tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

‘Fijn boek voor fijnproevers’

leave a comment »

Een mooie bespreking door Diet Groothuis van Muggemietje:

‘De gemene moord op Muggemietje. Ted van Lieshout

Kijk, wie vliegt daar in een rondje?
Muggemietje zonder mondje.
Muggemietje heeft een rietje
en dat steekt ze, als ze dorst heeft,
in je arm of in je knietje,
omdat kleine Muggemietje
niet van kaas en niet van worst leeft,
maar van bloed via een wondje,
ook al vind je dat niet goed,
want ze zegt: ‘Wat moet dat moet.
Ik kan niet leven zonder bloed.

Heerlijk,’ zegt ze, ‘dank je wel
voor de druppels uit je vel.
Is er nog een kind dichtbij
dat geen prikje kreeg van mij?
O,’ zoemt ze, ‘wat is het fijn
om een blije mug te zijn.’

En zo vliegt ze verder rond,
op zoek naar kin of kuit of kont.
Misschien komt ze op bladzij negen
wel iets overheerlijks tegen.

BAM!
[…]
Ted van Lieshout. Uit: De gemene moord op Muggemietje. Leopold, 2020.
Wie na dit citaat denkt te weten wat dit voor boek is, wordt verrast tijdens het verder lezen, hoewel  lezers van Ted van Lieshout altijd enigszins verdacht zijn op onverwachte wendingen.  De vraag blijft: is dit een (soort) prentenboek,  poëzie, een whodunnit, een rechttoe rechtaan verhaal?

Op de pagina na bovenstaand citaat staan de letters Muggemietje, rondgestrooid naast, onder en in een enorme bloedvlek. De kinderen in de klas geven het boek de schuld van de moord op Muggemietje en verbannen het naar de kast.  Maar dan klagen de letters van het boek het boek  zelf aan:
‘O, hadden wij maar in een ander boek gestaan! Duizenden boeken op de wereld, en waar staan wij in? Juist, in een boek dat een moordenaar is! En het ergste is: wíj zijn onschuldig. Wij hebben niks gedaan. Maar omdat wij in Boek staan, hebben wij óók straf!’
Lijkt dit op van Lieshouts vorige boek ‘Ze gaan er met je neus vandoor’, hier gaat van Lieshout een stap verder. Niet de letters zijn schuldig, maar het boek zelf. Dat levert merkwaardige en grappige situaties op.
Er valt sowieso bovengemiddeld veel te genieten. Allereerst van de heerlijke vormgeving, de contrasterende kleuren, gulle letters en typografie, de ingenieuze, gekke plot- en verhaalwendingen. Maar lezers van dit boek zullen zich toch vooral laven aan de taal, die royaal en aanschouwelijk is, onverbloemd, grappig en smeuiig.  Er staat geen woord, of letter, te weinig of te veel in het boek (hoewel op pagina 65  onbedoeld  een letter r mist).
Ritme en rijm zijn vernuftig en vlekkeloos, de alfabetisch allitererende scheldkannonades hilarisch, de onderliggende woordgrapjes wrang (Muggemietje, in de kast, uit de kast), de ondertoon schurend.
Fijn boek voor fijnproevers.
Leeftijd 9+.’

Written by Ted

6 juli 2020 at 09:40

Geplaatst in Diversen

Scherpe rente van 0%

with one comment

Schermafdruk 2020-06-30 08.47.05

Banken onderzoeken hoe ze klanten kunnen mangelen zonder dat die al te hevig kermen. ABN Amro doet het door de kosten voor het betaalpakket flink te verhogen. Op die manier wordt een andere maatregel die de banken eigenlijk graag willen invoeren nog even op de lange baan geschoven. Maar toch probeert ABN Amo vast uit wat er gebeurt als klanten worden geconfronteerd met 0 % rente op hun spaarrekening. Dat doen ze door dat in te voeren bij dochterbank Moneyou. Daar krijg je sinds kort een “scherpe rente” van 0%. Het scherpe daarvan is dat het altijd nog beter is dan -0,5%.

