tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Pleisters bij Boer Boris!

leave a comment »

bb pleisterWie er helemaal bij wil horen, koopt de nieuwe Boer Boris: Boer Boris en het gebroken been. Want achterin het boek zit een gratis mapje met vier Boer Borispleisters. Wie wil er nou niet gezien worden met dit exclusief mode-accessoire? Nou dan! Hup, naar de winkel, haal dat boek, en laat zien dat je hip bent. Heb je geen wondje? Geen nood: je kunt een wondje faken. Heb ik ook gedaan.

Written by Ted

28 juni 2017 at 07:21

Geplaatst in Diversen

Overheid ondergraaft Leenrecht

with 2 comments

dbosDe overheid heeft bepaald dat kinderen gratis boeken mogen halen bij de bibliotheek, maar geen gratis brood mogen halen bij de bakker. Om de makers van die boeken te compenseren is het leengeld ingevoerd, zodat schrijvers, vertalers, tekenaars en vormgevers toch iets verdienen aan de boeken die ze maken. Dat geld wordt betaald door de bibliotheken die de boeken uitlenen.
De overheid heeft besloten dat schoolbibliotheken géén leengeld hoeven te betalen. Daarom verhuizen gewone bibliotheken steeds meer boeken naar schoolbibliotheken, zodat ze schrijvers en tekenaars geen geld meer hoeven te betalen voor hun werk. Dat doen de bibliotheken niet omdat ze een hekel hebben aan boekenmakers, maar omdat ze moeten bezuinigen. De overheid vindt die handelwijze goed, omdat boeken lézen nu eenmaal heel belangrijk gevonden wordt, maar boeken schríjven niet. Daarom mag het geen stelen heten, maar eerlijk is het natuurlijk niet.

Lees hier of hieronder het artikel dat de Stichting Leenrecht over deze kwestie schreef:

Solide basis voor leenrecht verdwijnt
  Onderzoek OCW leidt niet tot gewenste inzicht

Het huidige vergoedingenstelsel voor het uitlenen van boeken via de bibliotheek is onhoudbaar geworden. De belangrijkste oorzaak is dat er veel minder uitleningen worden geregistreerd en dat levert veel minder geld op voor auteurs. Daarnaast is de impact van nieuwe ontwikkelingen, zoals het uitlenen van e-books en de sterke opkomst van de Bibliotheek op school, nog niet verwerkt in het leenrechtstel. Ook na het verschijnen van het OCW-rapport is er onvoldoende inzicht in de precieze omvang en ontwikkeling van uitleningen. Dit stelt Stichting Leenrecht in reactie op het vrijdag jl. verschenen OCW-rapport: ‘Onderzoek naar de ontwikkeling van leenrechtvergoedingen 2006-2015’.

Een jaar geleden besloot het ministerie van OCW in overleg met Stichting Leenrecht en de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB), om nader onderzoek te doen naar de fors dalende opgaves van uitleningen. Het zojuist verschenen rapport roept naar het oordeel van Stichting Leenrecht helaas meer vragen op dan het beantwoordt.
Vooral kinderboekenschrijvers dupe  

Bij de start van Stichting Leenrecht was het uitgangspunt dat 5% van de exploitatiekosten van de bibliotheek via het leenrecht gecompenseerd zou worden aan auteurs en andere rechthebbenden. Een tegemoetkoming voor gederfde inkomsten in ruil voor het recht van de bibliotheek om boeken te mogen uitlenen. Nu, ruim twee decennia later, is deze compensatie mede door de nieuwste ontwikkelingen gedaald tot ongeveer 2,5%.

In cijfers: leverden 158 miljoen uitleningen voor boeken in 1995 nog 40 miljoen gulden op aan leenrecht (nu met inflatie € 23 miljoen), 69 miljoen uitleningen leveren nu nog maar € 9 miljoen op. Met name kinderboekenschrijvers zijn nu de dupe. Dit staat haaks op de behoefte aan goede ondersteuning van de leesvaardigheid.

