tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

‘Artfully crafted novel’

leave a comment »

Het Nederlands Letterenfonds/Dutch Foundation for Literature ziet wel wat in ‘Beitelaar’, want het boek wordt aanbevolen in hun brochure. Ze noemen het ‘The man with the chisel’ waarschijnlijk omdat ‘Chiseler’ geen bestaand woord is.

Tot nu toe heeft geen enkel buitenland belangstelling getoond voor het boek, ook niet voor mijn andere werk voor volwassenen trouwens. Misschien is de thematiek té controversieel.

Written by Ted

8 december 2022 at 06:52

Geplaatst in Diversen

Het woordje XinTian komt niet los van papier

leave a comment »

Soms krijg je een cadeau dat heel bijzonder is. Ik kreeg zo’n geschenk van de negenjarige XinTian. Ze had twee gedichten van mij gelezen en schreef me de volgende e-mail:

Beste Ted, Ik ben XinTian. Ik ben 9 jaar, woon in Den Haag. Ik heb you gedichten(het woordje kunst& het worden) gelezen en ik was heel verbaast omdat het zo mooi was. Ik heb ‘het woord’ gelezen en heb ik daar me voordracht over gehouden. Ik heb het woord een beetje na geschreven kijk!

Ze stuurde haar versie van het gedicht en ik vind het zo prachtig dat ik gevraagd heb of ik het op mijn weblog mag zetten. Dat mag van XinTian. Maar om te laten zien hoe mooi het is, zal ik eerst het gedicht laten lezen dat haar inspireerde. Dat gaat zo:

Het woordje liefde komt niet los van papier.

Spreek het uit en ik kan het niet vangen,

wel vangen misschien, maar niet mijn hand open

doen en zien wat het is, of het bewaren

in een glazen pot, in een doos vol geheimen,

in een boek platslaan en het laten drogen.

Ik ken de letters waaruit het woord is opgebouwd

en schrijven kan ik het duizend keer, en lezen.

Maar nog komt liefde niet los van papier.

En nu het fantastische gedicht dat XinTian heeft gemaakt:

Het woordje XinTian

Het woordje XinTian komt niet los van papier

Wie ben ik? Wie is XinTian?

Niet het meisje die op een foto staat ook niet op Wikipedia staat

Waar alles is gebeurt:mijn eerste lach ,mijn eerste tand eruit

 

Het woordje XinTian komt niet los van papier

XinTian komt met energie, meestal met zoet ,en soms met pittig

Als ik stout doe of stom woord zegt word mama boos maar dat maakt niks uit want ik ben soms pittig niet altijd

Het woordje XinTian komt niet los van papier 

Niet het meisje die in een piano wedstrijd eerste wind en niet blij is

Niet het meisje die op het ijs een axel kan springen en niet blij is

Maar het meisje muziek mensen die ziek kunnen helpen om ze beter te voelen

 

Het woordje XinTian komt niet los van papier 

Dit meisje is een ster die niet schijnt maar brand

Omdat als je brand dan help je echt mensen 

XinTian is een ster die mensen helpen

Written by Ted

6 december 2022 at 05:12

Geplaatst in Diversen

Over ‘Beitelaar’

leave a comment »

Gisteren was ik te gast bij het Radio1-programma ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’. Je kunt het stukje waar ik in zat terugluisteren – en zien – via deze link: https://www.nporadio1.nl/fragmenten/dijkstra-en-evenblij-ter-plekke/3c69963d-5ea0-48f0-b15d-a01ab52f64c2/2022-12-04-ted-van-lieshout-pleit-met-beitelaar-voor-een-beter-rechtssysteem-voor-misbruikte-kinderen

Written by Ted

5 december 2022 at 08:16

Geplaatst in Diversen

Ik in ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’

leave a comment »

Vanavond tegen half negen ben ik te gast bij ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke‘ op Radio1. De uitzending vindt plaats vanuit Eindhoven en omdat ik afkomstig ben uit die stad en veel van mijn werk zich in die omgeving afspeelt, vertel ik onder meer over ‘Beitelaar’.