Written by Ted

5 juli 2020 at 10:20

Geplaatst in Diversen

Over kunst gesproken (4)

leave a comment »

bewijs-van-menselijke-aanwezigheid-in-Zuid-Afrika-2015Deze foto heb ik zelf gemaakt in Zuid-Afrika. Daar is een uitgestrekt leeg gebied.
Dat hier toch mensen zijn geweest is duidelijk te zien. Iemand heeft een zeil achtergelaten. Het is door de wind opgetild en tegen een oude boomstronk gewaaid. Daar heeft het zich om de stam heen gedraaid. Het blijft er net zo lang verstrikt tot iemand het losmaakt of tot het door de tijd tot kleine korreltjes stof is vergaan. 
Die korreltjes plastic blijven nog heel lang in het milieu aanwezig, dus waarom heb ik dat zeil niet losgemaakt en keurig weggegooid? Ik weet het eigenlijk niet. Het zeil was zo precies meegedraaid met het hout van de stam dat ik vond dat ze bij elkaar hoorden. Een kunstwerk dat door de wind is gemaakt van een zeil dat kwam aanwaaien en een boom die er al stond. Of misschien dacht ik dat iemand het expres gedaan had. Een eenzame reiziger die door het uitgestrekte gebied had gelopen en een teken van leven achterliet: ik was hier!
Ik vervolgde mijn reis en kwam langs stadjes en dorpen die ooit een naam hebben gekregen van mensen die er voor het eerst waren: Riemvasmaak, Pofadder, Springbok, O’Kiep, Bulletrap, Steinkopf en tenslotte het desolate dorp aan de winderige, immense oceaan: Kleinzee. Alsof ik reisde langs de regels van een gedicht.

Dit is het vierde deel in een serie. Mijn bedoeling is om elke week, tot aan mijn 65ste verjaardag later dit jaar, op deze manier uit te dragen hoe belangrijk ik kunst vind. 

Written by Ted

2 juli 2020 at 07:18

Geplaatst in Diversen

Voodooprotest

leave a comment »

pexels-photo-2395731.jpeg

Foto door Tomas Ryant op Pexels.com

In Amerika worden nu televisieseries van de buis gehaald omdat de rol van de politie erin geromantiseerd zou zijn. Mogelijk levert dat uiteindelijk waarheidsgetrouwer series op in de toekomst, maar vooralsnog gaat het om censuur en verarming. Zo zie je maar: als je eenmaal toestaat dat kunst en cultuur vernield mag worden om een ander doel te dienen – in dit geval de strijd tegen racisme – wordt kunst uiteindelijk vogelvrij.

In Nederland is het prachtige kinderboek van Dolf Verroen, Slaaf, kindje, slaaf/Hoe mooi wit ik ben neergehaald door mensen die het boek waarschijnlijk niet eens gelezen hebben; begrepen hebben ze het in ieder geval niet.

Schermafdruk-2020-07-01-19.29.16

Nu begint een enkeling voorzichtig te vermoeden dat het misschien te hysterisch is om kunst te gebruiken als morele thermometer in de aars van de maatschappij, maar luttele weken geleden stond bijna iedereen juichend te verdedigen (ook door mensen die kunst éígenlijk een warm hart toedragen) dat kunstvoorwerpen gerust van hun sokkel getrokken mogen worden als het doel sympathiek gevonden wordt. Tja, dan gaan uiteindelijk de remmen los. Kunst is immers veel weerlozer dan economie en politiek; het kapotmaken ervan heeft meestal geen nare gevolgen voor je eigen portemonee en ageren tegen het economische en politieke onrecht dat discriminatie met zich meebrengt wel. Men heeft de smaak te pakken: nu zijn tv-series aan de beurt, boeken, straks theatervoorstellingen en musea.

Ik blijf ertegen ageren. Mensen, weet waar je aan begint! Je trekt niet het beeld van een slavendrijver om, maar het beeld van een kunstenaar. Het aanvallen van kunst en cultuur is voodooprotest. In plaats van naalden te steken in een poppetje dat symbool staat voor degene die je wilt beschadigen, gebruik je kunst en cultuur als zondebok. Het resultaat is culturele armoede, dus uiteindelijk graai je toch in je eigen portemonnee.

Written by Ted

1 juli 2020 at 19:35

Geplaatst in Diversen

Og3ne

with one comment

Heeft de coronacrisis ook iets goeds opgeleverd? Zeker wel. De Home Isolation tracks van Og3ne. De laatste weken ben ik verslaafd geraakt aan het kijken op YouTube naar filmpjes waarin buitenlandse mensen reageren op deze groep van drie zusjes die de sterren van de hemel en onwaarschijnlijk goed close harmony zingen. Ze wonnen een talentenwedstrijd, zongen een paar jaar geleden voor Nederland op het Eurovisie Songfestival en scoorden bij de jury’s hoog, maar bij het publiek een stuk minder. Wat ietwat bitter stemde, want het is desillusionerend als kwaliteit het aflegt tegen quatsch.

