tedvanlieshout.nu

schrijver, dichter, beeldend kunstenaar

Archive for the ‘Diversen’ Category

‘Kostbaar cultuurgoed in deze barre tijden’

leave a comment »

Bloot-omslag-mappalibriOp Mappalibri een fijne recensie van Bloot. Verademend doordat Christophe Van Eecke niet blijft steken bij de vraag wat voor soort boek het nou eigenlijk is en of het nou wel in een hokje past, maar het boek accepteert als wat het is en van daar uit vertrekt. Van deze passage bloos ik wel: ‘Ted van Lieshout denkt en schrijft met een zeer open kritische geest, en dat maakt van hem een uiterst kostbaar cultuurgoed in deze barre tijden.’

Lees hier de hele bespreking en de andere nieuwe recensies van de maand april. Je kunt ook hieronder verder lezen.

=====

Door Christophe Van Eecke

Het nieuwste boek van Ted van Lieshout is een bijzondere mystificatie. Naar aanleiding van een oude gravure van terdoodveroordeelden die naakt werden opgehangen, komt de auteur via email in contact met een medewerker van het Amsterdamse Stadsarchief. Tussen de twee ontspint zich een dialoog rond het naakt in de kunst, want dat is het onderwerp van een nieuw jeugdboek waar Van Lieshout aan werkt. Het is echter helemaal niet duidelijk of het hier om een echte dialoog gaat: veel aannemelijker is dat Van Lieshout deze correspondentie als literaire vorm heeft gekozen voor een postmoderne variant op de brievenroman.

Het ontwerp werkt in elk geval zeer goed. Naargelang het gesprek vordert, doet Van Lieshout uit de doeken hoe zijn nieuwe boek eruit moet gaan zien, worden afbeeldingen besproken die er al of niet in komen, en groeit in toenemende mate de zorg dat het boek er vast nooit zal komen, mede omdat de nieuwerwetse preutsheid die vandaag voor verlichting doorgaat, het steeds moeilijker maakt om zo’n onkies thema als blote mensen aan kinderen voor te schotelen. De circulaire beweging is duidelijk: de brieven waarin Van Lieshout het plan voor het problematische boek schetst, vormen zelf eigenlijk het boek waarover hij het heeft. De ironie is dan onder meer van dien aard dat hij afbeeldingen opneemt van kunstwerken waarvan hij zegt dat hij er in het uiteindelijke boek onmogelijk een afbeelding van zal kunnen opnemen vanwege het onbetamelijke karakter ervan, en dat hij in de mails uitgebreid onderwerpen bespreekt waarvan hij meent dat ze in zo’n boek onmogelijk zouden kunnen worden besproken.

Deze structuur is meer dan een retorische truc. Het is een verfrissende aanpak voor een beschouwend boek over het naakt in de kunst: het vermijdt de didactische toon die te veel inleidende boeken neigt te kenmerken, en bovendien laat het Van Lieshout toe allerhande metareflecties te maken over zijn eigen werk. Er zijn zeer heldere en vaak amusante uiteenzettingen over de onzin van censuur, over de manier waarop de collectieve hysterie over pedofilie een volwassen debat over dat onderwerp onmogelijk maakt, en over de ethische en artistieke keuzes die Van Lieshout zelf heeft gemaakt bij het schrijven van Mijn meneer en Schuldig kind (2017).

De kunsthistorische en iconologische duiding is niet altijd even recht in de leer, en professionele kunsthistorici zullen nu en dan fronsen, maar dat is eigenlijk naast de kwestie: Van Lieshout heeft geen accurate kunstgeschiedenis op het oog, maar wil zijn lezers veeleer uitnodigen tot kijken. Dit is een boek over kijken naar kunst veeleer dan over de kunstgeschiedenis.