Written by Ted

4 december 2022 at 07:55

Geplaatst in Diversen

Henny Bodenkamp overleden

with one comment

Tot mijn verdriet is Henny Bodenkamp in de nacht van maandag op dinsdag op 76-jarige leeftijd overleden.

Zij was een vooraanstaande uitgever in Nederland, en zij was het bij wie ik in de tachtiger jaren debuteerde. Ze was de eerste uitgever die iets in me zag, eerst als tekenaar, en toen ik aandrong, als schrijver. Ik formuleer dat zo omdat ik mijn eerste verhaal wel drie keer helemaal opnieuw moest typen (er waren nog geen computers, dus zo’n manuscript moest helemaal opnieuw ingetikt worden op een schrijfmachine en ik had nog geen elektrische!) voor ze het wilde publiceren. Later heeft ze meermaals tegen me gezegd dat ze zo verbaasd was geweest over mijn doorzettingsvermogen. – Nou ja, ik wou gewoon heel erg graag schrijver worden, en bij Henny had ik beet, voelde ik.

Mijn gedichten durfde ze echter niet aan, dus daarmee ging ik naar een andere uitgeverij, maar ik ben Henny met verhalen trouw gebleven tot ms haar het werken onmogelijk maakte. Toen zat ze al enkele jaren in een rolstoel. Gelukkig kon ze nog tot 2010 vanuit haar aangepaste huis op de een of andere manier verbonden blijven met het boekenvak, maar de laatste jaren ging dat niet meer. Ik ben, onder meer met Philip, nog een paar keer bij haar thuis geweest en we hebben op haar verzoek een paar keer optredens in haar woonplaats Naarden verzorgd met onze Boer Boris-boeken.

Henny was uitgever bij Van Holkema & Warendorf en daarna bij Van Goor.

Op deze foto van Hannie van Herk uit april 2016 zit ze naast Jacques Vriens, tijdens diens veertigjarig jubileum.

Ik heb al eens eerder over Henny geschreven, en wel hier: https://tedvanlieshoutarchief.wordpress.com/2010/03/04/afscheid-henny-bodenkamp/

Written by Ted

29 november 2022 at 15:29

Geplaatst in Diversen

Prima geregeld

with one comment

Leuk stukje in de column van Sylvia Witteman:

Written by Ted

27 november 2022 at 05:49

Geplaatst in Diversen

‘”Beitelaar” is een meesterwerk waarin Van Lieshout met eenvoudige middelen ongemakkelijke vragen opwerpt’

with one comment

Een nieuwe bespreking van ‘Beitelaar’, door Maarten Dessing. Het zit achter een betaalmuur van www.de-lage-landen.com, dus ik zal prudent zijn met eruit citeren, wat wel jammer is, want ik zou hem het liefst in zijn geheel online zetten! 🙂

‘Dankzij een geweldige constructie dwingt Ted van Lieshout de lezer van “Beitelaar” om diep na te denken over de gevolgen voor de kinderen zelf bij het vervolgen van daders van seksueel misbruik.’

‘Voor zijn oeuvre voor volwassenen, dat hij sinds 2012 gestaag opbouwt, is hij nooit onderscheiden. Het zou niet meer dan terecht zijn als zijn nieuwe roman daar verandering in brengt. Beitelaar is een meesterwerk waarin hij met eenvoudige middelen indringende, ongemakkelijke vragen opwerpt.’

Dessing heeft één punt van kritiek, en het zou flauw van mij zijn om dat dan niet te noemen:

‘De constructie van de opeenvolgende verklaringen is, hoe simpel ook, een geweldige vondst, waarmee Van Lieshout in amper honderdzeventig pagina’s zó veel kan aanstippen dat Beitelaar met gemak een reikwijdte heeft die vele romans van vijf keer zo lang niet kunnen voorleggen. De wijsneus Antonij wordt weliswaar in de loop van de roman zo welsprekend dat je onwillekeurig het gevoel hebt eerder een betoog van Van Lieshout zélf te lezen, dan een van zijn vijftienjarige hoofdpersoon. Maar dat is het enige minpunt dat je tegen deze roman kunt inbrengen.’