Tijdens de coronacrisis zijn ze thuis gaan zingen, omdat een van de zusjes extra gevaar loopt als ze Corona zou krijgen. Vanuit hun huiskamers gaven ze de afgelopen maanden een soort miniconcerten die zo perfect klinken, dat ik niet snap hoe het mogelijk is. Nergens een valse noot, perfecte timing; het is allemaal zo harmonieus en fraai gedaan, dat ik verwacht dat er op een bepaald moment iemand komt die zegt dat het een sprookje is. Misschien werken ze met autotune of andere apparatuur die vlekkeloos maakt, maar zelfs als dat zo is leveren ze excellent werk dat alleen tot stand gekomen kan zijn door innige en uitgepuurde samenwerking – ik zit regelmatig met kippenvel of tranen in mijn ogen, omdat mensen die hun kunst bloedserieus nemen – en dat doen de zusjes – mij nu eenmaal ontroeren.

De Home Isolationserie is nu afgelopen, maar alle filmpjes zijn makkelijk op YouTube terug te vinden, en zo ook de honderden – het lijkt wel een rage! – filmpjes waarin luisteraars laten zien hoe ze reageren op de eerste keer luisteren naar een song. Ik heb gekozen om een van die opnames te laten zien en wel van iemand die zich The Rage and The Worst noemt, omdat ik zijn reacties zo hartverwarmend vind. Hij kende Og3ne niet, is naar alle tracks gaan luisteren, en reageert in dit filmpje voor het eerst op het slotnummer dat Og3ne online heeft gezet: Straight to you, nota bene een eigen nummer van Og3ne, met een wonderschoon orkest achter zich en een al even mooi arrangement.

Written by Ted

30 juni 2020 at 07:03

Geplaatst in Diversen

Gehandicapte homo in de hoofdrol? Dat kán toch niet? Jawel, het kan.

leave a comment »

Een televisieserie vinden met een homo in de onvoorwaardelijke hoofdrol is geen makkie. Een serie vinden met een gehandicapte in de hoofdrol is misschien nóg zeldzamer. Laat er nu op Netflix een serie zijn met een homoseksuele gehandicapte in de hoofdrol! Zoiets kan alleen op betaal-tv, want welk bedrijf wil nou een serie sponsoren over een manke homo als-ie ook Veronica Inside kan sponsoren?

De serie is zeker niet de beste die ik ooit gezien heb, maar sympathiek is-ie zeker en goed is-ie ook. Hij heet Special, en hij wordt gemaakt door de hoofdrolspeler zelf, Ryan O’Connell, die homo is en in de serie veinst dat hij gehandicapt is geraakt bij een auto-ongeval, terwijl hij in werkelijkheid al heel zijn leven lijdt aan een hersenbeschadiging.

Doordat hij een hersenbeschadiging heeft ziet zijn acteren er anders uit dan bij een “normale” acteur, en dat is even wennen. Tegelijkertijd geeft dat een nuance aan de serie die ik nooit eerder in een andere serie zag.

De afleveringen duren maar 16 minuten, maar er is een tweede reeks op komst. Aanrader? Zeker!

Written by Ted

29 juni 2020 at 13:15

Geplaatst in Diversen

Over kunst gesproken (3)