Tot de meest sprekende passages behoren Van Lieshouts reflecties over de seksualiteit van jongeren, toegelicht met een van zijn eigen gedichten waarin tienermeisjes hun teleurstelling kenbaar maken over het feit dat een kinderlokker hen niet heeft aangerand (want dat was toch spannender geweest dan enkel naar zijn piemel kijken); bedenkingen bij de vraag of het wel betamelijk is voor een schrijver om reeds bij leven zijn archief aan een archief te doneren (wat de opmaat is voor bredere reflecties over privacy en over het verlies van controle over je publieke imago); of notities bij het afbeelden van de kont van God (wat toch de perfecte mannenkont zou heten te zijn). En dat alles met een lichte en speelse toets die de lezer moeiteloos engageert.

Ted van Lieshout denkt en schrijft met een zeer open kritische geest, en dat maakt van hem een uiterst kostbaar cultuurgoed in deze barre tijden. Hij gaat daarbij zelfkritiek niet uit de weg en worstelt openlijk met het feit dat hij onwillekeurig aan zelfcensuur doet omdat hij het oordeel van het publiek in acht moet nemen als hij überhaupt een publiek wil bereiken zonder onderweg te worden afgefakkeld op de multimediale platformen die vandaag de rol van schandpaal vervullen (public shaming is eens iets anders dan naakt aan een galg bungelen, maar eigenlijk is het ook weer hetzelfde). Hij is zich eveneens bewust van zijn uitzonderlijke positie in het debat rond pedofilie: net omdat hij zelf als kind een slachtoffer was, kan hij genuanceerde standpunten over pedofielen innemen waarvoor anderen meteen op de morele brandstapel zouden komen. Naar het einde van het boek toe windt hij zich trouwens meermaals op over de afgrondelijke hypocrisie waarmee onze maatschappij de banvloek uitspreekt over pedofielen om daarmee een morele mantel der liefde over de eigen transgressies uit te spreiden.

Hoewel dit boek voor volwassenen in de markt wordt gezet, kan men zich inbeelden dat ook kritische tieners ermee uit de voeten kunnen, vooral omdat Van Lieshout kinderen en jongeren serieus neemt, niet alleen in zijn argumenten over hun vermogen om om te gaan met afbeeldingen van menselijk naakt, maar ook door in een directe en toegankelijke taal te schrijven die de drempel voor jongere lezers laag houdt (en preutse of infantiliserende eufemismen vermijdt). Door de briefvorm nodigt het boek ook expliciet uit tot dialoog, waardoor we kunnen stellen dat dit toch vooral een boek is voor zeer intelligente kinderen van alle leeftijden.
 

Ted van Lieshout: Bloot, Querido, Amsterdam 2020, 182 p. ISBN 9789021421025. Distributie Standaard Uitgeverij

Written by Ted

7 april 2020 at 07:12

Geplaatst in Diversen

‘Verrassende boekvorm’

with 2 comments

bloot-gaykrantOp de site van de Gaykrant wordt Bloot getipt. Er staat wel een merkwaardige verschrijving in: de denkbeeldige Frank Oldekerk. Wat met die term is bedoeld, weet ik niet. Het gaat in ieder geval niet om iemand die denkbeeldig is. Ook dat er sprake is van een eerder boek van mijn hand is niet juist. Het gaat om een bestaand geschiedenisboek over de stad Amsterdam van bijna een eeuw geleden. Wat in ieder geval wel klopt is dat het boek gaat over kunst, privacy en preutsheid, openheid en schaamte. 🙂

Written by Ted

6 april 2020 at 06:49

Geplaatst in Diversen

Homeland, Chernobyl

with 7 comments

homeland4Vanavond begint op NPO3 het laatste seizoen van Homeland, de razendspannende serie over een bipolaire geheime agente die soms behoorlijk op de zenuwen werkt. Het is waarschijnlijk goed dat het ’t laatste seizoen is, maar ik zou zeker doorgekeken hebben als er ook nog een negende seizoen kwam.