‘”Beitelaar” is daarom niet alleen verplichte kost voor psychologen, jeugdrechters, hulpverleners en anderen die moeten oordelen over jongeren, maar evengoed voor literaire lezers die Van Lieshouts werk tot nu toe links lieten liggen vanuit het misplaatste vooroordeel dat hij een jeugdboekenschrijver is (of erger nog: hem daarom niet eens kennen). En voor de jury’s van prijzen als de Boekenbon Literatuurprijs of de Boon die hun taak om het boek van het jaar te bekronen serieus opvatten.’

Nou, die kan ik in mijn zak steken! 🙂

Written by Ted

23 november 2022 at 12:29

Geplaatst in Diversen

‘Van Lieshout houwt zich een weg naar het gebeente van gevoelige vraagstukken’

leave a comment »

Ik trof een fijne recensie aan van ‘Beitelaar’ die ik nog niet gezien had. Hij is van Thibault Coigniez en hij is te vinden op Literair Nederland.

“Sommige thema’s als misbruik en aanranding lijken bij voorbaat geknipt voor thrillers, waarbij de lezer de pagina’s vingervlug wil omslaan. In Beitelaar hanteert Ted Van Lieshout echter een bedachtzamere aanpak. Hij is een literaire beeldhouwer die met zijn woorden netelige kwesties rond slachtofferschap en pedofilie tot het bot uithakt. Dat Van Lieshout secuur te werk gaat, betekent geenszins dat hij een omfloerste stijl hanteert. De eerste zin luidt al meteen: ‘mijn naam is Antonij’. Niet veel later blijkt Antonij zich tijdens zijn betoog rechtstreeks aan de lezer te richten, die maar het best ruimdenkend kan zijn aangezien hij vijftien is en op mannen valt. Ook qua setting neemt Antonij alle twijfels weg. Hij werkt als hulpje van de klusjesman op de begraafplaats van Vlashoven, het plattelandsdorp waar hij woont en waar niets is te beleven.

Ecologisch libido

Het is op die begraafplaats dat Antonij op een zaterdagochtend, voor openingstijd, een man opmerkt die letters in een grafsteen kerft. Antonij begint meteen wilde speculaties te maken over de status van deze beitelaar, want misschien is hij wel een aanrander of moordenaar. Met zijn vijftien jaren bestaan Antonij’s gedachten uit kinderlijke fantasie, heeft hij een idealistische dadendrang en het libido van een adolescent. Dat levert naast pleidooien voor een vegetarische en milieuvriendelijke levensstijl ook seksuele fantasieën op: ‘Ik kon mijn ogen haast niet van de beitelaar afhouden. Dat kwam doordat ik me de hele tijd afvroeg of ik echt seks wilde. Vanwege zijn gezicht dacht ik van wel, vanwege zijn kont dacht ik van niet’. 

Later komt Antonij te weten dat de beitelaar Leo Gans heet, een oudere man die evenals hij zelf een zwaar verleden meetorst. Met de digitale nieuwsgierigheid van een puber komt Antonij er al vlug achter dat Leo vroeger door ene ‘Steve Mikay’ ten onrechte van aanranding is beschuldigd. Dat terwijl Antonij zelf meermaals onvrijwillig wordt bevredigd door Arie, de zoon van de kerkhofbeheerder. Het is op dit punt dat Van Lieshout erin slaagt om ons te confronteren met mogelijke vooroordelen door atypische gevoelens te accenturen. Zo stelt Antonij dat: ‘ik niet kan zeggen dat ik het erg vind, want hij verwacht niets terug en hij dringt zich nooit verder aan me op. En hij kan het ook best goed, moet ik eerlijk zeggen.’ Tja, daar gaat onze morele rechtvaardiging om Arie meteen aan de schandpaal te nagelen. Zulke uitingen brengen ons dichter bij de twee verwante hoofdvragen die Van Lieshout in Beitelaar stelt. 