with 3 comments

Théodore_Géricault_-_The_Raft_of_the_Medusa_-_WGA08630In 1816 verging het Franse marineschip De Medusa. De officieren pikten de reddingsboten in en lieten de honderdvijftig andere opvarenden in de steek. Die moesten zich redden met een vlot. Slechts vijftien van hen waren nog in leven toen ze na dertien dagen dobberen door een ander schip werden ontdekt.
Het werd een groot schandaal, want na onderzoek bleek dat de kapitein van het gezonken schip aan zijn baan was gekomen door vriendjespolitiek. 
Drie jaar later was er een nieuw schandaal, nu naar aanleiding van het schilderij dat Théodore Géricault (1791-1824) ervan had gemaakt. Dat een zwarte man boven de witte mannen uitsteekt, alsof hij hóger was, zat menigeen dwars. Men was opgegroeid met het idee dat witte mensen beter waren dan zwarte.  Maar in die tijd stond de slavernij, waar veel zwarte mensen het slachtoffer van waren, wel onder druk. In 1794 was de slavernij in Frankrijk afgeschaft, maar in 1802 weer ingevoerd. In 1815 werd afgesproken om de slavernij opnieuw af te schaffen, maar dat gebeurde uiteindelijk pas in 1848.
Sinds de twintigste eeuw is slavernij overal op de wereld verboden, maar de omstandigheden waaronder veel mensen moeten leven en werken zorgen ervoor dat slavernij eigenlijk nog steeds bestaat. Het wordt alleen niet meer zo genoemd.
Wat opvalt aan dit schilderij is dat er weinig kleuren zijn gebruikt, vooral veel tinten bruin. Door donkere stukjes af te wisselen met lichte is een dreiging gaan ontstaan die overal op het doek gevoeld wordt. Zonder het stipje in de verte, het reddingsschip Argus, is alles verloren.

Dit is het derde deel in een serie. Mijn bedoeling is om elke week, tot aan mijn 65ste verjaardag later dit jaar, op deze manier uit te dragen hoe belangrijk ik kunst vind. 

Written by Ted

25 juni 2020 at 07:44

Geplaatst in Diversen

‘Een heel bijzonder en vermakelijk boek’

leave a comment »

Muggemietje-omslag-loresEen leuke recensie van Muggemietje op Kinderboekenpraatjes.nl. ‘De gemene moord op Muggemietje is een originele whodunit. Van Lieshout combineert op een unieke wijze speelse taal met verhalende vormgeving. Een heel bijzonder en vermakelijk boek.’ Zo luidt de conclusie van de bespreking. Lees de hele bespreking hier.

Denk aan de lesbrief die is gemaakt bij Muggemietje voor op school. Hij is hier te vinden!

Written by Ted

24 juni 2020 at 06:06

Geplaatst in Diversen

Beroepsgeheim huisarts stilletjes afgeschaft?

with 3 comments

pexels-photo-4047072.jpeg

Foto door Karolina Grabowska op Pexels.com

Misschien is het door de coronatoestand niet opgevallen, maar het beroepsgeheim van artsen lijkt stilzwijgend te zijn afgeschaft. Tenminste als ik een artikel in de Geldgids van de Consumentenbond (nummer 4, juni/juli 2020) mag geloven. Daarin wordt dit meegedeeld: ‘Verzekeraars kunnen bij de huisarts inzage krijgen in het medisch journaal van klanten. Dat blijkt uit uitspraken van het Kifid (Klachteninstituut Financiële Dienstverlening, TvL). In beide gevallen ging het om een arbeidsongeschiktheidsverzekering.’

Dat is nogal wat. Er staat niet dat de huisarts verplicht is inzage te geven, maar er staat ook niet dat hij/zij kan weigeren. En er staat nog wel iets anders opmerkelijks : ‘De verzekering wilde checken of de klant zich bij het afsluiten van de verzekering schuldig had gemaakt aan verzwijging. Het is volgens de Autoriteit Persoonsgegevens voldoende dat de verzekeraar in zijn voorwaarden meldt dat de vragen naar waarheid beantwoord moeten worden en er gecontroleerd kan worden. De verzekerde hoeft geen melding te krijgen dat de verzekeraar het het medisch dossier van de huisarts raadpleegt of kan raadplegen.’

Dit betekent dat de vertrouwensrelatie die je met je huisarts hebt voorbij is. Je medisch dossier is publiek en noch de huisarts, noch degene die het heimelijk inziet hoeft je te vertellen dat er inzage heeft plaatsgevonden. Alles wat je je huisarts in vertrouwen hebt meegedeeld en dat in je patiëntendossier terecht is gekomen, is dus niet meer geheim.

Als het klopt. Ik kan me dat eigenlijk niet voorstellen. Maar uit de uitspraak in deze zaak blijkt dat de artsen van de klager de informatie uit het medisch dossier van hun patiënt vrijwillig aan de verzekeraar hebben verstrekt. In deze kwestie kan het nog zijn dat het niet om de huisarts gaat, maar om een andere arts, die mogelijk geen beroepsgeheimrelatie heeft met de man in kwestie. Maar bij deze zaak (zie punt 2.5) gaat het wel degelijk om een huisarts die informatie heeft onthuld waarvan zijn patiënte mocht aannemen dat die vertrouwelijk behandeld zou worden.

