tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Nominaties voor de Gouden Poëziemedaille

with 4 comments

poeziemedailleSinds 2014 reiken Poëziecentrum en CANON Cultuurcel tweejaarlijks de Gouden Poëziemedaille uit. Een vakjury bekroont de beste Nederlandstalige kinderpoëziebundel met de medaille en een kinderjury kent vier Poëziesterren toe.

Een vakjury koos uit 21 bundels die de afgelopen twee jaar werden gepubliceerd. Mijn ‘Onder mijn matras de erwt’ haalde de laatste vijf helaas niet. Ook werk van Vlaamse dichters drong niet door tot de eindselectie. Deze bundels wel:

Robbert-Jan HenkesJij met mij (Querido, 2017)
Edward van de VendelDe zombietrein en andere stripgedichten (Querido, 2017)
Erik van Os & Elle van LieshoutNiets liever dan jij (Querido, 2016)
Linda VogelesangGewoon een droom (Querido, 2017)
Bette WesteraWas de aarde vroeger plat? (Gottmer, 2017)

De winnaar wordt bekend gemaakt op woensdag 30 mei.

Written by Ted

18 april 2018 at 07:17

Geplaatst in Diversen

Mappalibri nogmaals

leave a comment »

Zorg dat je regelmatig op Mappalibri kijkt, want daar verschijnen mooie besprekingen van boeken. Daar is ook deze recensie te vinden:

Ted van Lieshout: Kunst? Fontein van Marcel Duchamps 1917 – 2017

door Jan Van Coillie

10+ – Het omslag is meteen gewaagd: een zwarte achtergrond met daarop een wit urinoir. Erboven het woord Kunst, met vraagteken in oranje letters en eronder de namen Ted van Lieshout (in witte letters) en Marcel Duchamp, gevolgd door Fontein 1917-2017 (in oranje letters).

Het boekje is uitgegeven ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van Duchamps beroemde ‘stunt’ waarbij hij een urinoir, getekend met zijn schuilnaam R. Mutt, tentoonstelde in een museum. Het vraagteken na de titel staat er niet zomaar. Van Lieshout wil net als Duchamp 100 jaar geleden aan het publiek de vraag stellen wat kunst is of wat iets tot kunst maakt. Dat doet hij in een strakke vormgeving met enkel zwart, wit, oranje en grijs.

De tekst begint met een korte dialoog met stelling en ontkenning, een favoriete vorm bij Van Lieshout: ‘Dit is kunst. Welnee, het is een urinoir!’. De volgende bladzijden roepen vraag na vraag op: Is iets kunst als er een lijst omheen zit? Mag je lachen om kunst? Is iets kunst als het in een museum staat? Het kantelmoment komt met de volgende dialoog:

‘Dat is precies wat Marcel Duchamp 100 jaar geleden deed!
Hè?’

Daarop volgt een uitleg over de kunstenaar en zijn urinoir en vooral over hoe er sindsdien anders gedacht wordt over kunst. Typisch voor Van Lieshout is hoe hij die visie als kind gebruikt om niet te hoeven afwassen en zijn moeder ervan te overtuigen dat hij een echte kunstenaar is.

Het boekje eindigt met het gedicht ‘Het woordje kunst’ dat Van Lieshout eerder al publiceerde in Papieren Museum (2002). Dan volgt nog uitleg over de in het boekje gereproduceerde kunstwerken. Is dit boekje kunst? Bij het antwoord kun je je laten inspireren door de slotregels van het gedicht:

‘Nu denk ik bij het woordje kunst aan thuis en aan verhalen,
die opgesloten liggen in een dichtgeslagen boek.
Ik kan er met mijn vingers en mijn ogen in verdwalen
en vind er soms een streling in als ik een streling zoek.’

Ted van Lieshout: Kunst? Fontein van Marcel Duchamps 1917 – 2017, Leopold, Amsterdam 2017, 28 p. ill. ISBN 9789025873820. Distributie WPG Uitgevers

Written by Ted

16 april 2018 at 07:41

Geplaatst in Diversen

Mappalibri

with 3 comments

Mappalibri is een website voor lezers die zoeken naar kwaliteit. Het is een particulier initiatief van redacteurs die de voorbije decennia de recensiewerking realiseerden van de voormalige boekentijdschriften De Leeswolf en De Leeswelp. Mappalibri brengt kritische, deskundig geschreven recensies van een brede selectie kwaliteitsliteratuur die in Vlaanderen en Nederland verschijnt. De boeken worden gekozen ongeacht het genre of de leeftijd van de beoogde lezer, de inhoudelijke en vormelijke kwaliteiten zijn bepalend. Volwassenen-, kinder- en jeugdliteratuur, literaire en genreromans staan dus naast elkaar.