Slachtofferschap bevragen

Wat als het slachtoffer zich niet misbruikt voelt of wat als de dader schuldig wil blijven terwijl naderhand bewezen wordt dat hij onschuldig is?  Waar die eerste vraag betrekking heeft op het geval van Antonij, en Leo als dader wordt gezien maar zich slachtoffer voelt, daar haalt Van Lieshout er een derde verhaallijn bij om die tweede vraag omtrent het daderschap te behandelen. Het graf waar Leo op zit te beitelen is namelijk verbonden met een tragisch oorlogsverhaal dat de oorzaak vormt van zijn vaders latere zelfmoord. Ook Antonij’s verleden wordt gekenmerkt door een complexe relatie van misbruik door zijn opa. Door het opzetten van die familiale kluwens krijgen hun eigen problemen meer reliëf. Zo kunnen we ons afvragen of de losse handjes van Antonij’s opa, tezamen met het feit dat Antonij het als kind nooit als misbruik heeft ervaren, de oorzaak vormen voor zijn tolerantie tegenover Arie’s schijnbare wangedrag. Laat er geen twijfel over bestaan dat Beitelaar een ideeënroman is, waarbij taal en plot in dienst staan van de concepten die ze moeten uitdrukken.

Geloofwaardige personages

Des te meer is het een verdienste dat Antonij en Leo overkomen als geloofwaardige personages doordat Van Liehsout bijvoorbeeld Antonij’s kinderlijke en idealistische onbevangenheid kan verwoorden in grappige zinnetjes als ‘homo’s zijn een zegen voor het milieu.’ Daarbovenop verhoogt de parlando-stijl het realiteitsgehalte van de personages, al begint de banaliteit van woorden als ‘enfin’ na een tijdje te vervelen. Er zijn echter ook poëtischere passages voorhanden, zoals wanneer Antonij aan Leo vertelt over het leven onder de graven: ‘De wortels van bomen groeien gewoon tussen je ribben door en er kan een muis of mol in je schedel wonen.’ Zulke zinnetjes bevatten geen hoogstaande lyriek, maar bieden een welkome afwisseling met de grotendeels prozaïsche dialogen tussen Antonij en Leo. 

Naast de dialogen zijn er ettelijke spanningselementen aanwezig, zoals wat Leo’s vader tijdens de oorlog heeft meegemaakt of de bestorming van het kerkhof door ongenode gasten die vermoeden dat Leo wat aan het uitspoken is met Antonij. Ze veroorzaken een lichte verhoging van de hartslag, maar ook hier blijven de vragen die Van Lieshout opwerpt interessanter dan de afloop. In de nasleep van hoe de vader van Leo aan zijn einde kwam, stelt Antonij dat ‘vaker dan wij vermoeden het doel juist is om slachtoffer te blijven. Niet omdat het zo fijn is om slachtoffer te zijn, maar omdat je weet wat je hebt als je slachtoffer bent. Je bent iets!’ En in een andere passage verwijt hij zijn moeder dat ‘ze hulp nodig had omdat ze de moeder van een misbruikt kind was en daar niet goed mee kon omgaan.’

Wanneer ben je slachtoffer

In tijden waar ‘trials by media’ en pedojagers als hardnekkige sedimenten vastkleven aan alle kwesties rond kindermisbruik, houwt Ted Van Lieshout in Beitelaar een weg naar het gebeente van die vraagstukken. Ondanks de aanwezigheid van thrillerelementen weerstaat hij de drang tot goedkoop effectbejag en maakt hij op pientere wijze gebruik van die zaken om Antonij’s en Leo’s verhaal te ondersteunen en te compliceren. Literair gezien bevat deze roman geen wervelend taalgebruik of spectaculair plot, al blijkt de compositie van het verhaal uitgekiender naarmate je vordert met lezen. Zeker wanneer de ‘u’ tot wie Antonij zich richt langzaam wegschuift van de lezer. Na het omslaan van de laatste pagina waren het echter niet deze aspecten die bleven hangen. Wat bleef nagonzen was de vraag: Wanneer ben je een slachtoffer en vooral: wie kan en mag dat bepalen?”