Written by Ted

23 juni 2020 at 06:27

Geplaatst in Diversen

Muggemietje in het tijdschrift ‘Lezen’

leave a comment »

muggemietje-lezen

Written by Ted

20 juni 2020 at 07:17

Geplaatst in Diversen

Over kunst gesproken (2)

with 2 comments

Dit is het tweede deel in een serie. Mijn bedoeling is om elke week, tot aan mijn 65ste verjaardag later dit jaar, op deze manier uit te dragen hoe belangrijk ik kunst vind. 

screenshot-britsh-museum-discuss-throwerDe discuswerper van de Griekse beeldhouwer Myron van Eleuthera is van ongeveer 450 vóór het begin van onze jaartelling. Het originele bronzen beeld is verloren gegaan. Waarschijnlijk is het omgesmolten, want brons was gewild.
Er zijn meerdere kopieën van gemaakt, vaak van marmer. Geen van allen hebben ze de eeuwen ongeschonden doorstaan. In het British Museum staat een merkwaardige versie. Men vond bij opgravingen in Rome twee beelden in brokken terug en zette per ongeluk het hoofd van het ene beeld op de hals van het andere, en dan ook nog eens verkeerd om. Het beeld kijkt nu vooruit naar de grond in plaats van achterom naar de discus. 
In veel musea zijn oude beelden te zien die gebroken zijn geweest of waarbij een deel mist. Meestal was dat per ongeluk, maar soms ook expres. Veel mannelijke beelden missen hun piemel. Die is er niet afgestoten bij een onvoorzichtige verhuizing, maar er afgetikt met een hamertje. Men vond in bepaalde periodes een bloot beeld maar niks en besloot om geslachtsdelen te bedekken met een vijgenblad. Op dat idee kwamen ze door het verhaal van Adam en Eva in de Bijbel. Die schaamden zich plotseling voor hun naaktheid en maakten schorten van vijgenbladeren.    
Om zo’n vijgenblaadje — vaak van gips of brons — te kunnen bevestigen, werd de piemel diep weggehakt, zodat het blad met een pen in het gat gestoken kon worden.
De afgehakte piemels werden meestal niet weggegooid, maar opgeborgen in kasten. De katholieke kerk in Vaticaanstad heeft een enorme verzameling.
In tijden van minder preutsheid heeft men veel vijgenbladen weer weggehaald, maar daarmee kregen al die beelden hun piemel natuurlijk nog niet terug. Hun vinger ook niet.

Written by Ted

18 juni 2020 at 06:35

Geplaatst in Diversen

Kunst en polariseren

with one comment

pexels-photo-2167395.jpeg

Foto door Jose Antonio Gallego Vázquez op Pexels.com

Ik heb het wel geweten. In de afgelopen twee weken is het racismedebat zo totaal gepolariseerd, dat ik in de knel ben geraakt. De sociale media hebben gefungeerd als strijdtoneel om alles wat naar wit neigt spierwit te maken en alles wat enigszins zwart is gitzwart. De nuance is volledig verloren gegaan. Of eigenlijk ligt het gecompliceerder: nuances die zijn ingebracht zijn als het ware ingelijfd door de verkeerde partij. Zo strijdt extreemrechts nu met het beschermen van kunst- en cultuurgoed, hoewel de beweging daar eigenlijk geen zier om geeft, terwijl antiracisten over het algemeen wel geven om kunst en cultuur, maar daar nu niets mee doen omdat het gekozen strijdmiddel het vernielen ervan is.

Ik ben tégen racisme en tégen het vernielen van kunst- en cultuurgoed. Het is een standpunt dat stuit op een muur van onbegrip. Ik heb naar mijn gevoel wel duizend keer uitgelegd hoe ik het zie, maar elke nuance die ik aanbracht werd onmiddellijk tenietgedaan door de volgende reageerder die van voor af aan begon met het helder stellen dat je óf bij het ene uiterste hoort óf bij het andere. Het is nog net niet gebeurd dat ik ronduit een racist ben genoemd omdat ik op kom voor het bestaansrecht van kunstgoed, maar de suggestie dat ik het ben suist nog na in mijn oren. Zelfs een familielid kwam voorzichtig bij mij informeren of ik wel antiracistisch ben omdat het opkomen voor kunst in een tijd waarin het ondergeschikt moet zijn aan de strijd tegen racisme me verdacht gemaakt heeft.