Verschuivingen in uitleningen

De traditionele uitleenrol van bibliotheken verandert. Bibliotheken faciliteren steeds meer locaties, zoals zorginstellingen en scholen. In het geval van de scholen waren dat voorheen kleinschalige ‘schoolbibliotheekjes’ gerund door een vrijwillige ouder, die vallen mede daarom sinds medio jaren ’90 onder de onderwijsvrijstelling. Tegenwoordig is dat een professioneel programma, genaamd de Bibliotheek op school (dBos), die als complete dienst wordt geleverd door de lokale bibliotheek. Niet in alle gevallen vindt hier registratie plaats van uitleningen. Ook zijn er schoolbibliotheken met openstelling voor volwassenen. Door de onderwijsvrijstelling kan daardoor de situatie ontstaan dat hetzelfde boek geleend door hetzelfde lid bij uitlening via de bibliotheek in de stad wel en via de school geen leenrecht oplevert. We staan nog maar aan het begin van deze ontwikkeling, het aantal uitleningen via scholen steeg volgens het rapport van 1,5 miljoen in 2014 naar 4 miljoen in 2015. Het snel oplopende verschil tussen de cijfers van CBS en Stichting Leenrecht bevestigen deze ontwikkeling. Voor bijsturing op de huidige situatie is een goed inzicht in alle uitleningen nodig. Het rapport biedt die duidelijkheid wat Stichting Leenrecht betreft niet en kan dus ook niet leidend zijn voor de vervolgstappen.

Voorzitter Diederik van Leeuwen van de Stichting Leenrecht: ‘Een sterk leenrechtstelsel is een gezamenlijk belang van betrokken partijen. Alleen, de verhoudingen zijn scheef gegroeid en het leenrecht is niet ingericht op de nieuwste ontwikkelingen. Daarom hebben we de minister van OCW gevraagd te zorgen voor maatregelen. De betrokkenen kunnen zelf werken aan eenduidige registratie van alle uitleningen. De regierol van OCW is onmisbaar, financiële compensatie broodnodig en inhoudelijke aanpassing van bestaande afspraken zelfs onvermijdelijk’.

De reactie aan de minister en een toelichting op de belangrijkste inhoudelijke kritiekpunten op het OCW-rapport kunt u hier downloaden.

Het OCW-rapport ‘Onderzoek naar de ontwikkeling van leenrechtvergoedingen 2006-2015’ kunt u hier downloaden.

Written by Ted

26 juni 2017 at 07:35

Geplaatst in Diversen

‘Humoristisch en ongedwongen’

leave a comment »

SK omslagHebban.nl schrijft over Schuldig kind:

‘Hoewel de thematiek beladen is, maakt Van Lieshout Schuldig kind nergens tot een zwaar verhaal. Het gesprek tussen Ted en zijn oudere ik is regelmatig ronduit humoristisch en ongedwongen. Net zoals in de gedichten van Van Lieshout zit de lading ook in wat er niet gezegd wordt: “Er was verder niemand die ooit zei dat ik een mooi lijf had.” Juist deze zinnen maken het verhaal intiem, zo intiem dat je je als lezer overbodig voelt, alsof je een gluurder bent.’

Lees de hele bespreking van Geertje Otten hier.

Volgende week in Volkskrant Magazine een uitgebreid interview met mij over het boek.

 

Written by Ted

24 juni 2017 at 08:02

Geplaatst in Diversen

Hoera! De nieuwe Boer Boris is er!

leave a comment »

BB9-omslag-webHier is-ie dan, de nieuwe Boer Boris. Hij heet Boer Boris en het gebroken been. Broertje Berend is uit de boom gevallen en kan niet meer op zijn been staan. Hij moet onmiddellijk naar het ziekenhuis!

Wie het boek koopt vindt achterin een klein presentje: een envelopje met vier Boer Borispleisters!

Ga nu niet gauw expres in je vinger snijden om als eerste met een Boer Borispleister rond te kunnen lopen, al is het nog zo aanlokkelijk! Wil je toch als eerste gesignaleerd worden met een originele Boer Borispleister, fake dan een wondje!