Written by Ted

20 november 2022 at 07:54

Geplaatst in Diversen

Een paard voor Sinterklaas op 25!

leave a comment »

Wat ontzettend leuk! Voor het vierde jaar staat ‘Boer Boris, een paard voor Sinterklaas’ in de CPNB Bestseller60. Op 25 maar liefst en het zou me niks verbazen als het boek nog een paar plaatsen stijgt. Want het boek kost tijdelijk maar een tientje, vanwege het tienjarig bestaan van Boer Boris. En als je nou toch in je lokale boekhandel staat, schaf dan meteen ook het kerstboek aan want dat kost tot het einde van het jaar ook maar tien euro! Het is maar goed dat het jubileum volgend jaar voorbij is, want anders gingen we nog failliet met al die spotprijsjes! 😉

Written by Ted

13 november 2022 at 07:38

Geplaatst in Diversen

De huisartsenpraktijk kwijnt weg

with 2 comments

Een vriend van mij is huisarts en die wees me op een nakend probleem waar weinig mensen zich van bewust zijn: de teloorgang van de huisartsenpraktijk. Er zijn al gebieden in Nederland waar niet voldoende huisartsenzorg is en dat komt niet door een tekort aan huisartsen. Er zijn meer dan genoeg huisartsen in Nederland, maar ze bewegen zich op de huisartsenmarkt als zzp’er. Ze nemen geen huisartsenpraktijk over, maar sluiten zich aan bij een bestaande praktijk omdat dat heel veel voordelen voor ze heeft: ze hebben de verantwoordelijkheid voor de praktijk niet, en dus ook niet de lasten, en ze kunnen parttime werken. En dat is een groot probleem. Want het is de praktijkhouder die afspraken maakt met de verzekeringsmaatschappijen en de zzp-huisartsen leunen op zijn of haar licentie. Dat betekent dat als de praktijkhouder geen opvolger kan vinden om de praktijk over te nemen, de praktijk verdwijnt en de zzp-huisartsen een andere praktijk zoeken om zich bij aan te sluiten. Dit heeft tot gevolg dat er steeds minder praktijken komen. Je zou denken dat door schaarse arbeidsplekken zzp’ers op die manier gedwongen worden om toch een praktijk over te nemen, maar de verantwoordelijkheid voor een praktijk schrikt ze zo af, dat ze liever yogadocent of iets dergelijks worden. En dat terwijl de opleiding tot huisarts ontstellend duur is.

Kort door de bocht gezegd, komt dat onder meer door een ongemakkelijke waarheid: het huisartsenvak is steeds meer een vrouwenvak aan het worden en veel jonge vrouwen willen, net als steeds meer jonge mannelijke huisartsen overigens, liever een parttimebaan. Bovendien willen ze tijdelijk uit kunnen stappen om kinderen te krijgen en te verzorgen. En een parttimehuisartsenpraktijk bestaat – nog – niet.

Uiteindelijk zal er wel een oplossing gevonden worden – het ligt voor de hand om de eisen van de verzekeringsmaatschappijen te versoepelen – maar dat zal pas gebeuren als er genoeg mensen zijn gestorven omdat ze niet op tijd bij een huisartsenpraktijk konden komen. 

Written by Ted

12 november 2022 at 06:27

Geplaatst in Diversen

De tip van Saar (11)

leave a comment »

Leuke instagrampost van De Waanzinnige Podcast:

Written by Ted

6 november 2022 at 07:50

Geplaatst in Diversen

“Graag een overkoepelend hokje”

leave a comment »

“Weerbaarheid is leren waar je grenzen zijn en die ook kunnen bewaken. Dus als ouder zeg je niet: ‘Geef tante eens een kus.’ Dat heb ik altijd zo raar gevonden! Je zegt eigenlijk tegen zo’n kindje: ‘Verleg je grenzen maar een beetje.’”