Dat is anders met de HBO-serie Chernobyl. Al halverwege de eerste aflevering haakte ik af wegens naar adem moeten happen. Ik kon er niet van slapen, met de coronacrisis waar we in zitten aan mijn hoofd, dus ik kon net zo goed doorkijken, en inmiddels heb ik drie van de vijf afleveringen gezien. Het is een ongemeen goede serie, maar zo deprimerend en inktzwart, dat ik blij zal zijn als ik de serie achter de rug heb. Hij gaat over de ramp met de kerncentrale van Tsjernobyl in 1986, en als de serie klopt hebben wij destijds toch niet goed in de gaten gehad hoe dicht we waren gekomen bij de totale verwoesting van een groot deel van Europa. Ik weet nog wel dat ik me zorgen maakte toen het gebeurde, maar er vertrouwen in had dat alles wel goed zou komen. En in zekere zin is dat ook gebeurd, al laat de serie wel zien dat een ramp nooit ver weg is en dat het waarschijnlijk niet God is die ons beschermt maar Toeval.

Vroeger dacht ik wel eens dat er aan mij een uitmuntende scenarioschrijver verloren is gegaan doordat ik bleef steken bij Sesamstraat en Het Klokhuis, maar bij het zien van sommige tegenwoordige series die níét gemaakt worden voor de reclame-inkomsten, zie ik wel in dat het niveau van hun scenaristen buiten mijn bereik ligt. Zo’n serie als Chernobyl (over een paar weken te zien op de Belgische tv) of Unbelievable (Netflix), dat kan ik echt niet.

Written by Ted

5 april 2020 at 08:01

Geplaatst in Diversen

Wie vermoordde Muggemietje?

leave a comment »

Juf Marjolein: ‘Wat is Muggemietje een fantastisch boek. Ik kan niet wachten totdat ik het in de klas kan voorlezen.’

Ellen Buitenhuis: ‘Wat een fijn boek heb je weer gemaakt. Geniaal! Als de scholen weer open zijn ga ik het daar onder de aandacht brengen.’

De gemene moord op Muggemietje, dat zich geheel in een klaslokaal afspeelt, is zo opgezet dat je het (gedeeltelijk) samen met de kinderen in de klas kunt lezen. Een dezer dagen zal een lesbrief beschikbaar zijn via Uitgeverij Leopold. Als ik doorgekregen heb hoe je eraan moet komen, zal ik het bekendmaken. – Wel jammer dat alle scholen nu gesloten zijn, maar ter voorbereiding op wanneer de kinderen weer wél in de klas zitten, is die lesbrief misschien nu toch al een aardig idee.

Written by Ted

5 april 2020 at 06:47

Geplaatst in Diversen

Hoera! Muggemietje is er!

with 5 comments

Written by Ted

3 april 2020 at 15:15

Geplaatst in Diversen

Er zijn twee chocolade-eitjes kwijt!

with one comment

Written by Ted

3 april 2020 at 09:12

Geplaatst in Diversen

Religieuze bijeenkomsten mogen

leave a comment »

Schermafdruk 2020-04-02 06.06.00Hebben mensen die gelovig zijn meer rechten dan mensen die dat niet zijn. Jazeker. In coronatijden komt dat tot uitdrukking door het feit dat religieuze bijeenkomsten nog mogen, zij het met maximaal 30 personen, terwijl dat voor niet-gelovigen verboden is. Bij een sterfgeval mogen tot 30 nabestaanden afscheid nemen in een kerkelijke bijeenkomst. Is er iemand dood die niet gelovig was, dan mag een bijeenkomst ter nagedachtenis met meer dan 3 personen niet. Artikel 1 van de Grondwet luidt dat iedereen in gelijke omstandigheden gelijk behandeld dient te worden, maar gelovigen hebben daar méér recht op dan anderen.

Written by Ted

2 april 2020 at 06:07

Geplaatst in Diversen