Boer Boris en het gebroken been is alweer het negende deel in de serie! Volgend jaar vieren we deel 10!

Ken jij trouwens een boek dat over ziek zijn of het ziekenhuis gaat? Meld het dan op leesjebeter.nl, het online register jeugdliteratuur & geneeskunde!

Written by Ted

22 juni 2017 at 07:17

Geplaatst in Diversen

Ouwe!

with 13 comments

ted-strakke-nekHet is zo ver. Het is voorbij. Mijn dagen zijn geteld. Mijn leven is waardeloos geworden.

Ik, gestoken in een hip hemd en een sexy korte broek, fietste met mijn beeldige groene fietstassen vol boodschappen en met mijn design goudkleurige bel op het stuur en met de wind wapperend door mijn weelderige haren naar huis, toen een auto met aanhanger de weg versperde. Ik ging op de rem staan en zag dat ik achteruit moest omdat de chauffeur niet in staat bleek een korte draai te maken. Een knul van een jaar of 23 stond aanwijzingen te geven en hij ergerde zich eraan dat ik niet snel genoeg achteruit deinsde. Hij riep korzelig: ‘Terug of er in een bocht omheen, ouwe!’

Ik hapte naar adem. Ik wilde iets snedigs terugzeggen, maar ik kon het niet. Ik wilde schelden: ‘Jij vuile voze vuige vieze vent!’ Maar ik was zo aangedaan dat er een snik hopeloos dwars zat in mijn keel. Ouwe, had die vlerk gezegd! Ik dacht dat niemand opgemerkt heeft dat ik inmiddels eenenzestig ben, maar de eerste de beste voorbijganger zag het in één oogopslag.

Vanmiddag moet ik naar de uitreiking door de CPNB van de Griffels, Penselen en Vlag & Wimpels, en het is waarschijnlijk het best als ik een bochel voorwend opdat ik mijn gezicht kan verbergen, zodat niemand ziet dat ik een ouwe ben. Als ik een vrouw was moest ik nu voortaan een bloemetjesjurk aan.

Op de foto, genomen op maandag toen ik terugvloog vanuit Frankrijk, trek ik mijn kalkoenennekje strak. Zie – o hemel, ook dat nog! – dat ik een bloemetjes-t-shirt aan heb.

Written by Ted

21 juni 2017 at 07:16

Geplaatst in Diversen

Drastisch verlies inkomen schrijvers door leenvergoedingen

with one comment

dbosDe Auteursbond heeft een alarmerend onderzoek publiek gemaakt over de drastische daling van het inkomen van schrijvers en vertalers. 

‘Op 16 juni 2017 is het rapport ‘Onderzoek naar de ontwikkeling van de afdracht van leenrechtvergoedingen’ naar de Tweede Kamer verzonden. Hieronder staat de samenvatting van het rapport. Lees het rapport en de brief aan de Kamer.

De conclusies van het onderzoek, uitgevoerd door Ecorys, luiden als volgt.

Het totale aantal uitleningen is in de periode 2006 – 2015 gedaald met 36%. In absolute getallen gaat het om een daling van ongeveer 125 miljoen uitleningen in 2006 tot iets minder dan 80 miljoen uitleningen in 2015.  De reële daling van de leenrechtafdracht in diezelfde periode is zo’n 35%: de leenrechtafdracht bedroeg in 2006 nog 15,3 miljoen euro en in 2015 10,6 miljoen euro.

Het inkomensverlies van auteurs in Nederland is door de gedaalde leenrechtafdracht gemiddeld 6%. Voor kinder- en jeugdboekenschrijvers is het verlies maar liefst zelfs 9%. De professionele (jeugdboeken)schrijver wordt het hardst getroffen in zijn inkomen. Hij of zij is van rechtstreekse inkomsten uit het schrijven immers geheel afhankelijk.