In de Gaykrant een interview van Hanneke van Dongen met mij, onder andere over ‘Beitelaar’: https://www.gaykrant.nl/2022/10/31/ted-van-lieshout-als-ouder-zeg-je-niet-geef-tante-eens-een-kus/

Written by Ted

1 november 2022 at 07:03

Geplaatst in Diversen

Kijk pas om als je stilstaat

leave a comment »

In De Volkskrant van dit weekend:

Written by Ted

30 oktober 2022 at 04:52

Geplaatst in Diversen

Heel de wereld wordt wakker

leave a comment »

Uitgeverij Gottmer vroeg Jaap Robben om een bloemlezing te maken van de hedendaagse kinder- en jeugdpoëzie en daar is een fraai boek van gemaakt met fijne tekeningen van Sebastiaan Van Doninck. Er zijn prachtige besprekingen en hieronder zie je er één van.

Het is een kostbaar bezit voor wie het boek weet te bemachtigen. Toch heb ik gemengde gevoelens bij ‘Heel de wereld wordt wakker’. Niet vanwege het boek zelf, hoor.

Uit de bronvermelding blijkt dat er zwaar geput is uit en geleund is op de vijf boeken die ongeveer tien jaar geleden verschenen als Querido’s Poëziespektakel. De serie moest na vijf jaar ophouden omdat er vanuit de media geen enkele belangstelling (meer) voor was, en daar waren wij, als redactie, uitermate verdrietig over, vooral omdat er meer dan voldoende animo was om door te gaan. Ik heb het zelf nog een jaar geprobeerd, zonder budget, met een online-versie – Pretpark Poëzie – maar dat zette geen zoden aan de dijk.

Ik denk nog vaak met grote spijt terug aan het feit dat we moesten stoppen met Poëziespektakel. Het had ontzettend veel potentie. We kregen schrijvers die nooit voor kinderen schreven zo ver om mee te werken, en we kwamen geweldige talenten op het spoor. Misschien als we er geen jaarlijkse uitgave van hadden gemaakt maar tweejaarlijks, dachten we weemoedig. Misschien was het dan anders gelopen.

Gelukkig was er wel ruimte voor dat andere poëzie-initiatief: ‘Dichter’ van Plint. Dat zorgt nu als enige voor een podium voor kinder- en jeugdpoëzie. En ook die reeks blijkt behoorlijk bijgedragen te hebben aan de bloemlezing.

Het uitbrengen van poëziebundels van individuele dichters is een hachelijke onderneming geworden, al zijn er de laatste jaren wel een paar mooie bundels verschenen. Maar we moeten zo te zien toch genoegen nemen met om de zoveel jaar een grote bloemlezing waarin wat los en vast verscheen, samengebracht is in een boek. Een soort troostboek.

Written by Ted

28 oktober 2022 at 06:28

Geplaatst in Diversen

Supermarkten benadelen inderdaad hun klanten

with 7 comments

Foto: nu.nl

Wat ik al een jaar of twintig roep, is nu door de Consumentenbond bevestigd: supermarkten als Albert Heijn en Jumbo benadelen hun klanten stelselmatig. Ze veinzen dat iets in de aanbieding is, maar als je thuiskomt en je kassabon nakijkt, blijkt de korting niet gegeven.

Volgens dit artikel beloven de supermarkten beterschap, maar dat moet je met een flinke korrel zout nemen, want het maken van “foutjes”, waarvan dit slechts één variant is, is onderdeel van het businessmodel: uit de publieke reactie (lees er de commentaren op de stukjes die ik erover schreef maar op na) blijkt dat veel mensen het krenterig of vrekkig vinden om te zeuren over dit soort klein bedrog en dus geen actie ondernemen, en dat is fijn voor supermarkten, want als je een miljoen klanten benadeelt voor slechts 25 cent per klant, heb je een kwart miljoen winst.

Het zijn die rekkelijken die ervoor zorgen dat mensen die elke cent moeten omdraaien, dat 25 keer moeten doen, elke keer dat ze naar de supermarkt gaan.

https://www.nu.nl/economie/6231290/ah-en-jumbo-vaak-in-de-fout-bij-prijs-van-aanbiedingen.html?fbclid=IwAR038T8uL3AAaBqEEQm-rFyDyfJeUf2bIghD9zvjmJCaPiZI8bR4hRhvzgo

Written by Ted

26 oktober 2022 at 06:14

Geplaatst in Diversen