In de eerste periode van de coronacrisis was het land in rep en roer over de scharminkelachtige hulp die de kunstsector kreeg van de overheid. Dat tumult verstomde op het moment dat het eerste standbeeld werd omgetrokken. Plotseling gingen zelfs mensen die zelf werkzaam zijn in de kunst, kunstuitingen bagatelliseren. De een na de ander diskwalificeerde kunst door te roepen dat vernielde kunst geen kunst was, of niet mooi, of een eerbetoon en daardoor geen kunstuiting. Mijn argument dat niet Edward Colston werd neergehaald maar de creatieve arbeid van de maker, John Cassidy, vond vrijwel nergens gehoor.

Maar ik ga door. 🙂

Morgen de tweede aflevering van de serie Over kunst gesproken: over een gebroken beeld en wat ermee gebeurde.

Written by Ted

17 juni 2020 at 08:48

Geplaatst in Diversen

Niet vernielen. Maar wat dan wel?

with one comment

IMG_7920In het vernielen en bekladden van standbeelden als protest tegen racisme zie ik niets. Maar wat dan? Ik schreef het al eerder: schéppen! Schep kunst. Schep er ruimte voor. Schep kennis en inzicht. Kennismaken is de overtreffende trap van kapotmaken.

> Maak geen kunst kapot, ook niet als je het zelf geen kunst vindt, maar verander straatnamen. Noem geen straten meer naar personen, maar naar mijlpalen of iconen. Doop de Joseph van Aembij tot Zeveraerlaan om tot Anansilaan.

> Als kunst onhoudbaar is in de openbare ruimte, verhuis het dan naar een museum of in het uiterste geval naar een depot. Bedenk wel dat veel mensen nooit naar een museum gaan en dus ook niet geïnformeerd raken over waarom een werk uit de openbare ruimte is verwijderd.

> Creëer nu eindelijk eens het Stimuleringsfonds Diversiteit. Zorg dat alle cultuurfondsen een extra potje hebben om initiatieven te honoreren die bijdragen aan (begrip voor) een meer diverse en inclusieve samenleving.

> Neem kennis van kunstuitingen die buiten je eigen kader vallen. Lees eens een boek van iemand uit een andere cultuur. Ga naar een tentoonstelling van kunst die gemaakt is door iemand met een andere huidskleur dan de jouwe. Luister naar (wereld)muziek die níét in de Top 40 staat.

(Foto: bladzijde uit ‘Bloot’, Ted van Lieshout, Querido 2020. Op de foto zie je een beeld waarbij moedwillig de penis is weggeslagen en een ander waarbij het geslachtsdeel is afgedekt met een vijgenblad. In het boek ga ik uitgebreid in op het vernielen van beelden uit idealisme.)

Written by Ted

15 juni 2020 at 05:58

Geplaatst in Diversen

Zwart-witdenken

with 5 comments

pexels-photo-3957986.jpeg

Foto door cottonbro op Pexels.com

Wat heb je aan je principiële standpunt? In de strijd tegen racisme is niet het vernielen van kunst- en cultuurgoed de aangewezen weg, is mijn overtuiging, maar het scheppen van kunst en het scheppen van ruimte daarvoor. Lees eens een boek van een schrijver met een andere huidskleur dan de jouwe. Ga eens naar een theatervoorstelling van mensen die niet tot je eigen clubje behoren. – Maar haast niemand wil het horen. Ik heb hele en halve verwijten naar mijn hoofd geslingerd gekregen door mensen die niet lazen wat ik schreef, maar onmiddellijk overgingen tot het oordeel: wie tégen vernieling is, is vóór racisme.

Ach, ik begrijp de gekozen methode van het vernielen wel. Als demonstranten vredig gaan zitten kleien op de Dam zijn de nieuwsmedia totaal niet geïnteresseerd; als ze het Monument op de Dam omtrekken komen het Nieuws en de Krant vrolijk aangehuppeld: we hebben weer een item! Vernielen is sexy. Wie in het nieuws wil komen kan inderdaad beter stukmaken dan scheppen.

Maar vernieling – ook wel geweld genoemd – roept altijd tegenreacties op. Nu zijn mensen met ultrarechtse overtuigingen naar buiten gekomen om zich op te werpen als beschermer van monumenten. Niet omdat ze in kunst geïnteresseerd zijn – velen hebben nog nooit de binnenkant van een museum gezien – maar omdat ze óók op het journaal willen.