Hoewel ook andere factoren bijdragen, is de invloed van De Bibliotheek op School (dBos) aangetoond en zal deze invloed de komende jaren toenemen. Dit is te verwachten omdat ‘dBos-bouwstenen’ meer en meer worden toegepast door bibliotheken en scholen.

Het inkomensverlies van schrijvers, dat nog altijd geen halt wordt toegeroepen, vindt plaats zonder dat auteurs daar iets tegen kunnen doen. Bij het landelijk uitrollen van het dBos-systeem heeft de impact op het auteursinkomen –en daarmee de totstandkoming van boeken- tot op heden geen aandacht en geen belang gekregen.

Opmerkelijk is dat de door het CBS en Stichting Leenrecht gerapporteerde data over de aantallen uitgeleende boeken aanzienlijke verschillen vertoonden. Er zijn diverse verklaringen gevonden voor die verschillen, maar dat het ingewikkeld was om onderzoek uit te voeren op basis van ‘harde cijfers’ bleek gaandeweg. In het rapport staat: “Door de grote variëteit aan factoren die invloed hebben op de opgave aan Stichting Leenrecht en het CBS, zal er altijd enige onzekerheid bestaan hoe deze factoren precies in elkaar grijpen. Ook is van belang dat het doel van de dataverzameling tussen het CBS en Stichting Leenrecht wezenlijk verschilt. Wij (= de onderzoekers) zien drie typen verklaringen: de verschillende systematiek van het CBS en Stichting Leenrecht; verschillen in omgang met opgave doen van uitleningen tussen bibliotheken en de ontwikkeling van dBos.”

Leenrechtplichtig?

Rapport: “Wanneer een uitlening is vastgesteld, is deze handeling in beginsel vergoedingsplichtig. Dit is alleen anders, wanneer de uitlening onder een vrijstelling valt. De belangrijkste vrijstelling in dit kader is de ‘onderwijsvrijstelling’, welke “instellingen van onderwijs en instellingen van onderzoek en de aan die instellingen verbonden bibliotheken” vrijstelt van betaling van de vergoeding. Of bibliotheekvormen onder de onderwijsvrijstelling vallen, kan afhangen van verschillende criteria, waarbij het vooral leidend zal zijn of de betreffende bibliotheek in zijn functie gelijk is te stellen aan een ‘traditionele’ onderwijs- of onderzoeksbibliotheek.”

Het rapport bevat een weergave van wanneer de vrijstelling volgens de onderzoekers van toepassing zou zijn of niet. De Auteursbond wil er in dit kader vooral op wijzen dat een vrijstelling niet gelijk is aan het ontslaan van de leenrechtplicht. Wij zullen OCW dan ook verzoeken een tijdelijke oplossing te vinden voor het tekort in het inkomen dat door de vrijstelling is ontstaan.

Leesbevordering is teamwork

Auteurs vormen een knooppunt in het netwerk rondom boeken. Het besef dat er zonder schrijver geen boek is, lijkt soms ver weg. De leesbevorderende kwaliteiten van schrijvers kunnen veel productiever aangewend worden binnen het netwerk, als hen de waarde wordt toegekend die zij verdienen.

Samenwerking en kruisbestuiving tussen bibliotheken en schrijvers zou vanzelfsprekend moeten zijn. Zij zijn met elkaar verbonden door hun inhoud. Bij het ontwikkelen van dBos is hier niet aan gedacht, maar: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.

Men moet zich realiseren dat het leenrecht een vorm van behoud is van de Nederlandse cultuur. Het leenrecht is geen sluitpost op een te krappe begroting. Valt een flink deel van het schrijversinkomen weg, dan verdwijnt daarmee onherroepelijk een kwetsbaar deel van de bibliotheekcollecties.

Erger dan de benadeling van auteurs is het effect op het boekenaanbod. In het kleine Nederlandse taalgebied neemt het aanbod af en zullen kinderen het steeds vaker moeten doen met vertaalde bestsellers en een handjevol oorspronkelijk Nederlands werk.