Waarom dat zo is weet ik niet, maar besprekingen op Mappalibri duiken niet op bij zoekresultaten, of ik moet het eigenlijk anders zeggen: als er besprekingen van boeken van mij verschijnen krijg ik op de een of andere manier berichtjes in mijn e-mail of via de sociale media, en zo weet ik dat er een recensie is verschenen. Maar nu zijn er toch weer twee besprekingen van boeken van mij op Mappalibri waarvan ik niet wist dat ze bestaan, omdat ik er niet op ben geattendeerd. Ik heb nu Mappalibri bij mijn favorieten gezet, zodat ik er vaker zelf ga kijken, in plaats van lijdzaam afwachten. De site verdient het, want het is een mooi initiatief en de toewijding van de mensen die er voor nop aan meewerken is zonneklaar.

Hier zijn de twee besprekingen: een van Frauke Pauwels en morgen een van Jan Van Collie.

 

Ted van Lieshout: Onder mijn matras de erwt

door Frauke Pauwels

9+ – Sommige titels vertellen een heel verhaal. Zo ook Onder mijn matras de erwt van Ted van Lieshout. Er is de fascinerende suggestie van een ik-persoon die iets weet wat anderen niet weten, iets dat zeurt en in de weg zit, maar ook een zekere status in zich draagt. Er is immers de verwijzing naar het sprookje, een domein waarmee Van Lieshout ook in Driedelig paard (2011) creatief aan de slag ging. En er is die sprekende vormgeving, waarbij handgeschreven letters over de close-up van een geboetseerd hoofd zijn geschikt – met ingekleurde letteropeningen, zoals kinderen dat soms doen.

In 35 ‘gedichten & portretten’ (van 15 poppen) zet Van Lieshout de gedachten en ervaringen neer van een meisje op de grens van de puberteit. Het volgehouden ik-perspectief en de terugkeer van herkenbare sleutelervaringen zoals de relatie met haar oma, de worsteling met het uiterlijk, de scheiding en nieuwe liefdesrelaties van haar ouders maken van Onder mijn matras de erwt een overtuigende ‘gedichtenroman’. Met elk gedicht geraakt de ik-verteller verder ingekleurd en groeit de waardering voor het vermogen van Ted van Lieshout om zo onder de huid van een kind te kruipen.

Anders dan in een bundel als Wij zijn bijzonder misschien zijn wij een wonder (2012) hanteert de auteur hier geen vaste versvorm. Zo is het eerste gedicht, waarin de ik-figuur uit haar kindertijd stapt en letterlijk speelt met de macht in liefdesrelaties, niet toevallig een aftelrijmpje:

‘De derde zeurde aan mijn kop en wou steeds met me mee.
Die liet ik achter in de tuin. Toen had ik er nog twee.’

Verderop volgen enkele blokgedichten, de vorm die Van Lieshout verkende in Driedelig paard. Sprookjesmotieven, treffend ingezette herhalingen en enjambementen keren ideeën om en om, zodat de gedachten van dit meisje allerminst beperkt blijven tot de kindertijd. De seksualiteit van de volwassene en de relatie tussen ouder en kind worden getoond en in vraag gesteld:

‘Hij blijft altijd

mijn vader, maar eeuwiger de man die denkt
dat dames hem harder nodig hebben dan ik,
als het avond is en het bed voelt koud. Ik begrijp
het al sinds hij vertrok. Zijn kind is oud.’

Net als elders in zijn oeuvre neemt Van Lieshout zijn lezer ernstig: de toon is soms bikkelhard, de teksten vaak tot het bot uitgebeend. Dat maakt Onder mijn matras de erwtzeker niet gemakkelijk, maar het verhaal van deze ik-figuur is dwingend – en zoals een echt gesprek klinkt het nog dagen na.

Het duurt amper enkele gedichten om vast te stellen dat elk poppenportret visueel verwijst naar de tekst: bij ‘zeven keukens’ is de pop met keukendoeken getooid, de pop bij ‘elf treden’ draagt een stofdoek, het hoofd bij ‘aan tafel II’ is getooid met een doorgesneden spitskool.