En zo zijn we weer terug bij af: de kwestie is weer helemaal gepolariseerd, zoals alles tegenwoordig wordt ontkleurd: er blijft alleen zwart-wit over. Voor nuance is geen plaats. En zo wint niemand. Een paar duizend kilometer hiervandaan werken tot slaaf gemaakte kinderen zich in fabrieken nog steeds uit de naad voor de mondkapjes die nodig zijn om op minder dan anderhalve meter afstand van elkaar naar onze vakantiebestemming te kunnen vliegen.

Written by Ted

14 juni 2020 at 07:35

Geplaatst in Diversen

Over kunst gesproken (1)

with 2 comments

Dit is het eerste deel in een serie. Mijn bedoeling is om elke week, tot aan mijn 65ste verjaardag later dit jaar, op deze manier uit te dragen hoe belangrijk ik kunst vind. 

Turner-Slave-ship-Boston-MuseumIn 1840 liet William Turner zich voor een van zijn schilderijen inspireren door een gruwelijk verhaal dat ongeveer zestig jaar eerder had plaatsgevonden. 
De Engelsen hadden voor de kust van Ghana het Nederlandse schip Zorg met 244 tot slaaf gemaakte zwarte mensen aan boord buitgemaakt. 
De kapers brachten het schip aan land en verkochten het met mensen en al aan Engelse kooplieden. Die dreven nog eens bijna tweehonderd extra slaven de laadruimtes in en stuurden het schip, dat vanaf toen Zong heette, de oceaan over om de slaven op Jamaica te verkopen. Er waren maar achttien bemanningsleden aan boord van de Zong en die kregen zulke erge ruzie, dat vergeten werd onderweg water en voedsel in te slaan. Daardoor werden veel slaven zo ziek, dat ze de tocht niet zouden overleven. Dat leverde een probleem op voor de eigenaren van het schip: zieke slaven kon je niet verkopen en dode al helemaal niet. Daarom verzon de bemanning een list. Op de slaven was een verzekering afgesloten. Als ze door ziekte doodgingen keerde de verzekering geen vergoeding uit. Maar als de lading van het schip overboord gezet moest worden om het schip en de bemanning te redden, dan betaalde de verzekering wél. En dus redeneerde de bemanning: slaven zijn geen mensen, maar lading die wij van het ene naar het andere land brengen, dus we kunnen ze overboord zetten om onzelf te redden! Ze smeten toen 54 vrouwen en kinderen in zee, want die boden het minst krachtige verzet en brachten over het algemeen ook minder op op de slavenmarkt. Op het schilderij van Turner zie je op de voorgrond het been van een verdrinkende vrouw met de keten nog om haar enkel.
De slaven in het ruim hoorden aan het geschreeuw op het dek boven hen wat er gebeurde en beloofden dat ze niets meer zouden eten en drinken als ze gespaard werden. Maar de bemanning luisterde niet. In de dagen erna gingen 78 mannen overboord. Nog eens tien slaven raakten zo in paniek dat ze zelf van het schip sprongen en verdronken. 
Toen het schip eindelijk in de haven van Jamaica aankwam holden de eigenaren meteen naar de verzekering en eisten het verzekeringsgeld op. Maar de verzekeraar wilde niet betalen: ‘Jullie hebben geen lading overboord gezet maar mensen en daarom vergoeden wij niet.’
Het ging de verzekeringsmaatschappij helemaal niet om het lot van de slaven, maar om zo veel mogelijk geld in eigen zak te houden.
De eigenaren spanden een rechtszaak aan tegen de verzekeringsmaatschappij en die verloor. Maar nadat een van de overlevende slaven zichzelf had vrijgekocht en getuigde wat hem was overkomen, hielp dat bij een nieuwe rechtzaak. Die werd uiteindelijk gewonnen door de verzekeringsmaatschappij. 
In die jaren was het schandaal groot nieuws. Steeds meer mensen raakten ervan overtuigd dat het verkeerd was om mensen als slaaf te verkopen. Toch duurde het nog tot 1833 voor de slavernij in Engeland werd afgeschaft. In Nederland gebeurde dat pas dertig jaar later, in 1863. 

Written by Ted

11 juni 2020 at 22:07

Geplaatst in Diversen