiter op haar rug erlangs galopperen. Elke keer als de hoeven een draad raakten die verbonden was met een camera, maakte dat apparaat een foto. Door de fotoʼs achter elkaar te tonen via een schijf die zo snel draaide dat je geen afzonderlijke plaatjes meer kon ontwaren, zag je Sallie Gardner écht galopperen!

  De film was het resultaat van een weddenschap: als een paard galoppeert, zijn dan op enig moment alle hoeven los van de grond? Nou, dat bleek inderdaad het geval.

Written by Ted

8 oktober 2020 at 06:46

Geplaatst in Diversen

Dokter Mondo

with 2 comments

Written by Ted

7 oktober 2020 at 14:12

Geplaatst in Diversen

Woorden temmen 2

leave a comment »

Woorden temmen heette het eerste boek en kwam van Kila van der Starre en Babette Zijlstra. Nu is een tweede deel onder dezelfde titel verschenen, onder redactie van de eerste en eindredactie van Sofie Mulders, bij Grange Fontaine. Het komt over als een ode aan het onbegrepen laten van wat niet te begrijpen is, en dat is goed. Beide samenstellers en auteurs, Charlotte Van den Broeck en Jeroen Dera kozen hun lievelingsgedichten voor dit boek, zetten daar hun privé-gedachten bij, en verklaren wel, maar ontrafelen niets. Ze vragen aan de lezer niet om uit te leggen waar een gedicht over gaat, maar geven wel doe- en denkopdrachten.

Het initiatief is weer geweldig, maar ik heb toch wat meer moeite met deze bundel dan met de eerste. De persoonlijke voorkeur van de auteurs is aan de monotone (deprimerende) kant en dat schuurt wel een beetje in een bundel die bedoeld is voor jongeren en volwassenen vanaf 14 jaar. In veel van de gedichten is sprake van een vorm van verval en daar zit je als ontluikend jong mens niet per se op te wachten. Bovendien suggereren de samenstellers dat ze begrijpen waar de gedichten over gaan – in weerwil van wat ik in de eerste alinea schreef over de ode aan het onbegrepen laten – en wekken zo bij de (jeugdige) lezer in zekere zin het verlangen om óók te snappen waar een gedicht over gaat, en daartoe ontbreekt bij veel jongeren eenvoudigweg de levenservaring. Daardoor ontstaat een kloof tussen de auteur en de (minder geoefende) lezer en dat bevestigt dan weer het vooroordeel dat poëzie moeilijkdoenerij is.

In mijn ogen is deze bundel aan te raden voor volwassenen en ook voor volwassenen die jongeren begeleiden. Docenten kunnen uit de bundel zeker incidentele gedichten putten om voor te leggen aan scholieren.

Written by Ted

5 oktober 2020 at 07:33

Geplaatst in Diversen

The Highways of My Life

leave a comment »

Het komt wel eens voor dat ik nergens zin in heb of ergens op moet wachten en dan op YouTube ga zitten luisteren naar liedjes uit mijn jongere jaren. Zo had ik opeens zin in het soort groepen dat nu niet meer bestaat: soulkoortjes van drie tot zes mannen die, gekleed in opmerkelijke kostuums en met hippe danspasjes erbij, zongen (play-backten) in programma’s als Soul Train, zoals The Chi-lites, The Spinners, The Temptations en The Four Tops. Terwijl ik zo aan het luisteren was moest ik opeens denken aan een favoriet nummer uit die tijd, The Highways of My Life (1973) van The Isley Brothers. Ik tikte dat in en zag tot mijn verrassing in de zoekresultaten Jet Rebel staan die een liedje met dezelfde titel zingt. Ik dacht: dat kan nooit hetzelfde liedje zijn. Ik vind Jett Rebel wel geinig, maar een groot talent heb ik nooit in hem gezien. Hoe je je in iemand kunt vergissen blijkt zonneklaar uit dit ontroerende filmpje:

Written by Ted

4 oktober 2020 at 07:49

Geplaatst in Diversen

Over kunst gesproken (17)

with 4 comments

Foto door Mau00ebl BALLAND op Pexels.com

Arjen Lubach had er een mooi item over in Zondag met Lubach: Nederlandse vijftienjarigen staan op de laatste plaats als het gaat om het leuk vinden van lezen. Volgens Lubach ligt het probleem bij het schoolvak Begrijpend lezen. Of tekstverklaring, want zo heette dat vroeger. Ik dacht, eerlijk gezegd, dat die kant van Nederlandse les nauwelijks meer bestond, maar het bestaat niet alleen nog steeds, het is belangrijker geworden en, zo liet Lubach zien, onbegrijpelijker.

Ik had er zelf ook een hekel aan op school. Vooral grammatica en poëzieverklaren. Dan vertelde ik dat het gedicht volgens mij ging over een mooie zondagochtend en dan zei de docent dat ik het helemaal fout had. Ik durfde het niet hardop te zeggen maar dacht altijd: hoe weet u dat nou? Heeft u de dichter soms gebeld? Nee? Dan kan het best zijn dat ík gelijk heb.

Het is een volstrekt verkeerde aanpak van taal. Het belangrijke van taal is niet het ontleden ervan, maar het kneden ervan. Je moet ervaring opdoen met taal. Als een blok klei moet je erin knijpen, en dan hoef je niet te weten wat de bestanddelen van die klei zijn.

Leeservaring opdoen. Hoe beter je kunt lezen, hoe beter je de teksten snapt die je voor je snufferd krijgt. En als je eenmaal goed kunt lezen, ga je het leuker vinden. Zo werkt het met alles.

In mijn optiek is dé manier om lezen aantrekkelijk te maken het op de basisschool beginnen met een schrift waarin je je ervaringen noteert. Je “spaart” als het ware de boeken die je hebt gelezen, en hoe voller het schrift, hoe trotser je bent op wat je allemaal al wel niet gelezen hebt.

Elk volgend boek dat je leest staat in de context van wat er al in je schrift staat, van wat je eerder al gelezen hebt. En op die manier wordt leeservaring ook begrijpend lezen, en zelfs tekstverklaren! Want in je schrift schrijf je: ‘Ik heb een nieuw boek gelezen. Ik vond het leuker dan het vorige, WANT…’

Door een leesverslagje te schrijven waarin je een nieuw gelezen boek afzet tegen de eerder gelezen boeken, ben je spelenderwijze bezig met verklaren en begrijpen. Het gaat daarbij niet om het woord LEUK, maar om het woord WANT. En dan met name wat erna komt.

Written by Ted

2 oktober 2020 at 06:41

Geplaatst in Diversen