Gelukkig realiseren bibliotheken zich in toenemende mate dat zij niet alleen een verantwoordelijkheid hebben ten aanzien van hun bezoekers, maar ook ten aanzien van de maatschappij. Er is (terecht) aandacht voor de zelfredzaamheid van burgers, mediawijsheid en de bestrijding van laaggeletterdheid bij volwassenen. Meer aandacht is nodig voor het behoud van de Nederlandstalige cultuur en voor de preventie van laaggeletterdheid bij de jeugd. Een breed en gevarieerd aanbod van boeken is daarbij van levensbelang. Niemand is gediend met een verschraling van het aanbod. Wie hardop roept om ‘meer connectie’ ten koste van de collectie, en het leenrecht deels wegbezuinigt, vergeet dat er in Nederland heel veel grote en kleine mensen voor hun leesbehoeften nog steeds afhankelijk zijn van de bibliotheek. De collectie vormt het hart van de bibliotheek.

Nederlandse auteurs werken graag samen met bibliotheken aan leesbevordering. Maar er zal meer oog moeten komen voor het belang van een goed verdienmodel voor schrijvers, juist voor de bescherming en het behoud van het Nederlandstalige boekenaanbod.

Hoe verder?

In Nederland wordt een inkomensverlies van 6% tot 9% zonder enige vorm van overleg in geen enkele beroepsgroep normaal gevonden. Het is dan ook niet vreemd dat schrijvers op hun achterste benen staan. Niet alleen dBos ligt ten grondslag aan de daling van het leenrecht. In het bibliotheeklandschap vinden allerlei veranderingen plaats, zoals het opzetten van ruilbibliotheken, in zorgcentra, maar ook daarbuiten. Verder zijn er ‘commerciële’ bibliotheken opgezet, biebspots en mini-biebs.

Ruilbibliotheken zijn in beginsel sympathieke initiatieven van burgers die het lezen en delen van boeken stimuleren, maar beïnvloeden indirect de geldstroom naar de schrijvers van al die boeken. Er is minder geld beschikbaar om nieuw aanbod te creëren; waarmee verschraling van het aanbod op de loer ligt. Het is dan ook terecht dat OCW ook onderzoek zal laten uitvoeren naar ruilbibliotheken en commerciële bibliotheken. De Auteursbond werkt in samenwerking met uitgevers, boekhandels, bibliotheken, het onderwijs en overheidsorganisaties aan een bloeiend literair- en leesklimaat in Nederland. In het bijzonder bevordert de bond de economische condities waaronder makers -schrijvers, vertalers, illustratoren, scenaristen, freelance journalisten- hun talent en creativiteit ten volle kunnen inzetten om aan dat klimaat bij te dragen.

De komende tijd zal de Auteursbond werken aan plannen om het leenrechtbeleid duurzaam te maken. Wij zullen niet alleen focussen op het verlies, maar juist inzetten op bestendiging van het leenrecht voor de toekomst.’

Was getekend: Taskforce Leenrecht Auteursbond

Written by Ted

20 juni 2017 at 15:00

Geplaatst in Diversen

Terug van La Guérine

leave a comment »

IMG_6432De afgelopen week was ik weg. Op vakantie. Ik ben naar Zuid-Frankrijk geweest, naar La Guérine, om precies te zijn, een tot b&b verbouwde eeuwenoude hoeve te midden van lavendelvelden op een kilometer of zes afstand van het dorp Valensole. Niets gedaan, behalve gelézen. Daar kom ik thuis haast niet toe, dus ik had een stapel boeken meegenomen – je weet wel, van die ouderwetse: van papier – en heb heerlijk in de schaduw gelezen bij een zwembad te midden van verre velden vol stilte. Verwacht van mij dan ook geen relaas over wat ik allemaal heb meegemaakt, want ik heb níéts meegemaakt. Toen ik mijn thuiskomst aan mijn moeder meldde, zei ze door de telefoon: ‘Je hebt het zeker sááái gehad!’ Ik zei: ‘Ik heb het helemaal niet saai gehad. Ik heb genóten.’

IMG_6434

Written by Ted

20 juni 2017 at 07:29

Geplaatst in Diversen