Hoe letterlijk ze ook aan de tekst lijken te zijn aangepast, zo bevreemdend werken de close-ups. Binnen de bundel lijken ze eerder te voorkomen dat je helemaal meegaat in de wereld van de ik-figuur, dan dat ze dat bevorderen. ‘Vijftien poppen’, een zoekende ik en een verwrongen ouderrelatie – ga jij er maar mee aan de slag, zo lijkt de bundel te zeggen. Hun sterke expressie en de onvermijdelijke neiging om ze emoties en karaktertrekken toe te dichten maken van deze geboetseerde hoofden met glazen knikkerogen een studie van de menselijkheid op zich. Dubbeltalent Van Lieshout toont zo – alweer – wat de relatie tekst en beeld vermag.

Opvallend is de toevoeging aan het eind van de bundel ‘over de poppen’. Niet alleen verklaart Van Lieshout daarin hoe ze zijn ontstaan en hoe hij te werk ging, hij roept de lezer ook expliciet op om zélf met poppen aan de slag te gaan en ze te portretteren. Zo opent hij opnieuw de weg naar interactie met de lezer, die sinds zijn beeldsonnetten sterk is toegenomen en geeft hij het performatieve element expliciet een plek in de leeservaring. Het is geweldig vast te stellen hoe Ted van Lieshout lezer en literair veld blijft uitdagen.

Ted van Lieshout: Onder mijn matras de erwt, Leopold, Amsterdam 2017, 89 p. ill. ISBN 9789025864989. Distributie WPG Uitgevers

Written by Ted

15 april 2018 at 11:22

Geplaatst in Diversen

Ted op de Zeepkist

leave a comment »

Vandaag was de tiende Middag van het Kinderboek! Het was een mooie middag met leuke lezingen en Mylo Freeman maakte het jaarlijkse schilderij. Ook dit keer hadden de presentatoren Aby Hartog en Marco Kunst gezorgd voor de Zeepkist, waarop je kort je verhaal kunt houden.

Wat ben ik toch een brabbelaar! Ik mocht 4 minuten op de zeepkist staan, maar doordat Marijke Troelstra het filmde, blijkt dat ik er maar liefst 6 minuten op stond! Schande!

Written by Ted

14 april 2018 at 22:06

Geplaatst in Diversen

Lof zingen en dansen!

leave a comment »

rec-ERWT

Leuke recensie van Sabine de Graeve op Verteleenswathttps://verteleenswat.wordpress.com/2018/04/12/woutertje-pieterse-prijs-2018/

Written by Ted

13 april 2018 at 05:50

Geplaatst in Diversen

Zaterdagochtend Boer Boris bij Boekhandel Blokker!

leave a comment »

BB 200.000 kleinerZaterdag zijn Philip Hopman en ik om half elf ’s ochtends te zien in boekhandel Blokker in Heemstede. Natuurlijk vertellen we over Boer Boris en Philip tekent erbij. Komen jullie ook?

Written by Ted

12 april 2018 at 14:07

Geplaatst in Diversen

Verrijkende beperking

with 2 comments

fanfareWEBVanmiddag vond in Amersfoort de finale plaats van ‘Het andere gedicht‘, een dichtwedstrijd georganiseerd door Special Arts voor mensen met een verstandelijke beperking. Ik mocht samen met Ester Naomi Perquin, Erik Jan Harmens en politica Vera Bergkamp in de jury zitten, en wij beleefden een mooie, hier en daar ontroerende middag. De middag werd opgeluisterd door een fanfareorkest dat er anders uitzag dan andere. Vooraan, tussen louter volwassenen, stond een meisje van acht of negen dat dapper op trombone speelde.  Ik kon mijn ogen niet van haar afhouden.

Op het podium holde presentator Art-Jan de Vries rond, dartelend, ad rem, ondeugend, dwepend met een jonge acteur uit Goede tijden, slechte tijden die ook te gast was. Hij was leuk tegen het publiek, dat bestond uit mensen met een verrijkende beperking, zoals een van de meedingende dichters heel terecht zei, en hun begeleiders. Het publiek was leuk tegen hem. En geduldig, want het programma duurde heel lang en iedereen bleef keurig zitten. Wij als jury ook, met graagte, want het verveelde geen moment.

Het gedicht dat won werd geschreven door een jonge vrouw, Angelique Groen. Erik Jan las het voor, terwijl de winnares trots naast hem stond:

Letters:
het zijn rondjes
vierkantjes
streepjes
met of zonder puntjes
dicht bij elkaar
of met veel wit ertussen
Letters maken wit papier
mooier
Ik kan niet lezen.

Er is een boek verschenen met heel veel gedichten erin (er werden er meer dan 1000 ingestuurd!). Het heet Waar ik weg waai (ISBN 978-94-91341-06-9).

waarikwegwaai502

Written by Ted

11 april 2018 at 22:38

Geplaatst in Diversen